IV SA/Wr 16/14

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, S. D. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [..] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 11 czerwca 2014 r. oddalił skargę. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 1 lipca 2014 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Dnia 4 lipca 1014 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata S. D. Pismem z dnia 10 lipca 2014 r. wyżej wyznaczony pełnomocnik z urzędu udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego innemu adwokatowi do występowania w imieniu skarżącego w niniejszej sprawie sądowej. Pełnomocnictwo to obejmuje także umocowanie do ewentualnego sporządzenia i złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Następnie pismem z dnia 2 września 2014 r. pełnomocnik substytucyjny sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wspomnianego wyroku Sądu oddalającego skargę. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 września 2014 r. odmówiono pełnomocnikowi substytucyjnemu przyznania wynagrodzenia za sporządzenie powyższej opinii z uwagi na to, że wynagrodzenie to przysługuje wyłącznie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu przez okręgową radę adwokacką. W orzecznictwie sądowym prezentowany jest bowiem pogląd, zgodnie z którym pełnomocnictwo substytucyjne nie stanowi podstawy do ubiegania się przez dalszego pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej z urzędu i to niezależnie od tego, czy ubiega się on o wynagrodzenie na swoją rzecz, czy też na rzecz pełnomocnika z urzędu wyznaczonego przez właściwą radę ( postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 349/09). Po wydaniu powyższego postanowienia, wymieniony wyżej, pełnomocnik z urzędu wyznaczony przez okręgową radę adwokacką, odrębnym pismem, z dnia 10 lutego 2015 r., wniósł o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku i oświadczył, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone przez skarżącego. Pismem referendarza sądowego z dnia 25 lutego 2015 r. wezwano pełnomocnika do złożenia oświadczenia czy koszty te nie zostały opłacone przez skarżącego zarówno w całości jak i części oraz do udzielenia wyjaśnienia, czy powyższe żądanie o przyznanie wynagrodzenia z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej dotyczy opinii znajdującej się w aktach sprawy, która został sporządzona pismem z dnia 2 września 2014 r. przez pełnomocnika substytucyjnego. W odpowiedzi na to pismo wyznaczony przez Radę pełnomocnik z urzędu, pismem z dnia 10 marca 2015 r., oświadczył, że kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu nie zostały przez niego opłacone w jakiejkolwiek części, a żądanie przyznania wynagrodzenia dotyczy opinii o braków podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej przez pełnomocnika substytucyjnego pismem z dnia 2 września 2014 r. Omówione wyżej pismo pełnomocnika z urzędu należało zakwalifikować jako wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia, znajdującej się w aktach sprawy, przez pełnomocnika substytucyjnego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Opinia ta została przesłana przez substytuta na adres skarżącego, ORA i Sądu. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ). Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Odmowa zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz pełnomocnika substytucyjnego nie stanowi przeszkody do zasądzenia tych kosztów (przyznania wynagrodzenia i zwrotu wydatków) na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu i wyznaczonego przez właściwą radę adwokacką. W niniejszej sprawie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządził i wniósł pełnomocnik substytucyjny. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje powstanie określonego stosunku pomiędzy substytutem i stroną skarżącą. Osoby te łączy taki sam stosunek, jaki łączy stronę skarżącą i pełnomocnika. W konsekwencji strona ma dwóch równorzędnych pełnomocników procesowych. Wynikają z tego dalsze konsekwencje zarówno procesowe jak i materialnoprawne (np. w zakresie odpowiedzialności obligacyjnej wobec mocodawcy, vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt III CZP 27/06, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2004 r. sygn. akt IV CK 269/02, Lex nr 151640). Nie dokonuje się natomiast w wyniku powyższego zmiana osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką. Czynności podjęte przez dalszego pełnomocnika są zatem czynnościami procesowymi skarżącego, ale prawo do złożenia wniosku o wynagrodzenie i obowiązek złożenia stosownego oświadczenia każdorazowo ciąży na wyznaczonym pełnomocniku z urzędu. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1 wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ). Wynagrodzenie adwokata wyznaczonego w niniejszej sprawie przez Okręgową Radę Adwokacką za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, wynosi 75% stawki minimalnej, czyli 180 zł (75 % x 240 zł), ponieważ nie prowadził on sprawy w I instancji. Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł (23% x180)=221,40 zł). Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.