IV SA/Wr 166/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 1 lipca 2008 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej uchyla decyzję I i II instancji. Orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...]r. nr [...], na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004r., nr 241, poz. 2416 ze m.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. nr 151, poz. 1595 ze zm.) rozpoznano u M. M.: 1. Niezupełny blok prawej odnogi p.Hisa. Słaba tolerancja wysiłku-§ 38 p 1. 2. Klatka piersiowa lejkowata-§ 33 p1. 3. Skrzywienie przegrody nosa-§ 26 p 3. W wyniku tego rozpoznania ustalono w Grupie I kategorię "B" - czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy. Stwierdzono, że schorzenie ujęte w pkt 1 powoduje czasową niezdolność do służby wojskowej. W wyniku odwołania wniesionego przez M. M., orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art.127 § 1 i art.138 kpa w związku z § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25.06.2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. Nr 151, poz. 1594 ze zm.) oraz § 22 ust.1 i 2, § 23 ust 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dn. 25.06.2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, utrzymano w mocy zaskarżone orzeczenie. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania i analizie całości dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zgromadzonej w tej sprawie nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. Z treści przeprowadzonego badania lekarskiego specjalistycznego (kardiologiczne) wynika, że aktualny stopień nasilenia zaburzeń ze strony układu krążenia uzasadnia uznanie orzekanego w grupie I osób badanych za czasowo niezdolnego do czynnej służby wojskowej. W tej sytuacji RWKL we W. stoi na stanowisku, że stwierdzone zmiany w zakresie układu krążenia mieszczące się w zakresie pojęciowym § 38 z zał. Nr 2 do rozp. MON z dn. 25.06.2004 r. (Dz.U. Nr 151, poz. 1595 z późn. zm.) wymagają dalszej diagnostyki, co zgodnie z art.30 "a" ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej kwalifikuje w grupie I osób badanych do kategorii "B" - czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy. Pozostałe zmiany zostały zdaniem wojskowej komisji lekarskiej drugiej instancji prawidłowo zakwalifikowane wg § 33 p. 1 i § 26 p. 3 z Zał. Nr 2 do rozp. MON z dnia 25 czerwca 2004r. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe orzeczenie M. M. zarzucił mu naruszenie: 1) art. 30a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 2) art. 42, 43 i 44 k.p.a. poprzez niewłaściwe (nieskuteczne) doręczenie orzeczenia stronie skarżącej, 3) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zakończenie postępowania administracyjnego mimo niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. Powołując się na powyższe powody wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej określenia stopnia niezdolności do czynnej służby wojskowej - kat. "B" i przywrócenie skarżącego do czynnej służby wojskowej. W motywach uzasadnienia skargi M. M. podniósł, że na mocy przepisu art. 30a ust. 1 pkt 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ustalono i zdefiniowano jedną z kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej: kategorię B - czasowo niezdolny do służby wojskowej. Niezdolność ta polega na przemijającym upośledzeniu ogólnego stanu zdrowia albo ostrym lub przewlekłym stanie chorobowym, jeśli w okresie dwudziestu czterech miesięcy od dnia badania rokują one odzyskanie zdolności do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju. W punkcie 1 omawianego ustępu jest mowa o kategorii A - zdolny do czynnej służby wojskowej. Z przytoczonego unormowania wynika, że są dwie alternatywne przesłanki stwierdzenia u poborowego kategorii B: rozpoznanie u niego przemijającego upośledzenia ogólnego stanu zdrowia albo ostrego lub przewlekłego stanu chorobowego, przy czym przy obu tych przesłankach musi być rokowanie odzyskania zdolności do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w okresie dwudziestu czterech miesięcy od dnia badania. Orzeczenie II instancji nie wskazuje na żadną z wymienionych przesłanek art. 30a ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy. Jako okoliczność mającą uzasadnić zastosowanie wobec odwołującego się kategorii "B", organ odwoławczy wskazał tylko potrzebę dalszej diagnostyki poborowego, gdyż dopiero to pozwoli na ustalenie rzeczywistego stanu zdrowia badanego, ponadto ustalił okres czasowej niezdolności na 12 miesięcy. Przyjęcie takiego stanowiska nie zostało poparte zgromadzonym materiałem dowodowym w niniejszej sprawie. Strona skarżąca podnosi, iż z przeprowadzonych badań nie wynika w sposób bezsporny, dokonana przez dwie Komisje Lekarskie ocena jego stanu zdrowia, uzasadniająca jego niezdolność czasową do czynnej służby wojskowej. W tej sytuacji zaskarżone orzeczenie narusza cytowany przepis prawa materialnego, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z art. 