IV SA/Wr 167/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie sędzia NSA Julia Szczygielska, sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. utrzymującego w mocy postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Przedmiotem skargi Z. R. (skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (SKO) z dnia [...], nr [...]. Postanowienie to utrzymało w mocy postanowienie SKO z dnia [...], nr [...] odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia SKO z dnia [...], nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. (MOPS) z dnia [...] (...) odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją (...) o odmowie przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego na okres 1 lipca 2014 r. do 31 października 2014 r. i przyznającą mu dodatek mieszkaniowy na okres od 1 listopada 2014r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 326, 43 zł miesięcznie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzono: Zgodnie z treścią art. 156 § 1 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Uzasadniając postanowienie z dnia [...] Kolegium szczegółowo opisało i wyjaśniło okoliczności faktyczne i prawne, które zadecydowały o podjęciu rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności, na podstawie art. 156 kpa, swojego postanowienia z dnia [...]. Orzekając w niniejszej sprawie - w ramach rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - Kolegium uznaje te wyjaśnienia za prawidłowe i kompletne, a nadto nie znajduje żadnych nowych okoliczności faktycznych czy prawnych, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Odnosząc się jednak do wskazanych powyżej przesłanek stwierdzenia nieważności postanowienia, powtórzyć należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze było, w świetle przepisu art. 149 § 4 kpa, jako organ wyższego stopnia, organem właściwym do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] ([...]), odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów o właściwości. Jednocześnie, istniała podstawa prawna do wydania zaskarżonego postanowienia (art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 kpa) które było pierwszym rozstrzygnięciem zapadłym w drugiej instancji w sprawie wznowienia postępowania i zostało skierowane do strony postępowania - skarżącego. Przedmiotowe postanowienie Kolegium nie podlega wykonaniu, w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 5 kpa, zaś jego wykonanie nie może skutkować wywołaniem czynu zagrożonego karą. Postanowienie to ponadto nie zawiera wady powodującej jego nieważność z mocy prawa, ze względu na brak szczególnego przepisu prawa, który tego rodzaju sankcję przewidywałby dla takiego postanowienia. W złożonym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący podniósł powtórnie, iż postanowienie Kolegium z dnia [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa ze względu na fakt, że decyzją Prezydenta W. z dnia [...] przyznano dodatek mieszkaniowy jedynie na część sześciomiesięcznego okresu. W uznaniu Kolegium twierdzenie to nie zasługuje na uwzględnienie. Wydając przedmiotowe postanowienie Kolegium rozstrzygało w przedmiocie zasadności wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...]. Wskazano w nim, że decyzja ta nie była decyzją ostateczną, a zatem wznowienie postępowania nie było dopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. W tym stanie rzeczy Kolegium niewątpliwie nie naruszyło prawa, gdyż w rozpatrywanym przypadku, weryfikacja powyższej decyzji organu pierwszej instancji na zasadach przewidzianych dla wznowienia postępowania, nie była możliwa. Jednocześnie podkreślić należy, że podane we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności, nie odnoszą się do przedmiotu rozstrzygnięcia zawartego w tym postanowieniu, do podstaw jego wydania, lecz do zasadności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Nie mogą one zatem wpłynąć na zasadność rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Kolegium z dnia [...]. W skardze wniesiono " o stwierdzenie nieważności orzeczeń i wyeliminowanie ich z obrotu prawnego ze względu na to, że orzeczono w sprawie w sposób dowolny łamiąc zasadę obiektywizmu i bezstronności w postępowaniu administracyjnym". W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Kolegium wydając decyzję utrzymującą nie znalazło naruszenia prawa prowadzącego do jej uchylenia i stwierdziło, iż organ prawidłowo ocenił okoliczności prawne przyznając jedynie dodatek mieszkaniowy na część ustawowo określonego sześciomiesięcznego okresu, na jaki przyzwala ustawa o dodatkach mieszkaniowych. Skarżący nie jest tego pewny i wydaje się, że nie jest to zupełnie zgodne z prawem. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej jego decyzją ostateczną z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja Prezydenta W. nie była ostateczna, bowiem przysługiwało od niej odwołanie. Domagał się od SKO uchylenia postanowienia, a w kolejnym etapie stwierdzenia nieważności postanowienia Kolegium, którym utrzymano to postanowienie Prezydenta W. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. I tu zdaniem skarżącego doszło do dowolności w orzekaniu i błędnej oceny sytuacji prawnej, co w efekcie powinno prowadzić do wyeliminowania takiego orzeczenia z obrotu prawnego, jako wydanego z rażącym naruszeniem postępowania administracyjnego. Wobec okoliczności, iż postanowienie Prezydenta o odmowie wznowienia przeszło weryfikację przez organ odwoławczy złożył wniosek do SKO, w którym domagał się stwierdzenia nieważności postanowienia Kolegium a nie Prezydenta W., gdyż organ odwoławczy rozpatrując zażalenie winien z urzędu brać pod uwagę podstawy stwierdzenia także nieważności zaskarżonego aktu, a tego nie uczynił. Jest oczywistym, że składając podanie o wznowienie postępowania w ustawowym terminie do wniesienia odwołania nie naruszył ekonomii postępowania. Wynika to wprost z art. 235 kpa., który uznaje, iż pismo wniesione do sprawy, w której toku została wydana decyzja ostateczna uważane jest w zależności od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia jej nieważności albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. Zatem Prezydent W. w pierwszej kolejności, co powinien uczynić po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania, to zbadać czy od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania odpowiada wymogom pisma w postępowaniu administracyjnym. Pozwoliłoby to na określenie zakresu, podstaw i dopuszczalności wznowienia oraz czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Badanie, o którym mowa następuje w pierwszym etapie postępowania i nie obejmuje oceny zasadności skargi o wznowienie. Dopiero skarga spełniająca te wymogi może być rozpatrzona celem jej merytorycznego załatwienia. Mając na uwadze wymagania formalne skargi o wznowienie postępowania administracyjnego, organ winien w pierwszej kolejności dokonać wstępnego badania przedmiotowej skargi pod kątem ich spełnienia. Dopiero w takiej okoliczności po ewentualnym wezwaniu strony do uzupełnienia braków formalnych organ mógłby odmówić wznowienia postępowania. Mając powyższe na uwadze należy uchylić postanowienia kolegium i stwierdzić nieważność, gdyż postanowienie Prezydenta W. o odmowie wznowienia wydane zostało z naruszeniem ekonomii postępowania, więc rażąco narusza ono prawo i nie może być uznane za akt praworządnego demokratycznego państwa prawa. Dowód postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r. o sygn. I OZ 1214/14 wydane do sprawy IV SAB/ Wr 209/13. Tak więc Kolegium wraz z Prezydentem W. orzekając w sposób dowolny i wygodny dla siebie w zależności od sytuacji, naruszyli ekonomię postępowania, która zgodnie z cytowanym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego upoważnia sąd do wyeliminowania takich orzeczeń z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone bowiem postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające, nie narusza przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a tylko zgodność zaskarżonych postanowień z prawem jest przedmiotem kontroli legalności tego rodzaju orzeczeń administracyjnych (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.; art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.). Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia SKO z dnia [...] utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta W. z dnia [...]. Wniósł także o stwierdzenie nieważności postanowienia organu I instancji z dnia [...]. Podstawy stwierdzenia nieważności zostały określone w przepisie art. 156 § 1 kpa, jak trafnie zauważyło SKO - tworzącym zamknięty katalog pozytywnych przesłanek tego rodzaju rozstrzygnięcia. Tymczasem we wniosku z dnia 22 września 2014 r. skarżący wskazał okoliczności, które nijak się mają do tych przesłanek. W jego intuicji bowiem postępowanie wznawia się jeżeli od tego jest zależne uniknięcie niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia. Oczywistość zagrożenia – zdaniem skarżącego - nie budzi wątpliwości gdyż ostatni dochód, jaki otrzymał to stypendium z urzędu pracy w listopadzie 2013 r. w kwocie 988 zł. Nie wystarczało to do "zagwarantowania życia, zdrowia i godnych warunków bytowych". Okoliczność i data takiej okoliczności – podnosi dalej skarżący - zgodnie z art. 145 § 2 kpa uzależniona jest jedynie od subiektywnej oceny skarżącego, jego odczuć i od daty wniesienia podania. Nie ma też znaczenia swobodna ocena organu administracyjnego ani inne względy formalne. Art. 145 § 2 kpa nie wspomina, że orzeczenie powinno być ostateczne, a jedyną kwestią poruszaną w tym przepisie prawa jest oczywistość naruszenia prawa i zagrożenie dla życia i zdrowia, jakie może mieć wpływ na wydane orzeczenie. Oczywistość naruszenia prawa jest niezaprzeczalna gdyż orzeczeniem tym narusza się godne warunki bytowe i stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia. Przepis art. 156 § 1 kpa zaś łączy nieważność orzeczenia administracyjnego z naruszeniem przepisu o właściwości, brakiem podstawy prawnej, rażącym naruszeniem prawa, res iudicata, skierowaniem postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie, trwałą niewykonalnością postanowienia, istniejącą w dniu jego wydania, wykonaniem czynu zagrożonego karą w wyniku wykonania postanowienia i wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa. Kolegium, wychodząc poza argumentację wniosku skarżącego, opierając się na ustaleniach postępowania nie stwierdziło żadnej z przesłanek stwierdzenia nieważności postanowień odmawiających wznowienia postępowania w sprawie, o jakiej wyżej była mowa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący natomiast zarzucił, że "tym rażącym naruszeniem prawa i jednocześnie przestępstwem, które miało wpływ na ocenę kolegium o odmowie wznowienia postępowania był fakt, że decyzją Prezydenta W. z dnia [...] przyznano dodatek mieszkaniowy jedynie na część ustawowo określonego 6 miesięcznego terminu. Tym samym dokonano przestępstwa w rozumieniu prawa karnego. W zaskarżonym postanowieniu Kolegium odniosło się do tego zarzutu trafnie twierdząc, że rozstrzygało w przedmiocie zasadności wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją organu I instancji z dnia [...], która nie miała cechy ostateczności wobec czego wznowienie postępowania nie było możliwe. I równie trafnie – że podane we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności nie odnoszą się do przedmiotu rozstrzygnięcia zawartego w tym postanowieniu lecz do rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, a tym samym nie mogą wpłynąć na zasadność rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Kolegium z dnia [...]. Odpowiadając na skargę Kolegium jeszcze raz stwierdziło, że skoro skarżący zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją nieostateczną to wznowienie postępowania było niedopuszczalne więc odmowa wznowienia postępowania była zasadna. To wystarczająco świadczy, że podstawy stwierdzenia nieważności takiego postanowienia w sprawie brak, a tym samym, że kwestionowane przez skarżącego orzeczenia odpowiadają prawu. Na podstawie art. 151 p.p.s.a należało zatem orzec jak w sentencji wyroku. J.T.20.10.15r.