IV SA/Wr 164/24
WyrokWSA we Wrocławiu2024-08-29
Skład orzekający: Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Marta Pająkiewicz-Kremis, Gabriel Węgrzyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo ocenił, czy wnioskodawca spełnił przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, przyznając świadczenie pielęgnacyjne?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nie zebrały i nie oceniły wyczerpująco materiału dowodowego. W szczególności, nieprawidłowo oceniono stan zdrowia matki wnioskodawcy oraz związek przyczynowo-skutkowy między sprawowaną opieką a brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawcę. Organy pominęły istotne informacje dotyczące demencji starczej matki oraz niejednoznaczności w ocenie jej samodzielności.Stan faktyczny
Wnioskodawca R. F. wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką H. F., która legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Organy pierwszej i drugiej instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres sprawowanej opieki nie uzasadnia rezygnacji z zatrudnienia przez wnioskodawcę, który jest bezrobotny. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że niepodejmowanie pracy zarobkowej miało na celu sprawowanie opieki nad matką.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz skarżącego R. F. kwoty 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 16 stycznia 2024 r. nr SKO/RŚ-423/440/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz skarżącego R. F. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia 19 maja 2023 r. R. F. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką H. F.
W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że matka strony legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 grudnia 2019 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Choruje na niedokrwistość serca i nadciśnienie tętnicze. Przebyła zawał mięśnia sercowego. W wywiadzie stan po PTCA, GLTW, GPZ i GO, stan po PTA tętnicy szyjnej prawej, stan po implantacji stymulatora serca. Choruje również na padaczkę. Ma problemy z pamięcią.
Matka strony jest emerytką, prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawcą.
Zgodnie z ustaleniami przyjętymi podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania strony, matka wnioskodawcy samodzielnie porusza się po mieszkaniu. Wymaga natomiast pomocy osoby drugiej przy wykonywaniu codziennych obowiązków domowych. Nie jest w stanie samodzielnie ugotować obiadu lub przygotować sobie posiłku. Posiłki i leki spożywa samodzielnie, wymaga jednak wcześniejszego ich przygotowania i podania. Potrzebuje także pomocy przy ubieraniu się, kąpieli, myciu głowy, codziennej toalecie, doraźnej wymiany pielucho-majtek.
W sprawie ustalono również, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, nie zarejestrowaną w Urzędzie Pracy. Ostatnie zatrudnienie ( w N.) trwało do czerwca 2022 r. Poza wnioskodawcą, matka strony posiada jeszcze dwie córki, obie emerytki, zamieszkałe w – Z. i G. Nie opiekują się one matką.
Bazując na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym Burmistrz Miasta i Gminy Ścinawa w decyzji z dnia 9 września 2023 r. (nr 000054/SP/09/2023) odmówił stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał na art. 3 pkt 11, pkt 22, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1b i art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: u.ś.r.).
W uzasadnieniu tej decyzji organ podniósł, że w sprawie nie zostały spełnione podstawowe przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jak argumentował, w związku z opieką nad matką wnioskodawca wykonuje takie czynności jak – podawanie i przygotowanie leków, posiłków, sprzątanie, pranie, zapewnienie matce kontaktu z otoczeniem. W ocenie organu, z przedłożonych dokumentów oraz informacji uzyskanych podczas wywiadu środowiskowego nie wynika, aby rozmiar i zakres sprawowanej opieki nad matką wymuszał na stronie całkowitą rezygnację z zatrudnienia w jakiejkolwiek formie, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Organ skonstatował, że czynności opiekuńcze związane tylko z osobistą opieką nad niepełnosprawną matką nie zajmują takiej ilości czasów ciągu dnia, aby całkiem zrezygnować z pracy zawodowej. Podawanie leków czy mierzenie ciśnienia są czynnościami wykonywanymi w godzinach porannych i wieczornych, natomiast tę część dnia, która zwyczajowo wypełniona jest obowiązkami zawodowymi, strona poświęca na prowadzenie gospodarstwa domowego. Czynności związane prowadzeniem gospodarstwa domowego, zakupy, wizyty lekarskie oraz spacery nie kolidują z podjęciem zatrudnienia.
