IV SA/Wr 149/06

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA - Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA - Marcin Miemiec (spr.) Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego oddala skargę. Wójt Gminy Ch. , decyzją z [...] r., Nr [...] , odmówił przyznania stypendium szkolnego S. D. , synowi S. D. . Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S. D. , Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r. nr [...] , utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołał się na przepisy rozdziału 8 lit. a) ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz.2572 ze zm.), regulujące sprawy pomocy materialnej dla uczniów, w tym stypendium szkolnego. Według art. 90 lit. c) ust. 2 pkt 1 tej ustawy, stypendium szkolne jest świadczeniem materialnym o charakterze socjalnym. Zgodnie z art. 90 lit. d) ust. 1 ustawy, stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Według art. 90 lit. d) ust. 7 ustawy, miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota 316 zł na osobę w rodzinie, określona w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Według art. 90 lit. d) ust. 8 ustawy o systemie oświaty, miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w ust. 7, jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3 -13 ustawy o pomocy społecznej. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których jest mowa w art. 90 lit. c) ust. 2 i 3 ustawy o systemie oświaty. Pod pojęciem dochodu, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, należy rozumieć sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Odwołujący się jest rolnikiem. Przepisy ustawy o pomocy społecznej, do których odsyłają przepisy ustawy o systemie oświaty normujące kwestię udzielania stypendium szkolnego, określają sposób, w jaki organy orzekające są obowiązane ustalać dochód z gospodarstwa rolnego. Dla celów pomocy społecznej, a zatem i dla celów stypendium szkolnego przyjmuje się, zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł. Łączna powierzchnia gospodarstwa rolnego S. D. wynosi [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych. Z akt sprawy wynika, że dnia [...] r., pomiędzy S. D. a Z. B. została zawarta umowa dzierżawy części gruntów gospodarstwa rolnego należącego do S. D. o powierzchni [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych. Umowę zawarto na [...] lat. Czynsz dzierżawny ustalono jako równowartość podatku rolnego, do którego zapłaty dzierżawca został zobowiązany. Organ II instancji, uwzględniając powołany art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, uznał, że umowa dzierżawy zawarta przez odwołującego się nie mogła wywołać zamierzonych przez niego skutków prawnych w postaci obniżenia powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę do obliczenia wysokości dochodu rodziny. Organ II instancji stwierdził, że umowa dzierżawy nie pozbawia odwołującego się tytułu własności do wydzierżawionej części gospodarstwa rolnego. Organ stwierdził, że analizowany przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej określa sposób wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego niezależnie od faktycznej dochodowości danego gospodarstwa. Powołana umowa dzierżawy pozbawia odwołującego się faktycznie dochodu z części gospodarstwa rolnego. Nie wpływa jednak na prawnie ustalony sposób obliczenia dochodu dla celów stypendium szkolnego. Skoro zatem należące do odwołującego się gospodarstwo rolne ma powierzchnię [...] ha przeliczeniowych, to miesięczna wysokość dochodu z tego gospodarstwa wyliczona w oparciu o art. 8 ust. 9 cyt. ustawy winna wynosić [...] zł. Wynika to z przemnożenia powyższej liczby liczby hektarów przeliczeniowych przez ustawowo określony normatyw dochodu z jednego hektara przeliczeniowego w wysokości [...] zł. Łączny dochód rodziny w miesiącu [...] r., poprzedzającym miesiąc, w którym złożono wniosek o przyznanie stypendium, wynosi [...] zł. Na dochód ten składa się dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł oraz zasiłki rodzinne na dzieci w kwocie [...] zł. Dochód ten podzielony przez liczbę członków rodziny, to jest [...] osób, daje miesięczną zatem wysokość dochodu na osobę w rodzinie w kwocie [...] zł. Nie uprawnia to zatem do uzyskania stypendium szkolnego. Kwota ta jest bowiem wyższa od kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, to znaczy 316 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Organ II instancji podniósł także, że w [...] r. gmina dysponowała na stypendia kwotą 134 tys. zł. Stypendia przyznano 463 uczniom, u których dochód na osobę w rodzinie był niższy niż 316 zł, przy równoczesnym występowaniu okoliczności z art. 90 lit. d) ust. 1 ustawy o systemie oświaty. