IV SA/Wr 143/24

WyrokWSA we Wrocławiu2024-08-13

Skład orzekający: Daria Gawlak-Nowakowska, Annetta Makowska-Hrycyk, Gabriel Węgrzyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie sprawującej opiekę nad dorosłym niepełnosprawnym członkiem rodziny, jeśli niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. roku życia, a zakres opieki nie wymaga całkowitej rezygnacji z pracy zarobkowej?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje niezależnie od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Kluczowe jest ustalenie, czy zakres faktycznie sprawowanej opieki uniemożliwia podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej, co należy ocenić na podstawie całokształtu okoliczności, a nie tylko formalnego opisu czynności.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem, który posiada znaczny stopień niepełnosprawności od 2021 r. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że niepełnosprawność powstała po 18. roku życia (organ I instancji) oraz że zakres opieki nie wymaga rezygnacji z pracy zarobkowej (SKO). Skarżąca podniosła, że zrezygnowała z pracy zarobkowej (wyjazdy weekendowe) w celu sprawowania opieki nad bratem po jego udarze mózgu, a jego stan zdrowia wymaga stałej, całodobowej opieki.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy w całości oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2024 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 29 grudnia 2023 r., nr SKO/RŚ-423/508/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z 29 XII 2023 r. (nr SKO/RŚ-423/508/2023) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej jako "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania B. K. (dalej jako "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Polkowic z 6 XI 2023 r. (nr 001105SP/11/2023) odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad Z. O. Powyższą decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy: Skarżąca złożyła w dniu 12 IX 2023 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem Z. O., ur. [...] r. Do wniosku załączono m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Polkowicach z dnia 1 VIII 2023 r. (nr ZON.8321.16642.2023) stwierdzające u Z. O. znaczny stopień niepełnosprawności od 26 I 2021 r., z zaznaczeniem, że niepełnosprawność istnieje od 10 XII 2020 r. Orzeczenie wydano na czas oznaczony do dnia 31 VIII 2025 r., wskazując jako przyczynę niepełnosprawności symbol "10-N" (choroby neurologiczne). W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym wywiadu środowiskowego, ustalono, że skarżąca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bratem oraz ze swoim mężem, co umożliwia całodobową opiekę. Strona jest jedyną osobą całkowicie zaangażowaną w opiekę nad niepełnosprawnym bratem, sporadycznie pomaga jej mąż, który jest aktywny zawodowo. Skarżąca była osobą aktywną zawodowo, pracowała bez umów o pracę. Pozostali członkowie rodziny nie angażują się w opiekę. Rodzice nie żyją. Z. O. od 2016 r. jest wdowcem, nie ma dzieci. Rodzeństwo skarżącej zamieszkuje osobno, brat R. O. mieszka w P. - rodzina od lat jest w konflikcie, a S. B. mieszka w L. i sama zmaga się z problemami zdrowotnymi. Z. O. ze względu na szereg schorzeń jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, jest osobą, która wymaga wsparcia w poruszaniu się. Nie mówi i nie podejmie żadnej decyzji samodzielnie. Cierpi z powodu wywołanego udarem całkowitego niedowładu prawej strony ciała. Ponadto jego stan zdrowia uległ ostatnio pogorszeniu i wymaga przeprowadzania dodatkowych specjalistycznych badań. Z dokumentacji medycznej wynika, że u Z. O. stwierdzono spastyczny niedowład połowiczy prawostronny, stan po udarze niedokrwiennym lewej półkuli mózgu, a nadto nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, zapalenie dwunastnicy, refluks żółci do żołądka, przebyte zapalenie trzustki. Ustalono też, że Z. O. nie jest osobą leżącą. Porusza się o kuli i z asekuracją, przy dalszych wyprawach używany jest wózek. Jest częściowo pampersowany (noc). Wymaga przygotowania podania posiłków. Czynności wykonywane przez skarżącą to: przygotowanie i podanie leków 3 x dziennie (ok. 1 godz.), poranna toaleta (45 min.), ubieranie (10 min.), przygotowanie śniadania, podanie (30 min.), oklepywanie, rehabilitacja 1 x dziennie (1 godz.), przygotowanie obiadu (2 godz.), podanie obiadu (1,5 godz.), sprzątanie, pranie 4 x w tygodniu (3 godz.), pomoc przy toalecie 10 x dziennie (1 godz.), pomoc przy kąpieli 2 x w tygodniu (2 godz.), higiena osobista 3 x w tygodniu (3 godz.), przygotowanie podwieczorku, kolacji oraz ich podanie (1 godz. 15 min.), przygotowanie do spania, położenie do łóżka (ok. 30 min.), wizyty u lekarzy 3 x w miesiącu (5 godz.). załatwianie spraw