IV SA/Wr 146/10

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego ustanowionego z urzędu I. M. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania do dowodu osobistego adresu zameldowania niezgodnego ze stanem faktycznym postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł; II. przyznać zwrot wydatku w wysokości 3,90 zł; III. odmówić zwrotu wydatków w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 9 czerwca 2010 r. oddalił skargę na wskazaną w sentencji decyzję. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W. z dnia 14 lipca 2010 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Dnia [...] Okręgowa Izba Radców Prawnych we W. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawną I. M. Pismem z dnia [...] pełnomocnik z urzędu sporządziła skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu (wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia), która została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2369/10. Z protokołu rozprawy przed tym Sądem wynika, że żadna ze stron nie stawiła się. Pismem z dnia [...] pełnomocnik z urzędu wniosła o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości trzykrotnej stawki minimalnej z uwagi na prowadzenie sprawy dopiero przed sądem II instancji i zapoznanie się z aktami sprawy oraz konieczność odnalezienia strony skarżącej. Zażądała również zwrotu wydatków związanych ze sporządzeniem powyższej skargi kasacyjnej obejmujących: koszty dojazdu tramwajem do Sądu w celu zapoznania się ze sprawą 4,80 zł, wydatki kancelaryjne 2 zł, koszt przesyłki poleconej zawierającej skargę kasacyjną 3,90 zł i koszty rozmów telefonicznych ze skarżącym 2 zł, czyli ogółem 12,70 zł. Do pisma tego dołączyła potwierdzenie nadania w dniu [...] sierpnia 2010 r. przesyłki poleconej na adres Sądu, która zawierała skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Odrębnym pismem, opatrzonym tą sama datą, pełnomocnik z urzędu oświadczyła, że opłaty z tytułu udzielonej pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości ani w części. Pismem referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2012 r. wezwano pełnomocnik z urzędu do nadesłania dowodów potwierdzających wysokość poniesionych wydatków obejmujących: koszty dojazdu tramwajem do Sądu w celu zapoznania się ze sprawą 4,80 zł, wydatki kancelaryjne 2 zł i koszty rozmów telefonicznych ze skarżącym 2 zł. Pełnomocnik z urzędu, pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r., wskazała, że nie posiada dowodów potwierdzających poniesienie tych wydatków i rezygnuje z ich dochodzenia przed Sądem. Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.); dalej; rozporządzenia. Przepis § 15 rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zgodnie z § 16 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1 wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" ). Wynagrodzenie radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który nie brał udziału w postępowaniu przed sądem I instancji, wynosi zatem 75% stawki minimalnej, czyli 180 zł (75 % x 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1 (za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego), sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Pojęcie opłaty określa § 1 pkt 1 rozporządzenia, z którego wynika, iż obejmuje ono opłaty za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Należało zatem przyznać radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej 180 zł - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług obejmującą kwotę 41,40 zł (23% x 180) - w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł). Nieuzasadniony jest natomiast wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia w pozostałym zakresie, przekraczającym wysokość stawki minimalnej, a obejmującym trzykrotność stawki minimalnej, która wyniosłaby 664,20 zł (tj. 180 zł x300% =540 zł x23% = 124,20; 540+124,20 =664,20 zł.) przede wszystkim z tego względu, że żądana kwota przekracza maksymalną kwotę opłat, jaką może zasądzić sąd na rzecz pełnomocnika z urzędu, uregulowaną w treści § 19 pkt 1 rozporządzenia, z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku, gdy pomoc prawna jest świadczona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, sąd podwyższa opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa § 2 w ust. 1 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5, przy czym rozdział 5 określa stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzając natomiast opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1). Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823). Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21). W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych, ponieważ pełnomocnik nie wskazała żadnych szczególnych okoliczności wymagających zwiększonego nakładu pracy ani też na czym miałaby polegać jej szczególna aktywność, o której mowa w orzecznictwie uzasadniająca przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. Do tych szczególnych okoliczności nie należy podjęcie działań przez pełnomocnika dopiero w postępowaniu sądowym w II instancji, tj. postępowaniu toczącym się po wydaniu wyroku przez sąd I instancji. Poza tym pełnomocnik nie wykazała w jaki sposób, konieczność nawiązaniu kontaktu ze skarżącym, na którą to okoliczność powołała się we wniosku o przyznanie podwyższonego wynagrodzenia, przyczyniła się do powstania zwiększonego nakładu jej pracy. Aktywność pełnomocnika z urzędu przejawiła się bowiem w przejrzeniu akt sprawy w dniu [...] i sporządzeniu wspomnianej już skargi kasacyjnej w dniu [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie termu do jej wniesienia. Z treści § 15 pkt 2 rozporządzenia wynika, iż zwrotowi podlegają również niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. W świetle powyższego przepisu na uwzględnienie zasługuje wniosek pełnomocnik z urzędu w części dotyczącej jedynie zwrotu udokumentowanego wydatków, w kwocie 3,90 zł, z tytułu nadania do Sądu przesyłki listowej poleconej zawierającej skargę kasacyjną. W pozostałym natomiast zakresie wniosek o zwrot wydatków obejmujących: dojazd do Sądu tramwajem 4,80 zł, wydatki kancelaryjne 2 zł, koszty remów telefonicznych ze skarżącym 2 zł, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pełnomocnik z urzędu nie udokumentowała tych wydatków, co potwierdziła w piśmie z dnia [...] lipca 2012 r., w którym podała, że nie posiada dowodów potwierdzających ich poniesienie, a ponadto wskazała, że rezygnuje ze zwrotu tych wydatków. Z tych względów, na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit "b" w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit "c" i § 2 ust. 3 i § 15 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, należało orzec jak w sentencji.