IV SA/Wr 144/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego o charakterze socjalnym I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi K. M. kwotę 292, 80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) zł w tym 22 % VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] Nr [...], wydaną w oparciu o art. 90 d ust. 7, art. 90 m ust. 1, art. 90 n ust. 1, art. 90 p ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 949 i 950), w sprawie odmowy przyznania synowi A. H. A. H. stypendium szkolnego o charakterze socjalnym, w roku szkolnym 2007/2008. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, iż w dniu 4 września 2007 r., A. H. złożyła w Zespole Szkół Teleinformatycznych i Elektronicznych we W., wniosek o przyznanie synowi A. H. stypendium szkolnego o charakterze socjalnym, w roku szkolnym 2007/2008. Do wniosku strona dołączyła pozytywną opinię Dyrektora Szkoły wyrażoną w formie postanowienia. Wyliczony łączny dochód trzyosobowej rodziny strony, po doliczeniu zasiłków rodzinnych na dwoje dzieci (w tym jedno niepełnosprawne), wyniósł w sierpniu 2007 r. 1.182,38 zł, tj. po 394,12 zł na każdego członka rodziny. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania A. H. wnioskowanego stypendium szkolnego, wywodząc w uzasadnieniu, iż dochód osiągnięty przez rodzinę strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o stypendium, w przeliczeniu na jednego członka rodziny przekracza wysokość kryterium dochodowego (kwotę 351 zł), ustalonego w treści powołanych w decyzji przepisów. A. H. odwołała się od tej decyzji wywodząc, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż musiała zwolnić się z pracy, aby zapewnić opiekę niepełnosprawnemu synowi D. Obecnie pobiera świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 420 zł miesięcznie. Stwierdziła, że odmowa przyznania stypendium szkolnego A. H. pogorszy możliwość jego kształcenia, korzystania przez niego z podręczników oraz z zajęć edukacyjnych. Jak dalej podało Kolegium, przepisy art. 90 d ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty stanowią, że stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie. Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może jednak być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zweryfikowana rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. kwota owego kryterium, wynosi aktualnie 351 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Za dochód uważa się zaś sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Z wniosku A. H. o przyznanie stypendium szkolnego o charakterze socjalnym jej synowi A. H. złożonego w dniu 4 września 2007 r. w Zespole Szkół Teleinformatycznych i Elektrycznych we W. oraz z załączonych do tego wniosku dokumentów wynika, że dochód trzyosobowej rodziny odwołującej się osiągnięty w sierpniu 2007 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o stypendium, wyniósł 1.182,38 zł, a w przeliczeniu na jednego członka rodziny - 394,12 zł. Wysokość tego dochodu przekroczyła zatem kwotę kryterium dochodowego (351 zł na osobę w rodzinie), co uniemożliwia przyznanie wnioskowanego stypendium. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło zatem podstawy do zmodyfikowania decyzji organu pierwszej instancji, bowiem obowiązujące przepisy dotyczące przyznawania stypendiów szkolnych typu socjalnego nie przewidują możliwości udzielenia takiej pomocy, w przypadkach przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A. H. opisała swą trudną sytuację materialną. Nadto dodała, że przepisy dotyczące przyznawania pomocy w postaci stypendium krzywdzą takie osoby jak jej syn, zaś kwoty kryterium dochodowego oraz sposób wyliczenia wysokości dochodu uprawniającego do wnioskowanego przez nią świadczenia są niesprawiedliwe i krzywdzące. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 266, poz. 2572 ze zm.). Zgodnie z jej art. 90d ust. 1 stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Przepisy ust. 2 tego artykułu stanowią, że stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie: 1) całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą; 2) pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników. Stypendium szkolne może być także udzielone w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli organ przyznający stypendium uzna, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2, a w przypadku uczniów szkół ponadgimnazjalnych także w formie, o której mowa w ust. 4, nie jest możliwe, natomiast w przypadku słuchaczy kolegiów, o których mowa w ust. 3, udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2 i 4, nie jest celowe (ust. 5). Mając na uwadze powyższe uregulowania stwierdzić należy, że przyznanie świadczenia w formie stypendium szkolnego uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek, a mianowicie: wystąpienia jednej z okoliczności związanych z sytuacją rodzinną i osobistą ucznia, wymienionych w art. 90 d ust. 1 ustawy o systemie oświaty oraz spełnienia przesłanki wystąpienia trudnej sytuacji materialnej wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie oraz spełnienia przez rodzinę kryterium dochodowego. Kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju pomocy zostało określone w art. 90d ust. 7 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. 351 zł. Miesięczna wysokość dochodu w rodzinie ucznia ustalana jest na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej (art. 90d ust. 8 ustawy o systemie oświaty). W myśl art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Nie ulega wątpliwości, że dochód rodziny skarżącej, na który składa się świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 420,00 zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie 211,34 zł, alimenty na dzieci w kwocie 190,00 zł, zasiłki rodzinne w kwocie 128,00 zł, dodatek do zasiłku rodzinnego w kwocie 80,00 zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie 153 zł, został obliczony przez organy orzekające w sposób prawidłowy, tym samym nie sposób kwestionować wysokości dochodu na osobę w trzyosobowej rodzinie skarżącej, wynoszącego 394,12 zł. Skoro więc, przepisy normujące zasady i tryb przyznawania świadczenia w postaci stypendium szkolnego mają charakter bezwzględnie wiążący dla organu orzekającego w sprawie, a zatem nie ma on możliwości orzekania w oparciu o uznanie administracyjne, niewypełnienie jednej ze wskazanych powyżej przesłanek, a w szczególności przekroczenie kryterium dochodowego określonego w przepisach obliguje do wydania decyzji odmawiającej przyznania tego rodzaju świadczenia. Inne działanie naruszałoby podstawowe zasady funkcjonowania organów administracji, które działają na podstawie przepisów prawa. Jednocześnie Sąd zauważa, że rodzina skarżącej istotnie znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, z uwagi na niepełnosprawność syna D. i bezrobocie związane z koniecznością sprawowania nad nim opieki przez skarżącą, co niewątpliwie wypełnia przesłanki, o których mowa w art. 90 d ustawy o systemie oświaty. Jednakże wskazana wyżej regulacja dotycząca kryterium dochodowego uniemożliwia w rozpatrywanej sprawie wydanie rozstrzygnięcia korzystnego dla skarżącej. Zatem, wydając zaskarżone decyzje, organy obydwu instancji nie naruszyły prawa w stopniu wymagającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Na marginesie jeszcze dodać należy, że przy tak prezentującym się stanie faktycznym, nie miało wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie orzeczenie Nr [...] z dnia [...] o potrzebie indywidualnego nauczania syna skarżącej D. H., wydane przez Poradnię Pedagogiczno-Psychologiczną Nr [...] we W. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje oparcie w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348) w związku z art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.