Organ odnotował także, że rezygnacja z zatrudnienia w N. nastąpiła przed wystąpieniem z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem, w spawie nie występuje przesłanka rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad matką. Zwrócił również uwagę, że po powrocie do kraju strona nie zarejestrowała się w Urzędzie Pracy ani nie podjęła zatrudnienia.
Końcowo wskazał, że obowiązek alimentacyjny wobec H. F. ciąży także na jej córkach.
Od tej decyzji strona wniosła odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO, organ drugiej instancji, organ odwoławczy) w decyzji z dnia 16 stycznia 2024 r. (nr SKO/RŚ-423/440/2023) wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że matka strony (ur. w [...] r.) jest osobą rozwiedzioną. Legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 11 grudnia 2019 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, co w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. a oznacza znaczny stopień niepełnosprawności. Nie jest osobą leżącą, samodzielnie spożywa posiłki oraz samodzielnie korzysta z toalety. Nie ma problemów z chodzeniem, co oprócz wywiadu środowiskowego potwierdza wywiad lekarski z dnia 29 czerwca 2023 r. Wymaga pomocy i nadzoru przy wykonywaniu niektórych czynności jak przykładowo – przy ubieraniu, przy kąpieli, przyjmowaniu leków, mierzeniu ciśnienia, przygotowaniu posiłków, robieniu zakupów, przy wizytach, przy realizacji recept etc.
Większość wymienionych w opisie czynności jakie wykonuje opiekun, nie wymaga, zdaniem Kolegium, całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności opiekuna. Niektóre z czynności opiekuńczych nie muszą być tez wykonywane codziennie (zakupy, wizyty lekarskie, realizacja recept).
W nawiązaniu do przedłożonego przez stronę dokumentu w postaci wywiadu ogólnego lekarza neurologa z dnia 29 czerwca 2023 r. (w decyzji organ wskazuje datę 30 czerwca 2023 r., która odpowiada dacie faktycznego wpływu tego dokumentu do Ośrodka Pomocy Społecznej) SKO odnotowało, że w orzeczeniu tym lekarz neurolog nie wskazał na to, aby wymagała ona "zwiększonego nadzoru".
Reasumując, SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie do tego, że: "przedstawiony przez Stronę zakres czynności opiekuńczych polega raczej na udzielaniu pomocy i wsparcia osobie, której choroby mogą utrudniać, lecz nie uniemożliwiać samodzielnego funkcjonowania, natomiast pomoc ta nie wiąże się głównie z wykonywaniem czynności, których osoba niepełnosprawna sama nie byłaby w stanie wykonać.
Zwróciło jednocześnie uwagę, że obowiązek alimentacyjny wobec H. F. spoczywa na wszystkich jej dzieciach, a wnioskodawca nie wykazał, aby pozostałe rodzeństwo z obiektywnych przyczyn (a więc niezależnych od ich woli) nie było w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Stwierdziło, że w przypadku kilku osób zobowiązanych do alimentacji, możliwe jest takie podzielenie się obowiązkami, żeby każda z osób zobowiązanych do alimentacji wobec niepełnosprawnej matki mogła odpowiednio do sytuacji podjąć, czy też utrzymać zatrudnienie.
Analizując historię aktywności zawodowej wnioskodawcy organ drugiej instancji doszedł do przekonania, że w sprawie nie zostało wykazane, że wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia aby opiekować się matką (nie przedłożył on żadnego świadectwa pracy potwierdzającego fakt zakończenia stosunku pracy w N., przedłożył tylko informacje o składkach odprowadzanych na ubezpieczenie emerytalne), natomiast stan niepodejmowania przez niego zatrudnienia nie jest spowodowany obiektywnymi okolicznościami tj. koniecznością sprawowania opieki nad schorowaną matką.
