IV SA/Wr 165/12

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych studentów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca w okresie biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku wskazała że jest samotną matką wychowująca [...] dziecko. Ojciec dziecka płaci alimenty na jego rzecz, które wystarczają jedynie na podstawowe potrzeby dziecka. Po ukończeniu studiów ([...]) zarejestrowała się w powiatowym urzędzie pracy i z dniem [...] uzyskała status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Aktywnie poszukuje pracy. W czasie studiów nie podejmowała zatrudnienia, a jedynym źródłem jej utrzymania było stypendium naukowe. Z oszczędności poczynionych z tytułu pobieranego stypendium naukowego ponosi opłaty za wynajem mieszkania. W formularzu tym podała, że nie posiada, mieszkania i innych nieruchomości, jak również papierów i przedmiotów wartościowych. Wskazała, że jej oszczędności wynoszą [...] zł. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 22 marca 2012 r. wezwano skarżącą do nadesłania dokumentów źródłowych tj. aktualnego zaświadczenia o wynagrodzeniu netto za ostatnie trzy miesiące, wyciągu z konta bankowego za ostatnie trzy miesiące, aktualnego zaświadczenia potwierdzającego status osoby bezrobotnej, dowodów potwierdzających aktualną wysokość środków zgromadzonych z tytułu otrzymywanego stypendium naukowego, dowodów potwierdzających aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem oraz dowodów potwierdzających wysokość alimentów otrzymywanych na dziecko. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca pismem, z dnia [...], wyjaśniła, że nie wykonuje żadnej pracy zarobkowej. Jest głównym najemcą mieszkania, w którym zamieszkuje wraz z innymi współlokatorami i rozlicza się z właścicielem tego mieszkania. Na jej konto wpływają co miesiąc środki pieniężne przeznaczone na opłatę za mieszkanie (miesięcznie kwota po [...] zł od dwóch osób oraz kwota [...] zł od jednej osoby). Co miesiąc całą kwotę w wysokości [...] zł przesyła właścicielowi mieszkania. Większe kwoty wpłacane we wpłatomacie pochodzą również od współlokatorów i są przeznaczane na opłacenie wszystkich mediów (gaz, prąd, Internet). Rachunki te opłaca przelewami przez Internet. Przedłożone opłaty mieszkaniowe obejmują całe mieszkanie, które "zajmuje w cztery osoby plus dziecko" i ponosi proporcjonalną ich część. Wysokość alimentów płaconych przez ojca dziecka została ustalona na podstawie słownej umowy w kwocie [...] zł miesięcznie. Z kwoty tej opłaca połowę kosztów mieszkania ([...]) oraz żłobek, a pozostała kwota w wysokości [...] zł przeznaczona jest na utrzymanie dziecka (jedzenie, żłobek, leki, środki higieniczne). Uzyskuje pomoc finansową od matki, ponieważ w bieżącym roku nie otrzymała prawa do stypendium naukowego, które do tej pory stanowiło jej źródło dochodu. Do pisma tego dołączyła 1) wyciąg z konta bankowego, z którego wynika, że stan konta na dzień [...] wyniósł [..] zł oraz że na konto to w [...] wpłynęły środki pieniężne w kwotach ([...]) zł, w [...] w kwotach: ([...]) zł, a w [...] w kwotach: ([...]) zł, Z konta tego przelewana jest co miesiąc kwota [...] zł obejmująca opłatę za wynajem mieszkania przez wszystkich współlokatorów oraz dokonywane są przelewy z tytułu rachunków za gaz ([...] zł), prąd ([...] zł), Telekomunikacja ([...] zł); opłata za żłobek [...] zł,; 2) decyzję powiatowego urzędu pracy przyznającą od dnia [...] status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku; 3) rachunek za gaz [...] zł ([...]); 4) prognozę rachunków za energię elektryczną na [...] r: [...], 5) rachunek za telewizję i Internet [...] zł. Przepis art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych (które na obecnym etapie postępowania sądowego obejmują wpis od skargi 200 zł zaś ewentualne, przyszłe koszty sądowe obejmują np. wpis od zażalenia 100 zł lub od skargi kasacyjnej 100 zł) - nie zasługuje na uwzględnienie, mimo że nie pozostaje ona w zatrudnieniu i nie osiąga na bieżąco dochodów, ponieważ posiada na (nadesłanym) koncie bankowym środki finansowe w wysokości umożliwiającej poniesienie tych kosztów. Stan konta na dzień [...] wynosił bowiem [...] zł. Istotne jest przy tym, że wspomniane wyżej przyszłe koszty sądowe wystąpią sukcesywnie, w pewnych odstępach czasu, co oznacza, że ich ewentualne poniesienie nie spowoduje nadmiernego uszczerbku w utrzymaniu skarżącej. Przy ocenie niniejszego wniosku wzięto ponadto pod uwagę, że skarżąca jest samotną matką i ma na utrzymaniu roczne [...] na które otrzymuje na bieżąco alimenty. Z tego względu skarżąca pismem referendarza sądowego, z dnia 22 marca 2012 r., została wezwana do nadesłania dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanych alimentów. W odpowiedzi na to wezwanie podała, że otrzymuje alimenty w wysokości [...] na podstawie ustnej umowy. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego nie wynika czy alimenty te wpłacane są na to konto. Skarżąca w ogóle nie wyjaśniła w jakiej formie płacone są te alimenty. Analiza rachunku bankowego wskazuje, że osoba nazywająca się [...] wpłaciła na konto skarżącej kwoty w wysokości: ([...]) zł. Kwoty te są zbliżone do wskazanej przez skarżącą kwoty otrzymywanych alimentów [...] zł. Jednakże powyższe rozważania nie usuwają wątpliwości czy wpłaty te stanowią dowód potwierdzający wysokość alimentów na rzecz dziecka. Poza tym wskazana przez skarżącą wysokość alimentów na rzecz dziecka [...] zł miesięcznie oznacza, iż otrzymuje ona na bieżąco środki finansowe na utrzymanie dziecka, w tym na poniesienie miesięcznej opłaty za żłobek w wysokości około [...] zł. Powyższe pozwala przyjąć, że w tej sytuacji poniesienie przez skarżącą wspomnianych kosztów sądowych, których obowiązek uiszczenia powstanie w pewnych odstępach czasu, nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jej i dziecka. Skarżąca nie wyjaśniła ponadto w sposób nie budzący wątpliwości w jakiej dokładnie wysokości płaci czynsz za wynajmowane -wraz z innym i osobami - mieszkanie. Podała tylko, że z kwoty otrzymywanych alimentów "opłaca połowę kosztów mieszkania ([...])" oraz że co miesiąc na jej konto wpływają dwie kwoty po [...] zł i kwota [...] zł od współlokatorów z tytułu opłaty za czynsz, która wynosi miesięcznie ogółem [...] zł. Po odliczeniu od kwoty [...] zł powyższych kwot obejmujących wpłaty [...] x 2 +[...] = [...] zł wynika, że skarżąca opłaca czynsz prawdopodobnie w kwocie [...] zł. Jednakże to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania w jakiej dokładnie wysokości ponosi wydatki z tytułu czynszu. Powyższe w zasadzie nie pozwala na wyczerpującą ocenę sytuacji majątkowej skarżącej. Jeżeli zaś chodzi o pozostałe wydatków obejmujących rachunki za: gaz, energię elektryczną, Internet i telewizję skarżąca wskazała, że ponosi je w proporcjonalnej wysokości, ponieważ w wynajmowanym mieszkaniu zamieszkują cztery osoby. Wydatki te wynoszą więc odpowiednio: gaz [...], energia elektryczna [...] telewizja i Internet [...] zł. Wysokość innych ponoszonych wydatków nie uzasadnia jednak przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca podała również, że otrzymuje pomoc finansową od matki, ale nie sprecyzowała w jakiej konkretnie wysokości ta pomoc jest otrzymywana. Przy ocenie zaś możliwości finansowych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, w tym także z tytułu pomocy finansowej od członków rodziny. Z analizy konta bankowego wynika, że [...] (prawdopodobnie matka skarżącej) przelała na to konto kwoty ([...]) zł. Jednakże to strona skarżąca powinna wykazać w sposób nie budzący wątpliwości w jakiej konkretnie wysokości otrzymuje środki pieniężne od matki, co umożliwiłoby wiarygodną ocenę jej możliwości finansowych. Poza tym z nadesłanego rachunku bankowego wynika, że skarżąca posiada jeszcze inny rachunek bankowy o numerze [...], z którego wykonuje przelewy wewnętrzne środków pieniężnych - np. w kwotach [...] zł ([...] ), [...] zł ([...]) - na numer nadesłanego rachunku. Powyższe oznacza, iż skarżąca nie wykazała wszystkich posiadanych środków finansowych. Na stronie skarżącej spoczywa bowiem obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.