IV SA/Wr 147/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi B.W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dowodu osobistego postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 czerwca 2010 r. oddalającego skargę na wyżej oznaczoną decyzję B. W. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu swojego żądania wskazał, że na skutek powodzi z maja 2010 r. stracił samochód, maszyny stolarskie, rzeczy osobiste, sprzęt AGD, meble, oraz że nie ma gdzie mieszkać. W oświadczeniu o posiadanym majątku podał, że jest właścicielem działki budowlanej o powierzchni ok. 4,5 ara oraz kwoty ok. 300.000 zł. Mając na uwadze, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, wezwano wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych odnoszących się do jego sytuacji finansowej. Pismem z dnia 2 lipca 2010 r. skarżący poinformował, że na skutek powodzi został pozbawiony środków do życia, nie jest w stanie w miejscu zamieszkania korzystać z energii elektrycznej, wody i kanalizacji, oraz że samodzielnie próbuje przywrócić do użytkowania zagrzybiony dom. Oświadczył też, iż z powodu zniszczeń wywołanych powodzią nie jest w stanie określić terminu przedstawienia wszystkich wymaganych dokumentów. Do akt sprawy wnioskodawca dołączył kserokopię zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy J. z dnia [...] nr [...] o zalaniu posesji skarżącego oraz domu falą powodziową o wysokości ok. 2 m oraz zaświadczenia Powiatowego Urzędy Pracy w O. Filia J. z dnia [...] o jego zarejestrowaniu od dnia 8 stycznia2009 r. jako osoby bezrobotnej, od dnia 16 lipca 2009 r. bez prawa do zasiłku. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu (adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy i sytuację życiową - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, stwierdzić należy, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, iż w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Świadczy o tym status bezrobotnego wnioskodawcy bez prawa do zasiłku oraz szkody i jego sytuacja życiowa wywołane powodzią z maja 2010r. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. Na marginesie powyższych stwierdzeń powołać trzeba uregulowanie art. 249 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle którego przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.