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, S. D. wniósł o jej uchylenie. Zarzucił, że organ I instancji utrudniał mu złożenie wniosku o przyznanie stypendium. Nie respektowano bowiem umowy dzierżawy części jego gospodarstwa, potwierdzonej przez Urząd i Wójta Gminy Ch. . Według skarżącego, twierdzono, że ta umowa jest bezprawna. Pracownik organu I instancji żądał wpisania do wniosku dochodu z całego gospodarstwa pod rygorem odmowy przyjęcia wniosku. Informował skarżącego, że stypendium się nie należy. Skarżący chciał zarejestrować umowę w Wydziale Geodezji w L. . Poinformowano go, że rejestruje się tam tylko umowy rolników idących na rentę lub uzyskujących inne świadczenia z KRUS, że umowa potwierdzona przez Wójta Gminy ma moc prawną, a w jej wyniku na dzierżawcę przeszły wszelkie korzyści i obowiązki z tytułu użytkowania dzierżawionych gruntów. Według skarżącego organy I i II instancji naruszyły prawo, negując prawność zawartej przez niego i urzędowo potwierdzonej umowy dzierżawy. Skarżący jest przekonany, że jedynie z uwagi na to organy te zaliczyły wydzierżawioną część jego gruntów do podstawy obliczenia dochodów jego rodziny. Skarżący podkreślił, że organy te powołały się na wyrok NSA, z którego także wynika, że w okresie trwania umowy dzierżawy następuje obniżenie dochodów gospodarstwa. Skarżący uważa zatem, że jego żądanie jest zasadne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podnosząc argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest zaskarżona decyzja organu II instancji z dnia [...] r., Nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] r., Nr [...] , na mocy których S. D. , synowi skarżącego, odmówiono przyznania stypendium szkolnego. Skarżący utrzymuje, że stypendium to powinno być przyznane. Skarżący powołuje się na to, że błędnie ustalono miesięczny dochód jego sześcioosobowej rodziny z całego gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielem, to znaczy z [...] ha przeliczeniowych. Przy ustawowo określonym dochodzie miesięcznym z 1 ha przeliczeniowego w wysokości 194 zł daje to dochód w kwocie [...] zł, który powiększony o kwotę zasiłków rodzinnych na dzieci w kwocie [...] zł wynosi łącznie [...] zł. Dzieląc tę kwotę na [...] członków rodziny uzyskano kwotę [...] zł. miesięcznie na członka rodziny, która nie uprawnia do uzyskania stypendium szkolnego. Jest bowiem wyższa od maksymalnej kwoty dochodu 316 zł miesięcznie na osobę w rodzinie, określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem skarżącego jest to niesprawiedliwe. Zawarł bowiem legalną umowę dzierżawy, potwierdzoną urzędowo, mocą której przekazał we władanie [...] ha przeliczeniowych innemu rolnikowi. Skarżącemu pozostało zatem [...] ha przeliczeniowych, które przemnożone przez kwotę 194 zł, dają dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Z dodatkiem rodzinnym (który skarżący podał błędnie w wyższej kwocie [...] zł, gdy prawidłowo jest to [...] zł) daje to kwotę [...] zł miesięcznie na członka rodziny, która uprawnia do uzyskania przez jego dzieci stypendium szkolnego. Sąd stwierdza, że z argumentacją skarżącego nie można się zgodzić. W sprawie jest bowiem bezsporne, że skarżący zawarł legalną umowę dzierżawy części swego gospodarstwa rolnego. Zaliczenie normatywnego dochodu z wydzierżawionego obszaru [...] hektara przeliczeniowego do dochodów rodziny skarżącego nie wynika więc z kwestionowania legalności tej umowy przez organy orzekające. Punkt wyjścia obliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego dla celów stypendium szkolnego stanowi art. 90 lit. d) ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz.2572 ze zm.), który odsyła w tym zakresie do art. 8 ust. 3 – 13 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z tym odesłaniem do ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego ma zastosowanie art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej. Przyjmuje się tam normatywny wskaźnik dochodowości miesięcznej w wysokości 194 zł z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego. Wskaźnik ten jest niezależny od rzeczywiście osiąganych dochodów z gospodarstwa rolnego, a ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyłączeń. Zawarcie umowy cywilnoprawnej, w wyniku której skarżący przekazał okresowo władanie części gruntów jego gospodarstwa rolnego innej osobie, nie daje zatem podstaw do pominięcia tych gruntów przy obliczeniu dochodów z gospodarstwa rolnego w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium szkolnego. Stanowisko takie jest zgodne z definicją gospodarstwa rolnego, przyjętą w art. 553 kodeksu cywilnego. Według tego przepisu, za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Grunt rolny wydzierżawiony przez skarżącego należy do gospodarstwa rolnego, stanowiącego własność skarżącego. Po ustaniu umowy dzierżawy grunt ten będzie mógł stanowić element składowy zorganizowanej całości gospodarczej. Organy orzekające zatem zasadnie przyjęły za podstawę obliczenia dochodu rodziny skarżącego całkowitą powierzchnię gruntów rolnych gospodarstwa skarżącego. W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.