30a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wynika, że stwierdzenie u poborowego kategorii B - czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej - jest możliwe w razie rozpoznania u niego przemijającego upośledzenia ogólnego stanu zdrowia albo ostrego lub przewlekłego stanu chorobowego, które rokują odzyskanie zdolności do czynnej służby wojskowej, a nie wtedy, gdy organ ma wątpliwości co do rzeczywistego stanu zdrowia poborowego i chce te wątpliwości usunąć w czasie orzeczonej czasowej niezdolności do służby. Zarzucił, że zaskarżone orzeczenie obarczone jest uchybieniami proceduralnymi. Stwierdził, że zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 115/02, doręczenie pisma osobie fizycznej w jej miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.) może być dokonane wyłącznie adresatowi. Strona skarżąca odbywała wówczas czynną służbę wojskową w JW. 1551 w S. W dniu 15.01.2008 r. otrzymała tylko samą przesyłkę oraz informację, że "ktoś podpisał i nie wiadomo kiedy, masz i ciesz się!". W przedmiotowej kwestii podobne orzeczenie wydał Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w wyroku z dnia 17 listopada 1999 r. I SA/Gd 1114/97, stwierdzając, iż dokonanie doręczenia poza miejscem zamieszkania skarżącego do rąk osoby nie legitymującej się upoważnieniem do odbioru korespondencji, nie będącej pracownikiem skarżącego nie może być uznane za doręczenie prawnie skuteczne. W dalszej kolejności podniósł, iż wydane rozstrzygnięcia (orzeczenia) zakończyły postępowanie administracyjne mimo niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Zgodnie z zasadą ogólną dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) organ administracji państwowej prowadzący postępowanie jest obowiązany zbadać wszechstronnie sprawę, w szczególności - w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć z urzędu cały materiał dowodowy dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Konstatacja ta jest nie tyle powtórzeniem stanowiska Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. o potrzebie dalszej diagnostyki, ile efektem odnotowania braku jakiegokolwiek odniesienia się w zaskarżonym orzeczeniu do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, ewentualnie potrzebie przeprowadzenia dalszych badań, w szczególności specjalistycznych. Celem postępowania odwoławczego nie jest sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia wydanego w I instancji, lecz także - jeżeli jest to niezbędne -uzupełnienie materiału dowodowego sprawy oraz uwzględnienie tych zmian w stanie faktycznym i prawnym sprawy, które nastąpiły w okresie dzielącym orzekanie po raz pierwszy od ponownego orzekania wskutek odwołania. Wydanie zaskarżonego orzeczenia przez I instancję oraz jego utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy, posiada również inny niekorzystny dla skarżącego aspekt. Mianowicie rozmija się zupełnie z zasadami współżycia społecznego i warunkami panującymi na współczesnym rynku pracy. Wydanie orzeczenia stwierdzającego czasową niezdolność do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy stanowi, dopiero początek dalszych problemów strony skarżącej. Przez cały ten okres, będzie posiadał nieuregulowany stosunek do służby wojskowej, co dyskwalifikuje go, w poważny sposób w "oczach" potencjalnych pracodawców. Ponadto nie przysługuje mu żaden zasiłek i praktycznie pozostaje przez okres 12 miesięcy bez dalszych środków do życia. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie jest "trzecią instancją", organem, który jeszcze raz na podstawie zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego, jak również w toku postępowania przed sądem dowodów dokonuje oceny sytuacji skarżącego i na tej podstawie rozstrzyga o stosowaniu względem niego określonych przepisów prawa. Sąd administracyjny nie może zatem "ponownie rozpatrzyć" sprawy skarżącego, przyznać mu innej kategorii zdolności do służby wojskowej. Sąd jedynie, w ramach swoich kompetencji kontrolnych, bada, czy organy administracji (w niniejszej sprawie wojskowe komisje lekarskie) prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne, jak też, czy prawidłowo zdecydowały o zastosowaniu takich, a nie innych przepisów prawa, a w rezultacie, czy prawidłowo orzekły co do przyznania skarżącemu tej, a nie innej kategorii zdolności do służby wojskowej. Rozważania należy rozpocząć od przypomnienia, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, określające zdolność poborowego do służby wojskowej, wydawane na podstawie art. 29 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, są decyzjami administracyjnymi. Dlatego w zakresie nieunormowanym przepisami szczególnymi do postępowania w sprawie określenia zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a na mocy art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczenia komisji lekarskich w przedmiocie określenia zdolności poborowych do służby wojskowej mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego. Materialną