Wnosząc skargę na decyzję SKO skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami – konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;
- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżący zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznym osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że rodzeństwo skarżącego może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką podczas gdy wykładnia funkcjonalna w/w przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie, przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania;
- zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 995, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Kontrola legalności dotyczyła decyzji w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem skarżącej.
Istotą sporu w sprawie jest spełnienie przez skarżącego przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, dotyczącej rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia wobec konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ odwoławczy stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem), a koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych. Powyższe okoliczności stały się podstawą odmowy ustalenia przez organy prawa do wnioskowanego świadczenia.
W sprawie nie jest sporne, że na skarżącym ciążył obowiązek alimentacyjny wobec matki, oraz że osoba podlegająca opiece legitymowała się stosownym orzeczeniem, zrównanym z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie), świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w pkt 1-4, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Norma ta wskazuje na warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej, który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, w związku z którym jest obiektywnie zmuszona do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotna jest tu również ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Zauważenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia.
Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 16 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 282/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA), że bez znaczenia pozostaje przy tym, czy wnioskodawca - w tym przypadku – skarżący - zrezygnował z zatrudnienia wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia.
Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych. Jak przyjęto w orzecznictwie, powinno ono stanowić ekwiwalent za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania takiej opieki, bądź za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Normę art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Sąd nie neguje również stanowiska, że prawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z niego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Spełnienie przesłanek określonych w ww. normie oznacza, że opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Kluczowym jest, że w przywołanej normie brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która opieki wymaga. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, pomoc tego typu powinna być stała, długotrwała w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalna, a jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej opieki, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych itp.
Co ważne, obowiązkiem organów administracji w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest prawidłowe ustalenie istotnych okoliczności faktycznych i dokonanie ich oceny m. in. pod kątem tego, czy wnioskujący o świadczenie nie podejmuje zatrudnienia lub rezygnuje z niego z powodu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Organy administracji publicznej zobowiązane są podejmować z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). W myśl art. 8 k.p.a. organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Artykuł 80 k.p.a. stanowi natomiast, że organy administracji publicznej oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Kompleksowa analiza akt sprawy doprowadziła Sąd do wniosku, że organy nie sprostały obowiązkom wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów k.p.a., tzn. nie ustaliły w sposób odpowiadający zasadzie prawdy obiektywnej stanu faktycznego sprawy i nie oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy w sprawie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącego, a opieką nad niepełnosprawną matką.
Niewątpliwie, jednym z kluczowych dowodów w postępowaniu dotyczącym ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest wywiad środowiskowy. Taki wywiad został w sprawie przeprowadzony, niemniej jednak, zawarte tam informacje w powiązaniu z analizą całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwalają w ocenie Sądu na wyprowadzenie jednoznacznych wniosków odnośnie do braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a koniecznością opiekowania się schorowaną matką. Powyższe prowadzi do wniosku, że ocena odnośnie do braku takiego związku jest w sprawie przedwczesna, a zebrany materiał dowodowy wymaga co najmniej ponownego, dogłębnego, przeanalizowania.
