IV SA/Wr 148/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Rektora A z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę w całości. W semestrze zimowym roku akademickiego 2014/2015 M. Z. (zwany dalej stroną lub skarżącym) rozpoczął trwające trzy semestry studia niestacjonarne drugiego stopnia na kierunku [...], realizowane na Wydziale [...] A. W semestrze letnim 2015/2016 i zimowym 2016/2017 skarżący przebywał na urlopie dziekańskim, po którego zakończeniu decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. został skreślony z listy studentów z powodu rezygnacji ze studiów. Wnioskiem z dnia 6 listopada 2017 r. skarżący wystąpił o wznowienie studiów na trzecim i ostatnim ich semestrze, na co uzyskał zgodę Dziekana Wydziału [...] (zwanego dalej Dziekanem lub organem pierwszej instancji) wyrażoną decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. W dniu 21 maja 2018 r. skarżący miał ciężki wypadek podczas jednych z zajęć, który skończył się licznymi złamaniami i koniecznością długotrwałego leczenia szpitalnego i rehabilitacji. Wobec tego w dniu 30 czerwca 2018 r. zaaprobowano jego wniosek o przedłużenie terminu zaliczenia kursów: Analiza [...] – wykład oraz Analiza [...] – ćwiczenia, do których podchodził po raz siódmy. Z uwagi na niezaliczenie wskazanych kursów w terminie, organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów, wzywając go jednocześnie do osobistego stawiennictwa w dziekanacie w terminie pięciu dni roboczych od dnia doręczenia zawiadomienia celem wyjaśnienia wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy. W wyznaczonym terminie skarżący nie stawił się w dziekanacie, jednakże w okresie od 10 października 2018 r. do 14 listopada 2018 r. trzykrotnie przesyłał w formie e-mailowej szczegółowe informacje na temat swojego stanu zdrowia (zwolnienia lekarskie, karty informacyjne pobytu szpitalnego). Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. organ pierwszej instancji skreślił skarżącego z listy studentów z powodu braku postępów w nauce. Odwołując się od wskazanej decyzji skarżący podkreślił, że jest ona dla niego krzywdząca. W dniu 19 września 2018 r. starał się bowiem zaliczyć wymagane przedmioty, ale zakres materiału okazał się trochę inny niż myślał i nie był do niego przygotowany. Nadto tego samego dnia, kierując się podpowiedzią osoby prowadzącej kurs, złożył podanie o możliwość studiowania bez wpisu na semestr. Skarżący dodał, że w okresie od 22 września 2018 r. do końca roku kalendarzowego, a nawet i później, zmuszony był przebywać w różnych szpitalach, o czym na bieżącą informował uczelnię. Na wyznaczony przez dziekana termin spotkania nie stawił się zaś z powodu odebrania zawiadomienia już po jego upływie, a także z uwagi na problemy w samodzielnej egzystencji, które były również przyczyną braku kontaktu z opiekunem jego pracy dyplomowej. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] Rektor A (dalej: Rektor, organ odwoławczy, organ drugiej instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.), art. 190 ust. 3 w zw. z art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej u.p.s.w.) oraz § 19 ust. 1 pkt 6 w zw. z § 11 ust. 13 pkt 2 Regulaminu Studiów Wyższych w A (Zarządzenie Wewnętrzne nr [...] z dnia 28 września 2015 r., dalej regulamin studiów) w zw. z art. 276 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W motywach podjętego rozstrzygnięcia Rektor wskazał, że w toku studiów skarżący siedmiokrotnie realizował kursy z przedmiotu "Analiza [...]", przewidzianego w programie niestacjonarnych studiów [...] drugiego stopnia. W semestrze letnim 2017/2018 termin zaliczania kursów upływał z dniem rozpoczęcia sesji egzaminacyjnej, tj. 19 czerwca 2018 r. Termin ten na wniosek skarżącego uległ dodatkowo wydłużeniu do dnia 16 września 2018 r. W wyznaczonym okresie skarżący nie zaliczył jednak wskazanych kursów ani nie zawnioskował o ich zaliczenie w trybie indywidualnym. Stąd też stanowiło to podstawę do stwierdzenia braku postępów w nauce, co z kolei prowadziło do wydania decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Organ odwoławczy zauważył, że w dniu 19 września 2018 r. strona złożyła podanie o wyrażenie zgody na zaliczenie zajęć w trybie eksternistycznym, bez wpisywania na kurs. Jednakże prośba ta została załatwiona odmownie, gdyż regulamin studiów nie przewiduje takiej ewentualności. Z kolei przewidziana przez ten dokument możliwość studiowania bez wpisu na semestr bądź urlop zdrowotny nie były przedmiotem złożonego przez stronę wniosku, co świadczy o braku staranności w dbaniu o swoje interesy i pomyślne ułożenie spraw. Odnosząc się do zarzutów skarżącego Rektor stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Decyzja pierwszoinstancyjna opiera się bowiem na prawidłowych ustaleniach faktycznych wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, które świadczą o braku postępów w nauce. Nie