IV SA/Wr 157/04

Dnia 3 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA: Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Sędziowie : Asesor WSA: Ewa Kamieniecka Asesor WSA: Alojzy Wyszkowski Protokolant: Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2006 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi K. S. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł. w dniu [...] r. na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 2992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem, wydała orzeczenie Nr [...], którym uznał K. S. za zdolnego do służby wojskowej przyznając mu kat. "A" Gr I. Komisja rozpoznała u poborowego izolowane wypadanie płatka przedniego zastawki mitralnej - § 38 pkt 11, zeza rozbieżnego utajnionego z widzeniem obuocznym zachowanym - § 11 pkt 1, krótkowzroczność obu oczu - § 13 pkt 3. Od powyższego orzeczenia skarżący złożył odwołanie, w którym podał, iż Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł. orzekła kategorię "A", poprzednie orzeczenie przy tym samym stanie zdrowia i określone tymi samymi paragrafami zakwalifikowało skarżącego do kategorii "B". Ponadto skarżący dodał, iż każdy skład komisji orzeka inaczej, choć stan zdrowia jego jest w pierwszym i w drugim przypadku taki sam. W związku z odwołaniem skarżącego, w dniu [...] r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16) oraz § 6 pkt 1 i § 32 ust. 1-3 rozporządzenia, wydała orzeczenie Nr [...], którym utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż po rozpatrzeniu odwołania, analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej oraz wykonaniu w trybie odwoławczym ponownego badania lekarskiego specjalistycznego kardiologicznego oraz USG serca nie stwierdził nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymał je w mocy. Stwierdzone schorzenia oraz obecny stopień ich nasilenia ustalony w wyniku wyżej wskazanych badań lekarskich specjalistycznych to jest: czynnościowe zaburzenie układu krążenia pod postacią skłonności prolaptyczne płatków zastawki dwudzielnej bez zaburzeń hypodynamicznych - § 67 pkt 1, § 38 pkt 12, zez rozbieżny utajony z widzeniem obuocznym - § 11 pkt 1, krótkowzroczność obu oczu - § 13 pkt 3, zgodnie z załącznikiem Nr 1 do w/w rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej kwalifikują skarżącego - K. S. w I-szej grupie osób badanych do wyżej wymienionej kategorii zdolności do służby wojskowej. Skarżący K. S. wniósł skargę na powyższe orzeczenie organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu podał, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł. orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...]orzekła jego niezdolność czasową do odbycia służby wojskowej na okres 12 miesięcy według Gr. I - kat. "B". Powyższe ustalono w oparciu o przeprowadzone badania w gabinetach specjalistycznych i Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej. W dniu [...] r. ta sama Komisja Lekarska w oparciu o te same badania lekarskie orzekła, iż skarżący jest zdolny do służby wojskowej i przyznała mu według Gr I - kategorię "A". Skarżący podkreślił, że nie zgadza się z orzeczeniami z dnia [...] oraz z dnia [...], albowiem zostały one wydane niezgodnie z przeprowadzonymi badaniami i ich wynikami. Skarżący posiada schorzenie w postaci wypadania płatka zastawki dwudzielnej, co też zostało poparte wynikami badań i orzeczeniem Komisji Lekarskiej. Niekorzystne, zdaniem skarżącego, orzeczenia zostały wydane niezgodnie ze stanem faktycznym oraz z naruszeniem przepisów prawa. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. złożyła w tut. Sądzie odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż skarga jest niezasadna ponieważ ustalenie stanu zdrowia skarżącego oparto na wynikach specjalistycznych badań lekarskich przeprowadzonych przez lekarzy uprawnionych do badań dla potrzeb orzeczniczych wojskowych komisji lekarskich, a ustalenia zdolności do służby wojskowej dokonano zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. (Dz. U. Nr 57, poz. 278 zm. Dz. U. z 1994 r. Nr 31, poz. 113, z 2000 r. Nr 97, poz. 1059). Ponadto organ II instancji wskazał, że w świetle przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych badań lekarskich specjalistycznych kardiologicznych ( w tym USG serca) w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym w Ł. oraz trybie odwoławczym w 4 WSK z P SP ZOZ we W., nie wynika by poza mieszczącymi się w zakresie pojęciowym § 67 pkt 1 czynnościowymi zaburzeniami układu krążenia (nerwica narządowa) oraz § 38 pkt 11 skłonnością prolaptyczną płatków zastawki mitralnej bez znaczenia hemodynamicznego były stwierdzone zaburzenia ze strony układu krążenia, których stopień nasilenia czyniłby orzekanego w grupie I osób badanych niezdolnych do służby wojskowej. W tej sytuacji określenie kategorii A zdolności do służby wojskowej jest zasadne. Ponadto organ II instancji podał, iż stwierdzona badaniem lekarskim specjalistycznym okulistycznym wada wzroku pod postacią krótkowzroczności obu oczu oraz zeza rozbieżnego utajonego według § 13 pkt 3 i § 13 pkt 1 kwalifikuje do wyżej wymienionej kategorii zdolności do służby wojskowej. Przedstawiona, zdaniem organu administracyjnego, przez skarżącego dokumentacja medyczna w postaci kserokopii karty zdrowia dziecka z Poradni Kardiologicznej Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala imienia M. w Ł. nie zawierała danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości co do wyników badań przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych przez uprawnionych do tego lekarzy specjalistów. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 45 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności poborowego do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowi § 32 ust. 2 i 3 i § 67 pkt 1, § 38 pkt 12, § 11 pkt 1 oraz § 13 pkt 3 załącznika Nr 1 do rozporządzenia. § 32 ust. 2 cytowanego powyżej rozporządzenia stanowi, że wojskowa komisja lekarska rozpatrując odwołanie orzeka w zasadzie na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach orzeczniczo-lekarskich; w razie potrzeby komisja może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie, a także skierować badanego na obserwację szpitalną. Komisja może również przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania komisji, która wydała orzeczenie i decyzję. Z treści ust. 3 pkt 1 powyższego przepisu wynika, że wojskowa komisja lekarska rozpatrując odwołanie może utrzymać w mocy orzeczenie organu I instancji. Natomiast z treści § 67 pkt 1 rozdziału XVI - Stan psychiczny- załącznika Nr 1 - Wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej - do rozporządzenia wynika, że przez nerwicę należy rozumieć zaburzenia czynnościowe z przewagą objawów subiektywnych, bez wyraźnych klinicznych cech upośledzenia sprawności ustroju. Kandydatów do wojsk desantowo-szturmowych uważa się za niezdolnych, które kwalifikują osobę badaną w I grupie badanych (poborowych) do kategorii A (zdolny do służby wojskowej). § 38 pkt 12 załącznika do rozporządzenia stanowi, że za zespół wypadania płatka zastawki dwudzielnej (trójdzielnej) należy uznawać wypadanie płatka (płatków) z objawami ich zwyrodnienia, falą zwrotną i (lub) zaburzeniami rytmu serca, kwalifikuje osobę badaną także w grupie I, do kategorii D/E ( . kategoria D - niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju, kategoria E - trwale niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny). Natomiast § 13 pkt 3 oraz § 11 brzmi: jeżeli ostrość wzroku któregokolwiek oka wynosi poniżej 0,5, należy skierować badanego do badania okulistycznego w celu określenia wady refrakcji i ustalenia ostrości wzroku po zastosowaniu korekcji. Przy większej różnicy wady pomiędzy jednym i drugim okiem należy zastosować szkła, jakie badany przyjmuje przy jednoczesnym patrzeniu obu oczami. Przy korekcji ostrości wzroku nie stosuje się szkieł kombinowanych. W przypadku zmętnienia lub zniekształcenia środowisk załamujących za podstawę kwalifikacji przyjmuje się ostrość wzroku, osobę z takimi wadami kwalifikuje się do kategorii A (zdolny do służby wojskowej ). Wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej, które wypełniają zadania i funkcje związane z administracją rezerw osobowych dla celów powszechnego obowiązku obrony. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym, gdy chodzi o pobór do wojska. To musi powodować szczególna troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze ( uchwała SN z dnia 1 grudnia 1994 r. III AZP 8/94, wyrok NSA z dnia 2 października 1998 r. III SA 7225/98). W przedmiotowej sprawie zadaniem wojskowych komisji lekarskich było ustalenie zdolności poborowego do służby wojskowej w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym z zagwarantowaniem czynnego udziału poborowego w tym postępowaniu. Według § 2 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1, wydają właściwe komisje lekarskie na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnienie wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności stanowiącego wspomniany wyżej załącznik Nr 1 do rozporządzenia. Komisja lekarska wydaje orzeczenie na