urzędowych (w zależności od potrzeb). Brat jest samodzielny przy spożywaniu posiłków, wymaga pomocy przy czynnościach takich jak: mycie całego ciała, twarzy, zębów, korzystanie z toalety, przygotowanie posiłków i leków, higiena w toalecie, ubieranie i rozbieranie, rehabilitacja, poruszanie się, wizyty lekarskie i załatwianie spraw urzędowych. Pracownik socjalny wskazał, że Z. O. z uwagi na swój stan zdrowia nie mógł potwierdzić, czy opieka ze strony siostry jest wykonywana w takim wymiarze, jak to zostało opisane, jednak pracownik socjalny będąc w środowisku stwierdził, iż Z. O. jest należycie objęty wsparciem i opieką ze strony skarżącej. Decyzją z dnia 6 XI 2023 r. (nr 001105SP/11/2023) organ I instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśnił przy tym, że jakkolwiek czynności opiekuńcze skarżącej charakteryzują się koniecznością stałej dyspozycyjności, to jednak należało odmówić świadczenia, bowiem w okolicznościach sprawy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 18. roku życia. Powołano się przy tym na art. 17 ust. 1b ustawy z 28 XI 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, ze zm.), dalej "UoŚR". SKO, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z 29 XII 2023 r. (nr SKO/RŚ-423/508/2023) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie SKO w sprawie nie wystąpiła przesłanka odmowy przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1b UoŚR. SKO powołało przy tym orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 X 2014 r. (sygn. akt K 38/13), podkreślając, że w świetle tego orzeczenia nie ma podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu daty powstania niepełnosprawności. Pomimo powyższego, SKO uznało jednak, że w okolicznościach konkretnej sprawy należało odmówić skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem zakres koniecznej opieki nad bratem nie wymaga od skarżącego rezygnacji z zatrudnienia. Nie wystąpiła zatem tu przesłanka z art. 17 ust. 1 UoŚR. SKO podkreśliło, że na podstawie opisu zakresu opieki należy stwierdzić, że większość z czynności opiekuńczych, które realizuje skarżąca wobec brata nie wymaga całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności strony (pomoc przy rannej higienie, pomoc przy ubieraniu, przygotowanie i podanie śniadania, przygotowanie i podanie obiadu, przygotowanie i podanie podwieczorku, kolacji, podanie leków (3 razy w ciągu dnia), sprzątanie, pomoc w kąpieli, obcinanie paznokci, pomoc przy rehabilitacji, etc.). Niektóre z tych czynności nie muszą być też wykonywane codziennie (zakupy, wizyty lekarskie, wykupienie leków, załatwianie spraw urzędowych). Brat skarżącej porusza się przy pomocy trójnoga (chód hemiparetyczny), na zewnątrz wózek inwalidzki. Samodzielnie spożywa przygotowane posiłki. Z opisu czynności opiekuńczych nie wynika, aby skarżąca karmiła brata (przygotowuje i podaje posiłki), nie ubiera go, a pomaga założyć ubranie. Okoliczność, że skarżąca sprząta, pierze, przygotowuje posiłki, robi zakupy, wykupuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, etc. nie spełnia wymagania z art. 17 ust. 1 UoŚR, bowiem są to czynności wykonywane w każdym gospodarstwie domowym również przez osoby pracujące, a więc nie są czynnościami opiekuńczymi. Brat skarżącej wymaga jedynie pomocy i nadzoru w wykonywaniu niektórych czynności. Mając na uwadze rozmiar sprawowanej opieki nad bratem, nie jest on absorbujący na tyle, aby wymuszał od skarżącej niepodejmowanie zatrudnienia. SKO zaznaczyło również, że w toku postępowania przed organem I instancji skarżąca powołała się na własną aktywność zawodową, natomiast nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających wykonywanie pracy zarobkowej w jakiejkolwiek formie. Również do odwołania od decyzji strona nie dołączyła żadnych dowodów aktywności zawodowej, powołując się jedynie na wykonywanie pracy polegającej na wyjazdach od piątku do niedzieli. W ocenie SKO tego rodzaju praca jest pracą dorywczą, wykonywaną na czas określony, zwykle bardzo krótki. W tej sytuacji nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1 UoŚR. W skardze na decyzję SKO skarżąca wniosła o: uchylenie decyzji organów obu instancji i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Zarzucono przy tym naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, poprzez: a) nieprawidłowe rozpatrzenie i ocenę materiału dowodowego, poprzez błędne przyjęcie oraz niewyjaśnienie logicznej nieścisłości, jakoby skarżąca miała zaprzestać wykonywania pracy już w IV 2020 r. oraz przyjęcie, że nie ma związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy rezygnacją przez nią z pracy, a chorobą i niepełnosprawnością jej brata, bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zrezygnowała