jest zasadne również twierdzenie, że złożył on podanie o wyrażenie zgody na studiowanie bez wpisu na semestr, albowiem zawnioskował on o zaliczenie zajęć w trybie eksternistycznym bez wpisu na semestr, co jest zupełnie inną kwestią. Z kolei w zakresie przeszkód zdrowotnych uniemożliwiających mu stawiennictwo w dziekanacie w wyznaczonym terminie organ wskazał, że mógł on skorzystać z istniejących instytucji procesowych (wniosek o urlop, ustanowienie pełnomocnika) zapewniających mu możliwość dochowania tego terminu, w którym nie przebywał jeszcze na zwolnieniu lekarskim ani na leczeniu szpitalnym. Rektor podkreślił przy tym, że niezaliczenie zajęć nie było efektem wypadku, ale wynikało z problemów skarżącego z tym przedmiotem już od samego początku studiów, mimo wielokrotnego wykazywania ze strony władz uczelni dobrej woli wyrażającej się w uwzględnianiu jego próśb i podań. Nadto organ odwoławczy zaznaczył, że ponowne umożliwienie stronie zaliczenia przedmiotowych kursów nie było do zrealizowania, gdyż studiowany przez stronę kierunek z końcem semestru zimowego 2018/2019 ulega wygaszeniu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, a także fakt, że organ pierwszej instancji nie dopuścił się znaczących uchybień procesowych, Rektor postanowił utrzymać w mocy wydaną przez ten organ decyzję. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zaskarżył w całości rozstrzygnięcie organu odwoławczego zarzucają mu: – naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 190 u.p.s.w. oraz § 19 ust. 1 pkt 6 regulaminu studiów, poprzez niezasadne skreślenie go z listy studentów studiów niestacjonarnych drugiego stopnia na kierunku [...] na Wydziale [...]; – naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 7a § 1 i art. 8 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości niniejszej sprawy na niekorzyść skarżącego, nieuwzględnienie całości okoliczności sprawy oraz oparcie decyzji na okolicznościach nieistotnych dla sprawy oraz takich, które wcześniej organ interpretował na korzyść skarżącego, czym naruszone zostało zaufanie do władzy publicznej oraz proporcjonalność i równe traktowanie. W uzasadnieniu skarżący zwrócił uwagę, że nie można w niniejszej sprawie mówić o braku postępów w nauce skoro skarżący na wszelkiego rodzaju powtórki i urlopy uzyskiwał każdorazowo zgodę odnośnych władz. Organy obu instancji nie zbadały w tym zakresie właściwie okoliczności faktycznych sprawy i nie wzięły pod uwagę dobrze im znanych faktów, że jego sytuacja zdrowotna jest bardzo ciężka, zwłaszcza aktualnie, gdy nadal zmaga się z konsekwencjami wypadku jaki miał miejsce na uczelni w maju 2018 r. i zmuszony jest w dalszym ciągu korzystać ze specjalistycznego leczenia szpitalnego. Skarżący podkreślił, że starał się podejść do zaliczenia wymaganych przedmiotów, ale trudności w przygotowaniu do niego wynikały właśnie ze złego stanu zdrowia, o czym organy uczelni były na bieżąco informowane. Zamiast przychylić się do jego prośby organy dowolnie zinterpretowały przedłożoną dokumentację medyczną i przyjęły niekorzystne dla niego stanowisko, że mógł się on stawić na wyznaczone spotkanie w dziekanacie, a trudności z zaliczeniem przedmiotu nie były konsekwencją jego ciężkiego stanu zdrowia. Tymczasem organy uczelni winny wszelkie wątpliwości rozstrzygać na korzyść strony i nie zmieniać swojego stanowiska z bliżej nieokreślonych przyczyn, choćby poprzez nieprzyjazną interpretację składanych przez stronę wniosków, jak miało to miejsce w przypadku żądania złożonego w dniu 19 września 2018 r. Stąd też w ocenie skarżącego skreślenie go z listy studentów było nieuprawnione, krzywdzące i niekonsekwentne oraz pomijało wystąpienie istotnych, lecz niezależnych od niego przeszkód zdrowotnych. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania i dopuszczenie dowodów z wymienionej w skardze dokumentacji medycznej. W odpowiedzi na skargę Rektor podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Materialną podstawę do wydania zakwestionowanej decyzji stanowił art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, który stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. W tym miejscu należy zaznaczyć, że normą zezwalającą organom uczelni wyższych na dalsze stosowanie tego przepisu, jak i art. 207 ust. 1 u.p.s.w. odwołującego się do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w indywidualnych sprawach studentów, jest art. 276 przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, nakazujący prowadzić postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów, wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowego regulaminu studiów, na zasadach dotychczasowych. Na gruncie regulacji uczelnianych zacytowany przepis art. 190 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w. znajduje odwzorowanie w § 19 ust. 1 pkt 6 regulaminu studiów, zgodnie z którym, dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce, o