IV SA/Wr 166/18

Ewa Orłowska starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi R. R. na decyzję [..] Państwowego [..]Inspektora Sanitarnego we [..] z dnia [..] nr [..] w przedmiocie odmowy zezwolenia na przeprowadzenie ekshumacji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. W rozpoznawanej postanowieniem Sądu z dnia 26 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 832/17 odrzucono skargę strony sporządzoną pismem z dnia 26 listopada 2017 r. z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych poprzez nadesłanie wymaganej liczby odpisów tej skargi. Następnie postanowieniem Sądu z dnia 26 lutego 2018 r. przywrócono termin do uzupełnienia braków formalnych skargi, po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu, zawartego w treści pisma skarżącego z dnia 10 lutego 2018 r. nazwanego przez skarżącego zażaleniem, nadanego w urzędzie pocztowym dnia 10 lutego 2018 r W związku z uprawomocnieniem się postanowienia Sądu z dnia 26 lutego 2018 r. o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 22 marca 2018 r. sprawa została zarejestrowana pod nową sygnaturą akt IV SA/Wr 166/18. Zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 3 kwietnia 2018 r. pozostawiono bez rozpoznania pierwszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, który zawarty w treści skargi z dnia 26 listopada 2017 r. i podtrzymany dodatkowo w piśmie z dnia 26 listopada 2017 r. k- 9. W zarządzeniu tym wskazano, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie wyklucza możliwości ponownego złożenia wniosku o prawo pomocy, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, skoro wraz z pismem, zakwalifikowanym przez Sąd jako wniosek o przywrócenie terminu, skarżący złożył ponownie pismo, opatrzone datą 19 stycznia 2018 r. k- 32 tożsame w treści z pismem skarżącego z dnia 19 stycznia 2018 k- 13, zawierające wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych i przyznanie pomocy prawnej, który został zakwalifikowany jako kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskowi temu został nadany odrębny bieg i pismem starszego referendarza sądowego z dnia 9 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 832/17 wezwano stronę do złożenia tego wniosku na wymaganym własnoręcznie podpisanym urzędowym formularzu. Powyższym pismem referendarza sądowego skarżący został także wezwany do nadesłania podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego: - w terminie 7 dni kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej, tj.: wyjaśnienia co obecnie stanowi jego źródło dochodu i z czego się utrzymuje, dowodów potwierdzających aktualną wysokość wszystkich dochodów i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym w tym z tytułu umowy zlecenie (lub np. z tytułu zatrudnienia, działalności gospodarczej, prac dorywczych i pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, renty, emerytury) za okres ostatnich czterech miesięcy np. zaświadczenie o wynagrodzeniu netto za ostatnie cztery miesiące z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy, przelewy bankowe, umowa o pracę, zlecenie, decyzja przyznająca świadczenie, stypendia, dotacje, cztery ostatnie odcinki renty lub emerytury), wyciągów ze wszystkich kont bankowych i lokat bankowych i kart kredytowych za ostatnie cztery miesiące wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (domowników), dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, leki, telewizja, podatek od nieruchomości, opłaty za czynsz z uwzględnieniem liczy osób zamieszkujących, alimenty, raty kredytów i pożyczek i inne), zeznania podatkowego za 2016 r. wnioskodawcy i domowników, ostatnia decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości i podatku rolnego, oświadczenia o posiadanych środkach transportu (należało podać rocznik i markę), wyjaśnienia jaki tytuł prawny posiada skarżący do nieruchomości wskazanej w adresie zamieszkania (dane te należało także udokumentować), aktualnego zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego czy skarżący i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są obecnie zarejestrowane jako osoby bezrobotne z prawem do zasiłku lub bez tego prawa, wyjaśnienia z jakiego tytułu skarżący jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego i na czym polega pomoc uzyskiwana od przyjaciół (dane te należało udokumentować). Pismo to wraz z drukiem formularza PPF zostało doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 15 marca 2017 r. k- 58, pomimo że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, błędnie podano datę sporządzenia tego pisma przez referendarza sądowego, tj. "datę 12 marca 2018 r.", która jest datą przekazania pisma referendarza sądowego do biura Podawczego Sądu. W odpowiedzi na to pismo skarżący nadesłał jedynie złożony na urzędowym formularzu z dnia 21 marca 2018 r., nadanym w urzędzie pocztowym tego samego dnia, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów źródłowych i wyjaśnień wymienionych w opisanym piśmie starszego referendarza sądowego. W uzasadnieniu wniosku złożonego na formularzu podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W rubryce nr 10 obejmującej dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący podał, że otrzymuje kwotę około [..] zł z tytułu umowy zlecenie, a w rubryce nr 11 formularza obejmującej zobowiązania i stałe wydatki podał, że wynoszą one [..] zł. Natomiast w oświadczeniu o stanie majątkowym podał, że nie posiada domu ani mieszkania oraz nie posiada oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych i wierzytelności. Dodatkowo w rubryce nr 5 zawierającej uzasadnienie wniosku o prawo pomocy podał, że fakty i uzasadnienie są takie jak w załączonym piśmie z dnia 19 stycznia 2018 r. W piśmie tym zaś strona podała, że zamieniła miejsce zamieszkania. W miejscowości w której zamieszkuje