z pracy właśnie w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem oraz z uwagi na jego stan zdrowia i nie mam możliwości powrotu do dotychczasowej pracy, ani podjęcia innej pracy; SKO nie podjęło również czynności mających na celu wyjaśnienie wątpliwości i nieścisłości w materiale dowodowym w tym zakresie; b) nieprawidłowe rozpatrzenie i ocenę materiału dowodowego, bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że jej brat, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaga stałej opieki drugiej osoby: natomiast SKO przyjęło (odmiennie niż organ I instancji,że jego stan jest na tyle dobry, że ewentualne podjęcie przez skarżącą pracy zarobkowej pozostanie bez wpływu na jego egzystencję, a tym samym SKO błędnie przyjęło, że brat skarżącej jest w stanie samodzielnie egzystować bez stałej opieki, podczas gdy z materiału dowodowego w sprawie wynika, że wymaga on wsparcia praktycznie we wszystka podstawowych czynnościach, tj.: w poruszaniu się, porozumiewaniu się, wstawaniu z łóżka, przemieszczaniu się, przygotowywaniu i spożywaniu posiłków, myciu, higienie, ubieraniu, czy też załatwianiu potrzeb fizjologicznych; 2) art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy przez SKO wadliwej decyzji organu I instancji, mimo że decyzja ta została wydana w oparciu o niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji przepis art. 17 ust. 1b UoŚR. W uzasadnieniu skargi opisano szerzej powołane wyżej zarzuty podkreślając, że materiał dowodowy wskazuje wyraźnie na konieczność sprawowania stałej i ciągłej opieki nad bratem skarżącej. Nadto skarżąca zaznaczyła, że od wiosny 2019 r. do praktycznie do IV 2021 r. pracowała bez umowy o pracę na tzw. foodtrackach. Była to praca polegająca na wyjazdach na zorganizowane imprezy lokalne, zloty - odbywające się na terenie zachodniej i północnej Polski. Pracę wykonywała w weekendy - wyjeżdżała z domu w piątek rano, a wracała w niedzielę w nocy. Wykonując pracę sprzedawcy, nie miała szans otrzymać umowy o pracę na piśmie czy też umowy zlecenia, z uwagi na konkurencję na rynku pracy. Z pracy tej osiągała stały, zadowalający dochód. Z pracy zrezygnowała dopiero wiosną 2021 r., po wyjściu brata ze szpitala i gdy okazało się, że nie jest w stanie pogodzić wyjazdów ze sprawowaniem nad nim opieki. Podczas przesłuchania, omyłkowo jednak wskazała, że opiekę sprawuję od IV 2020 r. (zamiast IV 2021 r.), z czego SKO mylnie wywiodło, jakoby sprawowała opiekę nad bratem, jeszcze przed udarem mózgu, który miał miejsce w XII 2020 r. Zdanie skarżącej SKO nie próbowało wyjaśnić tej nieścisłości, przyjmując, iż zrezygnowała z pracy, podczas innej choroby brata. Przy czym jak samo SKO wskazało, z dokumentacji medycznej nie wynika, aby brat skarżącej przed końcem 2020 r. wymagał osobistej opieki. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując zasadniczo argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 UoŚR (według stanu prawnego na dzień wydania decyzji odwoławczej – Dz.U. z 2023 r., poz. 390), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 VI 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 II 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17 ust. 1a UoŚR, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1b UoŚR, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przy interpretacji art. 17 ust. 1b UoŚR należy wziąć pod uwagę, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 X 2014 r. (sygn. akt K 38/13) stwierdził, że art. 17 ust. 1b UoŚR w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (Dz.U z 2014 r., poz. 1443). W świetle powyższego zgodzić należy się więc ze stanowiskiem SKO, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje również w przypadku opieki nad osobą dorosłą i to niezależnie od tego, kiedy powstała niepełnosprawność. Nie miał więc racji organ I instancji uzasadniając odmowę przyznania świadczenia treścią art. 17 ust. 1b UoŚR. Nie można natomiast zgodzić się ze stanowiskiem SKO, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka pozytywna z art. 17 ust. 1 UoŚR, tj. sytuacja wymagająca rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jakkolwiek przesłanka ta nie została ustawowo zdefiniowana, to jednak była wielokrotnie analizowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, w wyniku czego wykrystalizował się określony sposób jej rozumienia. Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 UoŚR chodzi o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę. Konieczne jest jednak ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 28 VII 2022 r., I OSK 1867/21 – publ. CBOSA). Z ustaleń faktycznych wynika, że brat skarżącej posiada od urodzenia znaczny stopień niepełnosprawności z przyczyny oznaczonej symbolem 10-N (choroby neurologiczne). Jak wynika z dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy, jest on osobą po udarze niedokrwiennym mózgu, z porażeniem połowicznym prawostronnym i znacznym stopniem afazji (wykonuje proste polecenia). Porusza się za pomocą trójnoga z dużą asekuracją (zob. Karta Informacyjna z Leczenia Szpitalnego Oddziału R. w G. z dnia 15 III 2021 r.). Okoliczności wynikające z dokumentacji medycznej zostały zresztą potwierdzone w trakcie wywiadu środowiskowego. W protokole wywiadu z 26 IX 2023 r. stwierdzono m.in., że Z. O. jest osobą z całkowitym niedowładem prawej strony ciała, niesamodzielną, wymagającą wsparcia w czynnościach dnia codziennego i całodobowego. Nie wstaje samodzielnie z łóżka, przy poruszaniu się wymaga wsparcia kuli oraz wsparcia skarżącej, nie mówi, nie podejmuje żadnej decyzji samodzielnie, a swoje potrzeby sygnalizuje dzwonkiem. Stwierdzono również, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą obejmuje m.in. pomoc przy spożywaniu posiłków, pomoc w toalecie (w nocy pampersowanie), rehabilitację, podawanie leków, ubieranie, pomoc w higienie osobistej i pielęgnacji. W protokole zaznaczono również, że stan zdrowia brata skarżącej uległ ostatnio pogorszeniu i wymaga przeprowadzenia dodatkowych badań. Z uwagi na swój stan zdrowia nie mógł on potwierdzić zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą, jakkolwiek pracownik socjalny, będąc w środowisku, stwierdził, że Z. O. jest należycie objęty wsparciem i opieką ze strony skarżącej. Wbrew ocenie przyjętej przez SKO, opisany wyżej stan brata skarżącej w istocie wyklucza możliwość samodzielnego funkcjonowania, implikując konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna. Zebrane dowody nie dają podstaw do uznania, że Z. O. nie wymaga ciągłej i całodobowej opieki. W szczególności nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, że jest on osobą poruszającą się samodzielnie przy pomocy kuli, skoro z materiału dowodowego wynika, że niezbędna jest tu dodatkowa asekuracja osoby trzeciej. Bezpodstawne było także przyjęcie, że brat skarżącej spożywa samodzielnie posiłki, skoro z protokołu wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca musi być przy spożywaniu posiłku obecna, by nie doszło do zadławienia. Sąd nie neguje przy tym stanowiska SKO, że część czynności wykonywanych przez skarżącą nie wymaga całodobowej bądź stałej w ciągu dnia obecności strony (np.: pomoc przy rannej higienie, pomoc przy ubieraniu, przygotowanie i podanie śniadania, przygotowanie i podanie obiadu, przygotowanie i podanie podwieczorku, kolacji, podanie leków, sprzątanie, pomoc w kąpieli, obcinanie paznokci, pomoc przy rehabilitacji, zakupy, wizyty lekarskie, wykupienie leków, załatwianie spraw urzędowych). Istotne jest jednak, że zakres tych czynności w powiązaniu z dodatkową koniecznością wspierania Z. O. przy tak elementarnych czynnościach jak wstanie z łóżka, przemieszczanie się, korzystanie z toalety, spożywanie posiłku, czy komunikowanie się, wskazują dość wyraźnie na konieczność wykonywania przez skarżącą stałej oraz długotrwałej opieki i pomocy. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że zawarta w decyzji odwoławczej ocena zakresu wymaganej opieki nie koresponduje z zebranym materiałem dowodowym, co stanowi istotne naruszenie wynikającego z art. 80 kpa obowiązku swobodnej oceny dowodów. Co do opisanej w decyzji SKO kwestii zatrudnienia skarżącej, z zaznaczeniem, że pracowała ona dorywczo i nie legitymuje się stosownymi świadectwami pracy, to również nie ma podstaw, by tego rodzaju okoliczność traktować jako przesłankę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z art. 17 ust. 1 UoŚR, świadczenie to przysługuje osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki". Z pozycji stosowanego przepisu nie ma zatem znaczenia, czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną opieką "nie podejmuje" pracy czy też "rezygnuje" z pracy. Skoro zakres koniecznego sprawowania opieki przez skarżącą nad bratem wyklucza możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia, to nie ma podstaw do odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie wykazała ona swojej historii zatrudnienia. Mając powyższe na względzie, Sąd stwierdził, że decyzja odwoławcza naruszyła art. 80 kpa, a konsekwencji również art. 17 ust. 1 UoŚR; zaś decyzja organu I instancji naruszyła art. 17 ust. 1b UoŚR, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji należało uchylić zarówno decyzję SKO, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c w zw. z art. 135 ppsa. Rozpatrując sprawę ponownie należy uwzględnić wyrażoną wyżej ocenę prawną mając na uwadze, że zgodnie z art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło