IV SA/Wr 158/17

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. M. o ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] im. [...] we [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu; II. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że jest studentką studiów stacjonarnych i nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać i ponieść kosztów niniejszego postępowania sądowego. Jest obywatelem [...], włada językiem polskim, ale ma trudności z terminologią prawną i nie jest stanie w pełni samodzielnie sformułować swojego stanowiska, natomiast uzyskana przez nią pomoc prawna obejmuje jedynie skargę wniesioną do sądu, nie zaś reprezentację przed sądem. Podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z matką, bratem lat [...] i babką, która jest właścicielem trzypokojowego mieszkania położonego na [...]. Podała, że matka otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto i świadczenie wychowawcze na dziecko, tzw. [...] zł (młodszego brata skarżącej), a babka otrzymuje [...]emeryturę w wysokości [...] euro, co stanowi łącznie kwotę [...] zł (bez wliczania kwoty 500+). Opłata za wynajem mieszkania wynosi 1600 zł, a opłaty za media wynoszą 150 zł. W odpowiedzi na pismo referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2017 r. do nadesłania kopii dokumentów źródłowych i pisemnych wyjaśnień skarżąca wyjaśniła, że w okresie ostatnich trzech miesięcy nie uzyskała żadnych dochodów i jest na utrzymaniu matki, która przelewa na konto bankowe skarżącej kwotę [....] zł miesięcznie, co potwierdziła przelewami z konta bankowego matki. Przedłożyła listę płac matki za styczeń, luty i marzec 2017 r. z której wynika, że matka z tytułu zatrudnienia otrzymała miesięczne wynagrodzenie w wysokości [...] zł, a także rachunek bankowy matki z którego wynika, że otrzymała ona w marcu tego roku świadczenia rodzinne na dziecko w kwocie [...] zł i że otrzymuje świadczenie wychowawcze na dziecko w kwocie [...] zł miesięcznie, tzw. 500 +. Prawo do tego świadczenia potwierdza także kopia nadesłanej decyzji. Przedłożyła dokumenty dotyczące wysokości emerytury zagranicznej babki (wyciągi bankowe), z których wynika, że w grudniu 2016 r. przelew z tego tytułu wyniósł [...] euro (IV kwartał 2016 r.), a w marcu 2017 r. [...] euro (1 listopad 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., I kwartał 2017 r.). Z przedłożonego tłumaczenia wynika, że emerytura babki wynosi od 1 listopada 2016 r. dożywotnio [...]. Średni kurs [...] ogłoszony przez NPB w okresie od 4 kwietnia do 4 maja 2017 r. wyniósł [...] zł, co pozwala przyjąć, że emerytura babki wynosi około [...] zł. Z zeznania podatkowego za 2015 wynika, że skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] zł, a z informacji PIT-11 za 2016 r. wynika, że skarżąca uzyskała dochód z tytułu działalności wykonywanej osobiście w wysokości [...] zł, a z informacji IFT-IR za 2016 r. wynika, że skarżąca uzyskała przychód w wysokości [...] zł. Z zeznania podatkowego matki za 2015 r. wynika, że matka uzyskała dochód w wysokości [...] zł, a z informacji PIT – 11 za 2016 r. wynika, że matka uzyskała dochód w wysokości [...] zł oraz dochód [...] zł, natomiast z informacji IFT-IR za 2016 r. wynika, że matka skarżącej uzyskała przychód w wysokości [...] zł. Z przedłożonej umowy najmu lokalu mieszkalnego zawartej przez matkę wynika, że czynsz najmu wynosi 1600 zł. Z nadesłanych rachunków i wyciągu z konta bankowego matki wynika, że opłaty za gaz wyniosły 29,61 zł (zapłacone w styczniu 2107 r.) i 48,63 zł (zapłacone w marcu 2017 r.), a opłaty za prąd od stycznia do marca 2017 r. wyniosły 66,47 zł, 96,96 zł, 48,63 zł. Ponadto skarżąca przedłożyła oświadczenie babki, z którego wynika, że babka nie uzyskuje dochodów z tytułu posiadania mieszkania na [...], gdyż mieszkaniem tym opiekuje się syn babki. Przedłożyła także oświadczenie matki, z którego wynika, że matka skarżącej uzyskuje wyłącznie dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz świadczenie wychowawcze na dziecko, tzw. 500 + i że w marcu matka złożyła wniosek o dodatkowe świadczenie z pomocy społecznej, który do dnia 26 kwietnia 2017 r. nie został jeszcze rozpoznany. Nadesłała także decyzję z dnia 9 lutego 2017 r. przyznająca matce na młodsze dziecko na okres od 1 lipca do 31 października 2016 r., a więc za okres obejmujący wyłącznie część poprzedniego roku, zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł i dodatek do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł i jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie [...] zł. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega wniosek o ustanowienie adwokata. Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wynika, że ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Mając na uwadze, że skarżąca jest studentem uczelni wyższej w trybie stacjonarnym i nie otrzymuje dochodów, ponieważ pozostaje na utrzymaniu matki, która otrzymuje niskie wynagrodzenie za pracę i świadczenie wychowawcze na młodsze dziecko tzw. [...] i otrzymywała zaległe świadczenia (zasiłki) rodzinne, a także mając na uwadze wysokość emerytury babki i wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i brak majątku, przyjąć trzeba, że wykazała ona, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata urzędu. Z tych względów w pkt I sentencji przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że zaskarżona decyzja dotyczy odmowy przyznania prawa do stypendium socjalnego. Z treści przepisu art. 239 pkt 1 lit "a" p.p.s.a. wynika zaś, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Prawo do stypendium socjalnego dla studenta zostało uregulowane w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.). W myśl art. 173 § 1 pkt 1 powołanej ustawy o szkolnictwie wyższym student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego. Zgodnie z art. 179 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne (art. 179 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym). W myśl zaś ust. 3 tego przepisu wysokość dochodu, o której mowa w ust. 2, nie może być niższa niż 1,30 kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 i 1583), oraz wyższa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 i 1579). Z regulacji powołanych przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym wynika zatem, że prawo do przyznania studentowi stypendium socjalnego przysługuje, jeżeli student znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a ponadto spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej i w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Przesłanki uzasadniające przyznanie tego stypendium odwołujące się do trudnej sytuacji materialnej i kryterium dochodowego wskazanego w ustawie o pomocy społecznej i w ustawie o świadczeniach rodzinnych, pozwalają na przyjęcie, że sprawy dotyczące przyznania studentowi prawa do stypendium socjalnego są sprawami z zakresu pomocy i opieki społecznej, o których mowa w art. 239 pkt 1 lit "a" ustawy. Strona skarżąca jest zatem, na podstawie powołanego wyżej art. 239 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy, zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, które w myśl art. 211 ustawy obejmują opłaty sądowe (czyli wpis sądowy i opłaty kancelaryjne) i zwrot wydatków (art. 211 w związku z art. 212 i art. 213 ustawy ). Z tych względów rozpoznanie wniosku strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i 249a w związku z art. 239 pkt 1 lit "a" i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.