obecnie ma mieszkanie i żyje z prac dorywczych, nie ma stałego źródła dochodu, pomagają mu przyjaciele. W nowej miejscowości osiedlił się na stałe. Podał, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w związku z tragedią życiową i trudnościami w znalezieniu stałej pracy. Dodał, że wnosi w razie konieczności o przesłuchanie go w charakterze strony, w ramach pomocy prawnej, przed wojewódzkim sądem administracyjnym mającym siedzibę w miejscowości, w której obecnie zamieszkuje. W piśmie z dnia 13 marca 2018 r. skarżący powtórzył żądanie udzielenie pomocy prawnej poprzez umożliwienie wzięcia udziału w sprawie za pośrednictwem wojewódzkiego sądu administracyjnego mającego siedzibę w miejscowości, w której obecnie zamieszkuje, ponieważ dojazd do Tutejszego wojewódzkiego sądu administracyjnego jest dużym utrudnieniem ze względu na znaczną odległość i zły stan zdrowia. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega, złożony na urzędowym formularzu z dnia 21 marca 2018 r., wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. W myśl art 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej p.p.s.a..) zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym. Na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jego rzeczywista aktualna sytuacja dochodowa, skoro nie nadesłał dokumentów i wyjaśnień określnych w piśmie referendarza sądowego. Skarżący nie nadesłał tym samym żadnego dokumentu potwierdzającego wysokość jego aktualnego dochodu wykazanego w rubryce 10 formularza jako dochód z tytułu umowy zlecenie. Nie wyjaśnił również czy uzyskuje dodatkowe dochody z innych źródeł ani też jakiego rodzaju pomoc otrzymuje od przyjaciół. Powyższe nie powala na ustalenie, czy aktualne dochody skarżącego kształtują się w kwocie podanej we wniosku o prawo pomocy. Skarżący nie nadesłał również wyciągów z kont bankowych i lokat bankowych za okres ostatnich czterech miesięcy oraz zeznania podatkowego za 2016 r., co nie pozwala na ustalenie pełnej sytuacji dochodowej skarżącego wynikającej ze stanu kont i lokat bankowych oraz zeznania podatkowego. Skarżący nie wyjaśnił także ani też nie udokumentował z jakiego tytułu jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego. Żądanie dokumentu dotyczącego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego miało na celu ustalenie na podstawie jakiego tytułu jest zgłoszony do tych ubezpieczeń, tj. np. w związku zatrudnieniem, rejestracją jako osoba bezrobotna, pobieraniem renty. Wyjaśnienie tej kwestii pozwoliłoby zatem na ustalenie, czy tytułu tego ubezpieczenia jest związany z tytułem kształtującym dochody skarżącego. Skarżący nie nadesłał również żadnych dokumentów potwierdzających w jakiej wysokość ponosi wydatki związanych z utrzymaniem, co nie powala na ocenę w jakich kwotach kształtują się te wydatki zwłaszcza, że w formularzu nie sprecyzował konkretnych wydatków, a jedynie podał, w rubryce nr 11 tego formularza, że stałe wydatki wynoszą łącznie [..] zł. Podkreślenia wymaga, że mimo iż skarżący w piśmie z dnia 19 stycznia 2018 r. (np. k-32) podał, że posiada mieszkanie, to jednak nie wyjaśnił, jaki tytuł prawny posiada do lokalu mieszkalnego podanego w adresie zamieszkania, co budzi uzasadnione wątpliwości dotyczące jego stanu majątkowego. Ponadto nie nadesłał ostatniej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego, co nie pozwala na ustalenie czy jest płatnikiem tych podatków oraz z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Nie złożył również oświadczenia dotyczącego środków transportu. Wskazać również należy, iż opisane wyżej pismo starszego referendarza sądowego zostało odebrane przez dorosłego domownika, co wynika z zwrotnego potwierdzenia odbioru tego pisma k- 58. Domownik ten odebrał także inne przesyłki np. postanowienie Sądu z dnia 26 lutego 2018 r. k- 49. Powyższe dane budzą więc wątpliwości, czy skarżący rzeczywiście mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Przy ocenie wniosku o prawo pomocy należy wziąć pod uwagę także sytuację dochodową osób z którymi wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, co nie zostało w wiarygodny sposób wykazane w niniejszej sprawie. Przez pojęcie "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" należy rozumieć stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa. W zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 ppsa do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 ppsa (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GZ 442/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Ponadto strona została także wezwana do wykazania i udokumentowania dochodów osób z którymi mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Dodać należy, że opisane pismo starszego referendarza sądowego z dnia 9 marca 2018 r., zostało sporządzone na podstawie art. 255 p.p.s.a, z którego wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (post. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Współpracy tej w niniejszej sprawie zabrakło. W tej sytuacji powołane okoliczności dotyczące złego stanu zdrowia, zamieszkiwania w znacznej odległości poza siedzibą Sądu i sytuacji osobistej nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. W świetle powyższego przyjąć należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów należało odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Odnosząc się natomiast do żądania skarżącego o udzielenie "pomocy prawnej" poprzez przesłuchanie w charakterze strony przed innym wojewódzkim sądem administracyjnym, to wskazać należy, iż żądanie to nie jest objęte instytucją "prawa pomocy", której zakres został uregulowanym w treści art. 245 p.p.s.a., z którego wynika, że "prawo pomocy" obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 p.p.s.a. i w z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.