czym mowa m.in. w § 11 ust. 13 pkt 2, tj. w sytuacji gdy nie zaliczył on kursu/grupy kursów realizowanego po raz czwarty lub nie uzyskał zgody w trybie opisanym w § 17 ust. 1 na czwartą realizację kursów/grupy kursów, co stanowi brak postępów w nauce. Decyzja o skreśleniu z listy studentów ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ uczelni orzekając w konkretnej sprawie może więc, a nie musi skreślić studenta. Wybór taki nie może być jednakże dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy, odzwierciedlonego następnie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 376/14 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy – w ocenie Sądu – nie budziło wątpliwości, że kontrolowana decyzja nie nosi znamion dowolności i została oparta na prawidłowo zgromadzonym, a następnie ocenionym materiale dowodowym. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, co trafnie eksponuje organ, że do zaliczenia kursów z zakresu analizy systemowej i biznesowej skarżący podchodził już po raz siódmy. Począwszy bowiem od semestru zimowego 2014/2015 starał się on bezskutecznie na zdobycie pozytywnej oceny początkowo z przedmiotu "Modelowanie [...]", a następnie "Analizy [...]". Podejmowane przez szereg tych lat próby nie przyniosły oczekiwanego rezultatu, stąd też organ miał podstawy do tego, aby stwierdzić brak postępów w nauce. Zwłaszcza, że z powołanego już § 11 ust. 13 pkt 2 regulaminu studiów wynikało, że mógł to zrobić już w przypadku czterokrotnego niezaliczenia kursu. Nie można zgodzić się ze stroną, że podjęta przez organ decyzja nie uwzględniała jego ciężkiej sytuacji zdrowotnej wywołanej wypadkiem na terenie uczelni w maju 2018 r. Organ wziął ją pod uwagę już w momencie pozytywnego załatwienia wniosku o przedłużenie terminu zaliczenia przedmiotu. Jednak mimo tego, że skarżący uzyskał zgodę Dziekana na zaliczenie kursu do dnia 16 września 2019 r., w ostateczności nie zdobył wymaganego zaliczenia, składając w dniu 19 września kolejny wniosek o zaliczenie przedmiotu w trybie eksternistycznym, bez wpisywania na nowy semestr. Tym samym skarżący nie zastosował się do przyjętych reguł postępowania, których ustalenia sam się domagał. W związku z czym nie może on czynić teraz organowi zarzutu z tego, że po wielokrotnym pozytywnym załatwianiu rożnych jego wniosków i próśb, nie wyraził on zgody na kontynuowanie studiów z powodu nagłego pogorszenia stanu zdrowia, jakie miało miejsce kilka miesięcy wcześniej. Zasadnie bowiem organ stwierdził, że uzyskiwane zgody obejmowały jedynie indywidualne podania skarżącego, nie zaś bezterminowe zaliczanie konkretnego przedmiotu. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że skarżący – mimo złego stanu zdrowia – podszedł jednak do zaliczenia kursu, jednakże go ostatecznie nie zaliczył, gdyż jak sam przyznał w odwołaniu nie był do tego odpowiednio przygotowany. W związku z tym choć ciężki stan zdrowia skarżącego był organowi dobrze znany i znajdował potwierdzenie w aktach sprawy (co uzasadniało oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę w toku postępowania sądowego), to nie miał on istotnego przełożenia na stwierdzenie braku postępów w nauce. Opierały się one bowiem nie tylko na osiągnięciach skarżącego w czasie ostatniego semestru studiów, lecz bazowały również na całym dotychczasowym przebiegu studiów, czego organ nie mógł nie wziąć pod uwagę. Stąd też w ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługiwały podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. Rektor nie mógł również naruszyć art. 7a § 1 k.p.a. w sposób wskazany przez skarżącego, albowiem przepis ten znajduje zastosowanie jedynie wówczas, gdy w sprawie pojawiają się wątpliwości co do interpretacji danego przepisu, a nie co do interpretacji okoliczności faktycznych. Tymczasem skarżący oczekiwał, aby za wstrzymaniem się ze skreśleniem go z listy studentów przemawiała właśnie przyjazna wykładnia okoliczności faktycznych, a nie prawnych, co w świetle wskazanego przepisu jest niedopuszczalne. Bez znaczenia dla niniejszej sprawy miały również zastrzeżenia co do przyjętego przez organ trybu rozpatrzenia jego prośby z dnia 19 września 2018 r. Ustalenie rzeczywistej intencji skarżącego w zakresie treści żądania w niej wyrażonej nie stało bowiem na przeszkodzie skreśleniu go z listy studentów. Reasumując należało stwierdzić, że organ odwoławczy prawidłowo rozpatrzył niniejszą sprawę, trafnie stosując powołane przepisy prawa materialnego i procesowego. Na ich podstawie doszedł zaś do zasadnego wniosku, że wobec siedmiokrotnego, negatywnego zaliczenia przedmiotu skarżący nie poczynił postępów w nauce, a przyczyną tego nie było nagłe pogorszenie się jego stanu zdrowia. Wskazane okoliczności mogły zatem stanowić uzasadnioną podstawę do skreślenia skarżącego z listy studentów. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.