W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę na konieczność ponownego przeanalizowania przyjętej w zaskarżonej decyzji oceny organu drugiej instancji wskazującej na to, że matka strony samodzielnie korzysta z wc. Pomijając okoliczność, że fakt ten nie został odnotowany wprost w protokole z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, zwrócić należy uwagę na użyte kilkukrotnie w sprawie (przez skarżącego, organy) sformułowanie, że matka strony wymaga "doraźnej wymiany pieluchomajtek". W ocenie Sądu, na podstawie zebranego materiału dowodowego nie sposób ocenić, jak należy rozumieć to sformułowanie , jak również czy na pewno matka strony jest w stanie samodzielnie korzystać z wc jak to przyjął organ drugiej instancji. Wyrażone przez Sąd wątpliwości potęguje, pominięta przez organy okoliczność, że w protokole z przesłuchania H. F. w charakterze świadka (pod złożonymi przez nią zeznaniami) odnotowany został (w miejscu przeznaczony na podpis zeznającego)
brak możliwości złożenia podpisu przez H. F. z uwagi na schorzenia. W ocenie Sądu, nie w pełni koresponduje z treścią wywiadu środowiskowego także zawarta w zaskarżonej decyzji ocena organu drugiej instancji, wskazująca na to, że matka strony nie ma problemów z chodzeniem. Fakt odnotowania przez lekarza neurologa w wywiadzie lekarskim z dnia 29 czerwca 2023 r. "kończyny górne i dolne bez niedowładów, próba Romberga ujemna" nie stanowi jednoznacznego wykluczenia tego, że matka strony może mieć problem z chodzeniem. Ponownie odwołując się do treści wywiadu środowiskowego wskazać należy, że w protokole z tego wywiadu odnotowano, że matka strony "po mieszkaniu porusza się powoli, lecz samodzielnie". W nawiązaniu do powyższego wskazać należy, że z akt sprawy nie wynika w związku z jakimi ograniczeniami matka strony wymaga pomocy przy porannej i wieczornej toalecie, przy ubieraniu bielizny nocnej oraz myciu ciała.
Z treści znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji lekarskiej wynikają niewątpliwie schorzenia związane z sercem i układem krążenia, cukrzyca, padaczka, a także demencja starcza. Odnośnie do tej ostatniej kwestii zwrócić należy uwagę, że podczas wywiadu środowiskowego strona sygnalizowała problemy matki z pamięcią i demencją starczą. Tego rodzaju schorzenie zostało pominięte w ocenie możliwości podjęcia przez stronę zatrudnienia. Wprawdzie organ odwoławczy w treści zaskarżonej decyzji odnotował fakt przedłożenia przez stronę dokumentu (kopii) dokumentu z dnia 29 czerwca 2023 r. zatytułowanego "wywiad ogólny" wystawionego przez lekarza neurologa nie mniej jednak nie dość wnikliwie przeanalizował treść tego wywiadu. Organ w swoich rozważaniach skoncentrował się na odnotowanym w tym wywiadzie spostrzeżeniu lekarza, że pacjentka "pozostaje w prostym kontakcie słownym", a pominął fakt, że lekarz odnotował tam również: "otępienie w stopniu znacznym", "pacjenta nie potrafi podać danych personalnych, nie wie gdzie mieszka, gdzie się znajduje, nie poznaje swoje syna, który się nią opiekuje.
W ocenie Sądu, organ w sposób nieuprawniony pomija istotność odnotowanych w tym wywiadzie uwag lekarza neurologa tylko dlatego, że brak jest adnotacji co do wymogu poddania H. F. (l. [...]) zwiększonemu nadzorowi.
W ocenie Sądu, nieuprawnione jest również wyprowadzanie negatywnych dla strony konsekwencji z tego powodu, że po powrocie z N. nie podjęła ona zatrudnienia, ani też nie zarejestrowała się w Urzędzie Pracy. W kontekście argumentacji organu ukierunkowanej na wykazanie, ze strona zaprzestała zatrudnienia zanim wystąpiła w wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy przypomnieć, że w treści art. 17 ust 1 uś.r. jest mowa nie tylko o rezygnacji z zatrudnienia, ale też i o jego niepodejmowaniu z uwagi na konieczność opiekowania się schorowanym członkiem rodziny.
Końcowo tylko Sąd zwraca uwagę, że w przypadku podopiecznej skarżącego (z uwagi na jej schorzenia kardiologiczne), pomiar ciśnienia adekwatnie do samopoczucia jest istotnym elementem opieki.
Przestawiona dotąd argumentacja świadczy o tym, ze postępowanie dowodowe w rozpatrywanej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ pierwszej instancji ustali stan faktyczny zgodnie ze wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Następnie dokona jego oceny w kontekście spełnienia przesłanek ustawowych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W zależności od poczynionych ustaleń, podejmie właściwe rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślić należy, że Sąd nie przesądza treści rozstrzygnięcia, które winno zostać wydane w ponownie prowadzonym postępowaniu.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło