IV SA/Wr 165/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Anna Rudzińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu P. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych studentów oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego we W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], który po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. S. (dalej skarżąca) z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego we W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] odmawiającą przyznania skarżącej stypendium rektora dla najlepszych studentów. W motywach decyzji Rektor podał, że stypendium rektora dla najlepszych studentów nie zostało przyznane, gdyż skarżąca ukończyła już drugi kierunek studiów, co uniemożliwia pobieranie tego rodzaju stypendium. Jak wskazał organ, zasadę tę okroślono w pkt 99 rozdziału VIII Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu Przyrodniczego we W. Wobec tej treści decyzji, skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Podniosła, że w 2006 r. rozpoczęła studia na kierunku Weterynaria na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej, które kontynuuje bez jakiejkolwiek przerwy do dziś. W czasie ich trwania, w 2007 r., rozpoczęła studia I stopnia na kierunku Zootechnika na Wydziale Biologii i Hodowli Zwierząt, które ukończyła w 2011 r. Zdaniem skarżącej, wymieniony w uzasadnieniu decyzji punkt 99 Regulaminu nie określa, że jako "kontynuację studiów po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego" należy rozumieć wyłącznie kontynuację na tym wydziale/kierunku, na którym ukończyło się studia I stopnia. Jednocześnie rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2008 r. w sprawie rodzajów tytułów zawodowych nadawanych absolwentom studiów i wzorów dyplomów oraz świadectw wydawanych przez uczelnie (Dz. U. nr 61, poz. 61), w § 4 pkt 5, wymienia tytuł lekarz weterynarii jako równorzędny dla tytułu magistra, czym jak wskazała skarżąca studiowanie przez nią nauki na kierunku "Weterynaria" spełnia wymóg przyznania stypendium wymieniony w pkt 99 Regulaminu, tj. "kontynuacji studiów (...) w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego." W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Rektor Uniwersytetu Przyrodniczego, decyzją z dnia 16 stycznia 2012 r. nr 3/12, na podstawie art. 175 ust. 3, art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.), dalej: ustawa, art. 104 k.p.a. oraz przepisów rozdziału III Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu Przyrodniczego we W., wprowadzonego zarządzeniem Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego we W. z dnia 14 września 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 14 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w myśl pkt 99 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu Przyrodniczego, skarżącej nie zostało przyznane stypendium rektora dla najlepszych studentów, ponieważ ukończyła już jeden kierunek studiów i nie przysługują jej świadczenia pomocy materialnej. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 14 grudnia 2011 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: - art. 175 ust. 3, art. 207 ust. 1 ustawy, - § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2008 r. w sprawie rodzajów tytułów zawodowych nadawanych absolwentom studiów i wzorów dyplomów oraz świadectw wydawanych przez uczelnie poprzez jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy; 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w postaci nieuwzględnienia faktu kontynuacji nauki przez skarżącą na kierunku spełniającym wymogi formalne. Skarżąca zarzuciła również, że zakwestionowana decyzja narusza art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 k.p.a., tj. wyrażoną w tym przepisie zasadę praworządności, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiazującego, tj. art. 175 ust. 3, art. 207 ust. 1 ustawy, § 4 pkt 5 wyżej powołanego wyżej rozporządzenia oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretację Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego pkt 99 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, zawartą w decyzji z dnia 14 grudnia 2011 r. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Przyrodniczego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Nadto, w dniu 18 lipca 2012 r. na rozprawie skarżąca oświadczyła, że studia rozpoczęła dnia 1 października 2006 r. na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej. Nie były to studia stacjonarne lecz płatne, wieczorowe. Od II roku studiowała jednak stacjonarnie. Studia ukończyła dnia 15 lutego 2012 r. i uzyskała tytuł lekarza weterynarii. Studia trwały 11 semestrów. Natomiast zootechnikę rozpoczęła dnia 1 października 2007 r. i ukończyła studia I stopnia na tym kierunku dnia 27 stycznia 2011 r., uzyskując tytuł inżyniera. Studiowała zatem równolegle na dwóch kierunkach, a z wnioskiem o stypendium wystąpiła w dniu 11 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administarcyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też przepisów prawa procesowego, skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Przede wszystkim wskazać należy, że określone przepisem art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy stypendium rektora dla najlepszych studentów, jest jedną z ustawowych form pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. W świetle przepisów art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP świadczenia z tytułu pomocy materialnej studentom stanowią środek służący spełnieniu zasady powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. Zgodnie z przepisem art. 173 ust.1 pkt 3 ustawy, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Przesłanki warunkujące przyznanie tego świadczenia określone zostały w art. 181 ust. 1 ustawy, natomiast jej przepis art. 184 ustanawia zasady wypłacania studentom uczelni wyższych stypendiów wymienionych w art. 173 ust. 1 pkt 1 – 7, w tym także stypendium dla najlepszych studentów. W ust. 5 art. 184, uregulowano jednak przesłankę negatywną, której spełnienie przesądza o braku możliwości przyznania stypendium dla najlepszych studentów. Stosownie do tego przepisu studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługuje to świadczenie, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Z niekwestionowanych ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że z wnioskiem o przyznanie stypendium skarżąca wystąpiła w dniu 11 października 2011 r. W dniu 1 października 2006 r. rozpoczęła studia na kierunku Weterynaria, które ukończyła w dniu 15 lutego 2012 r. Z zaświadczenia z dnia 24 lutego 2012 r. wynika, że na tym kierunku skarżąca odbyła stacjonarne studia jednolite magisterskie. Studia stacjonarne pierwszego stopnia na kierunku "Zootechnika" rozpoczęła natomiast w dniu 1 października 2007 r., a ukończyła w dniu 27 stycznia 2011 r. uzyskując tytuł inżyniera. W ocenie Sądu organ orzekający w niniejszej sprawie dokonał zatem prawidłowej wykładni art. 184 ust. 5 ustawy słusznie uznając, że wyklucza on możliwość przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia jako studentce, która ukończyła już jeden kierunek studiów i kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów. Nie można bowiem w okolicznościach sprawy przyjąć, że skarżąca kontynuowała studia na kierunku "Weterynaria" w celu uzyskania tytułu magistra, co w świetle art. 184 ust. 5 ustawy dawałoby podstawę do przyznania jej prawa do stypendium dla najlepszych studentów. Zwłaszcza, że ratio legis tego przepisu w obecnym brzmieniu polega na ograniczeniu możliwości przyznawania pomocy materialnej dla osób, które wobec ukończenia jednego kierunku studiów – uzyskały już wykształcenie wyższe – a pomimo tego pragną kształcić się dalej. Zdaniem Sądu u podstaw takiego rozwiązania legło założenie, że osoby, które ukończyły już jeden kierunek studiów nie potrzebują pomocy w takim zakresie jak osoby, które dopiero zdobywają na studiach potrzebne w tym zakresie umiejętności. Podstawowym celem pomocy materialnej dla studentów finansowanej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa jest bowiem wyrównywanie szans edukacyjnych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Priorytetem jest zatem przeznaczenie środków publicznych na udzielanie pomocy osobom, które nie mogą samodzielnie ponieść pełnych kosztów studiowania, aby uzyskać wykształcenie wyższe – to jest ukończyć jeden kierunek studiów. Mając na uwadze powyższe Sąd podziela wykładnię art. 184 ust. 5 ustawy dokonaną przez organ orzekający, stwierdzając jednocześnie że rozstrzygnięcie to nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania obrotu prawnego. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.