podstawie badania lekarskiego według kategorii i kryteriów, o których mowa wyżej oraz na podstawie dokumentacji lekarskiej i innych dokumentów mających znaczenie w sprawie, w szczególności dotyczących przebiegu i warunków pełnienia służby wojskowej przez osobę badaną o ile taką służbę pełniła. W uzasadnionych przypadkach komisja lekarska może wydać orzeczenie wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji lekarskiej ( § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] r. nie zawiera ustaleń stanu faktycznego i jego oceny. Narusza więc przepis art. 107 § 3 k.p.a. i uniemożliwia Sądowi dokonania kontroli zaskarżonej decyzji. Powołany wyżej przepis nakłada na organ rozstrzygający obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Powinno ono wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ załatwiając sprawę. Strona może bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są przesłanki powziętej decyzji. Zatem uzasadnienie powinno odzwierciedlać tok rozumowania organu a także dokonaną wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa ( art. 9 i art. 11 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów , na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ musi zając stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Ponadto należy wskazać, iż ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, przekonywującym zarówno co do prawidłowości oceny sytuacji materialnej strony, jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy rozpatrujący sprawę winien brać pod uwagę jej całokształt, co oznacza, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Komisja I instancji rozpoznała u poborowego schorzenie określone w § 38 pkt, 11, § 11 pkt 1 oraz w § 13 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia . § 38 pkt 11 załącznika Nr 1 do rozporządzenia stanowi, że rozpoznanie wymaga potwierdzenia echokardiograficznego. Wypadanie płatka zastawki dwudzielnej (trójdzielnej) bez fali zwrotnej z prawidłową wielkością jam serca i bez zaburzeń rytmu serca należy kwalifikować do kat. "A", które kwalifikują poborowego w Gr. I, kategorii A/D. Orzeczenie organu II instancji zostało wydane na podstawie § 67 pkt pkt 1 powyższego rozporządzenia, które stanowi, że przez nerwicę należy rozumieć zaburzenia czynnościowe z przewagą objawów subiektywnych, bez wyraźnych klinicznych cech upośledzenia sprawności ustroju. Kandydatów do wojsk desantowo-szturmowych uważa się za niezdolnych , które kwalifikują osobę badaną w I grupie badanych (poborowych) do kategorii A (zdolny do służby wojskowej) oraz na podstawie § 38 pkt 12 załącznika do rozporządzenia, który stanowi, że za zespół wypadania płatka zastawki dwudzielnej (trójdzielnej) należy uznawać wypadanie płatka (płatków) z objawami ich zwyrodnienia, falą zwrotną i (lub) zaburzeniami rytmu serca, kwalifikuje osobę badaną także w grupie I, do kategorii D/E ( .kategoria D - niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju, kategoria E - trwale niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny). Podkreślenia wymaga, iż z dokumentacji lekarskiej zebranej w powyższej sprawie - skierowanie do badań lekarsko-specjalistycznych z dnia [...] r. wynika, iż lekarz ze Szpitala Klinicznego - Poradnia Kardiologiczna po przeprowadzeniu powyższych badań stwierdził u poborowego - K. S. schorzenia, które zakwalifikował jako schorzenia określone w § 38 pkt 11, § 11 pkt 1 oraz § 13 pkt 3 kwalifikujące skarżącego do kategorii A/D oraz A . Zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, zawiera jedynie wskazanie jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiednich paragrafów załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenie o zaliczeniu poborowego do kategorii zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisów k.p.a. i cytowanego rozporządzenia. W sytuacji, gdy rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której nasilenie kwalifikuje poborowego do kategorii "A/D", "D/E", organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozpoznanie. W powyższej sprawie organ II instancji nie ustosunkował się w żaden sposób do wyżej wskazanych rozbieżności oraz nie wyjaśnił dlaczego ostatecznie została przyjęta podstawa prawna inna aniżeli wskazana przez organ I instancji, która pozostaje w sprzeczności z wynikami przeprowadzonego w dniu [...]r. badania specjalistycznego. Rozpatrując ponownie sprawę organ orzekający powinien usunąć wyżej wskazane uchybienie mając na uwadze dokumentację medyczną zawartą w aktach sprawy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.