podstawę zaskarżonego orzeczenia stanowiły przepisy art. 30a ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. w związku z załącznikiem nr 2 - Wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej - do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach . Na mocy przepisu art. 30a ust. 1 pkt 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ustalono i zdefiniowano jedną z kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej: kategorię B - czasowo niezdolny do służby wojskowej. Niezdolność ta polega na przemijającym upośledzeniu ogólnego stanu zdrowia albo ostrym lub przewlekłym stanie chorobowym, jeśli w okresie dwudziestu czterech miesięcy od dnia badania rokują one odzyskanie zdolności do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju. W punkcie 1 omawianego ustępu jest mowa o kategorii A - zdolny do czynnej służby wojskowej. Z przytoczonego unormowania wynika, że są dwie alternatywne przesłanki stwierdzenia u poborowego kategorii B: rozpoznanie u niego przemijającego upośledzenia ogólnego stanu zdrowia albo ostrego lub przewlekłego stanu chorobowego, przy czym przy obu tych przesłankach musi być rokowanie odzyskania zdolności do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w okresie dwudziestu czterech miesięcy od dnia badania. Orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. nie zawiera w tym przedmiocie żadnego uzasadnienia, co w ogóle wyklucza możliwość dokonania przez Sąd jakiejkolwiek kontroli prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Orzeczenie Komisji Odwoławczej, będące aktem reformatoryjnym, nie wskazuje na żadną z wymienionych przesłanek art. 30 a ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy. Jako okoliczność mającą uzasadnić zastosowanie wobec odwołującego się kategorii B organ odwoławczy wskazał potrzebę dalszej diagnostyki poborowego, gdyż dopiero to pozwoli na ustalenie rzeczywistego stanu zdrowia badanego. W tej sytuacji zaskarżone orzeczenie narusza cytowany przepis prawa materialnego, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z art. 30a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz odbywania tej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wynika, że stwierdzenie u poborowego kategorii B - czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej - jest możliwe w razie rozpoznania u niego przemijającego upośledzenia ogólnego stanu zdrowia albo ostrego lub przewlekłego stanu chorobowego, które rokują odzyskanie zdolności do czynnej służby wojskowej, a nie wtedy, gdy organ ma wątpliwości co do rzeczywistego stanu zdrowia poborowego i chce te wątpliwości usunąć w czasie orzeczonej czasowej niezdolności do służby (takie same stanowisko przyjęto w wyroku WSA w Opolu z dnia 26 stycznia 2006r., II SA/Op 262/05, ONSA i WSA 2006, nr 6, poz. 166), a Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni je podziela. Należy ponadto zwrócić uwagę na różnicę w rozpoznaniu lekarskim dokonanym przez obie wojskowe komisje lekarskie. Organ pierwszoinstancyjny rozpoznał u skarżącego schorzenie określenia jako "niezupełny blok prawej odnogi p. Hisa. Słaba tolerancja wysiłku", które zakwalifikował do § 38 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Tymczasem, organ odwoławczy utrzymując orzeczenie I instancji w mocy uznał, że stwierdzone u skarżącego zmiany w zakresie układu krążenia mieszczą się w zakresie pojęciowym § 38 wspomnianego załącznika nr 2. Zauważyć trzeba, że powołany § 38 obejmuje 16 różnych jednostek chorobowych, które - w zależności od rozpoznania - kwalifikują poborowego do kategorii A, A/D, wyłącznie D lub E, E/D albo D/E. Takie orzeczenie jest w istocie równoznaczne z sytuacją niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w rezultacie z sytuacją "niezałatwienia sprawy" zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 30 "a" ustawy. Co do innych zarzutów natury proceduralnej dotyczących zwłaszcza sposobu doręczenia skarżącemu pisma procesowego należy zauważyć, że podniesione uchybienie miałoby znaczenie w sprawie tylko pod warunkiem, że mogło ono mieć istotny wpływ na jej wynik. Tymczasem, z akt sprawy wynika, że skarżący brał czynny udział w postępowaniu administracyjnym, wniósł odwołanie od decyzji I instancji, a po zakończeniu postępowania administracyjnego skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Wpływu na wynik orzeczenia nie miała także podnoszona przez skarżącego okoliczność prawie dwumiesięcznej przerwy między datą wydania decyzji odwoławczej a jej rejestracją. Przy ferowaniu orzeczenia Sąd kieruje się wyłącznie przesłanką zgodności z prawem zaskarżonego doń aktu. Inne przesłanki, np. zasady współżycia społecznego mają być uwzględnione w wyroku tylko wówczas, gdy przepis prawa stanowiący podstawę rozstrzygnięcia do zasad tych odsyła. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Z uwagi na charakter orzeczenia Sąd nie orzekał w przedmiocie jego wykonalności. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.