IV SA/Wr 150/16

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku adwokat, M. K. działającej z substytucji adwokata ustanowionego z urzędu, Ł. S. o zwrot na rzecz adw. Ł. S. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, Ł. S. wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 120 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 27,60 zł, czyli ogółem 147,60 zł. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 14 października 2016 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu (pkt I sentencji). Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia 27 października 2016 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokat Ł. S. (dalej: pełnomocnik z urzędu). Pismem z dnia 18 listopada 2016 r. pełnomocnik z urzędu udzielił adw. M. K. pełnomocnictwa substytucyjnego (dalej: pełnomocnik substytucyjny) do prowadzenia we wszystkich instancjach niniejszej sprawy. Pełnomocnik substytucyjny, pismem z dnia 8 grudnia 2016 r., sporządziła pismo popierające skargę wniesioną przez stronę skarżącą, a pismem z dnia 10 stycznia 2017 r. udzieliła dalszego pełnomocnictwa substytucyjnego adw. I. C – N do prowadzenia we wszystkich instancjach niniejszej sprawy. Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. stawił się dalszy pełnomocnik substytucyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r. oddalił skargę w całości (pkt I sentencji). Natomiast w pkt II sentencji zasądzono na rzecz adwokata z urzędu wynagrodzenie za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 590,40 zł (wynagrodzenie powiększone o podatek VAT). Pełnomocnik substytucyjny pismem z dnia 24 stycznia 2017 r. wniósł o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku, którego odpis wraz z uzasadnieniem został w dniu 1 marca 2017 r. doręczony upoważnionemu pracownikowi kancelarii adwokackiej pełnomocnika wyznaczonego w niniejszej sprawie z urzędu. Pismem z dnia 14 marca 2017 r. pełnomocnik substytucyjny sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Odrębnym pismem, opatrzonym tą samą datą, złożyła wniosek o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia tej opinii według norm przepisanych wraz z oświadczeniem, że opłaty z tytułu tej pomocy nie zostały opłacone w całości ani w części. Pismem Sądu z dnia 15 marca 2017 r. odpis wspomnianej opinii został przesłany stronie skarżącej zgodnie z art. 177 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wraz z pouczeniem, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia doręczenia odpisu tej opinii stronie. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega powyższy wniosek pełnomocnika substytucyjnego działającego z upoważnienia pełnomocnika z urzędu o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia przez pełnomocnika substytucyjnego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 177 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Powyższego przepisu § 4 zdanie trzecie, czyli przepisu dotyczącego biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie stosuje się, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika (§ 5 art. 177). Zawiadomienie, o którym mowa w powołanym przepisie art. 177 § 5 nie zostało sporządzone w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714). Skoro ustawodawca w § 22 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 19 stycznia 2017 r., a więc po wejściu w życie tego nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do rozpoczętego postępowania w kolejnej II instancji, toczącego się od momentu wydania tego wyroku, przepisy tego nowego rozporządzenia. Z treści przytoczonego wyżej przepisu art. 250 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną przysługuje wyłącznie wyznaczonemu adwokatowi. Natomiast wyznaczonym adwokatem jest, w rozumieniu art. 253 tej ustawy, adwokat, który został wyznaczony przez właściwą okręgową radę adwokacką. W niniejszej sprawie Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu adwokata Ł. S. Udzielenie substytucji nie powoduje zwolnienia wyznaczonego przez radę adwokacką adwokata ani zmiany osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje jedynie powstanie określonego stosunku prawnego między substytutem i stroną (uchwała SN z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt III CZP 27/06, Lex nr 182874). Osoby te łączy taki sam stosunek, jaki łączy stronę skarżącą i pełnomocnika. W konsekwencji strona ma dwóch równorzędnych pełnomocników procesowych. W myśl zaś § 3 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub części. Z przepisu tego, nie wynika, iż wniosek ten musi być złożony przez tego pełnomocnika, którego wyznaczył właściwy samorząd. W niniejszej sprawie wniosek taki został złożony wprawdzie przez pełnomocnika działającego z substytucji, jednak jego treść wskazuje wprost na żądanie przyznania wynagrodzenia adwokatowi wyznaczonemu przez ORA, zawiera on także oświadczenie z § 3 powołanego rozporządzenia (por. post. NSA z dnia 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OZ 308/15). W świetle powyższego przyjąć trzeba, iż zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej powinno nastąpić na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu, natomiast wniosek o zasądzenie tych kosztów na rzecz pełnomocnika z urzędu mógł zostać złożony przez pełnomocnika działającego z substytucji pełnomocnika z urzędu. W myśl zaś § 2 nowego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Stosownie do ust. 2 tego przepisu, ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem: 1) nakładu pracy adwokata, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartości przedmiotu sprawy; 3) wkładu adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3 rozporządzenia). W myśl zaś § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Natomiast opłata o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, do której nawiązuje powołany wyżej przepis § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, wynosi w niniejszej sprawie zgodnie z pkt 1 lit "c" tego przepisu 240 zł. W rozpoznawanej sprawie, w której pełnomocnik z urzędu brał również udział w postępowaniu sądowym w I instancji, należało zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, ustalić opłatę w wysokości 50% opłaty wymienionej w pkt 1 lit "c" tego przepisu, tj. 50% opłaty obowiązującej w postępowaniu przed sądem I instancji, co stanowi kwotę 120 zł (240 zł x 50%). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 147,40 zł (wynagrodzenie: 120 zł + podatek VAT: 27,60 zł =147,60 zł). W niniejszej sprawie nie zaistniały również przesłanki, wymienione w § 4 ust. 2 rozporządzenia, które uzasadniałyby przyznanie wynagrodzenia według wyższej opłaty, gdyż została sporządzona opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym pełnomocnik z urzędu nie przyczynił się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto w złożonej opinii zgodził się z argumentacją sądu zawartą we wspomnianym wyroku, przedstawił część sprawozdawczą i uzasadnił ustawowych brak podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, orzeczono jak w sentencji.