IV SA/Wr 168/15

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 24 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 2 kwietnia 2015 r umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 8 września 2015 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy i umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Dnia 17 września 2015 r. Sąd odroczył rozprawę w związku z tym, że postępowanie w przedmiocie prawa pomocy nie zostało prawomocnie zakończone. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego postanowienia Sąd postanowieniem z dnia 1 października 2015 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy oraz umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 grudnia 2105 r. sygn. akt I OZ 1605/15 oddalił zażalenie na to postanowienie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 stycznia 2016 r. wyznaczono kolejny termin rozprawy na dzień 22 lutego 2016 r. Skarżący na urzędowym formularzu z dnia 4 lutego 2016 r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 lutego 2016 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy i umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący pismem z dnia 18 lutego 2016 r. złożył m in. wniosek o wyłącznie wszystkich sędziów. Dnia 22 lutego 2016 r. Sąd odroczył rozprawę wyznaczoną na ten dzień. Postanowieniem z dnia 29 marca 2016 r. Sąd oddalił wniosek o wyłączenie sędziów (pkt I sentencji) i umorzył postępowanie o wyłącznie sędziów (pkt II sentencji). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 czerwca 2106 r. sygn. akt I OZ 598/16 oddalił zażalenie na pkt I sentencji postanowienia Sądu z dnia 29 marca 2016 r. Po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 lipca 2016 r. umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z uwagi na to, że w dalszym ciągu aktualne jest twierdzenie, że skarżący nadużywa prawa do przyznania mu prawa pomocy. Odnośnie zaś wniosków o przyznanie prawa pomocy zawartych w pismach z dnia 18 lutego 2016 r i z dnia 5 i 13 kwietnia 2016 r. w postanowieniu tym wskazano, że zawarte w powołanych wyżej pismach skarżącego z dnia 18 lutego 2016 r., i z dnia 5 i 13 kwietnia 2016 r. wnioski o przyznania prawa pomocy w całości i ustanowienie adwokata nie wszczęły odrębnego postępowania, lecz stanowią jedynie pisma procesowe w sprawie dotyczącej wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 4 lutego 2016 r., gdyż kolejne wnioski o prawo pomocy składane w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy zainicjowane wcześniejszym a nie rozstrzygniętym jeszcze prawomocnie wnioskiem skarżącego o to prawo, stanowią jedynie pisma procesowe w sprawie prawa pomocy i nie mogą doprowadzić do wszczęcia odrębnego postępowanie w przedmiocie prawa pomocy (post. NSA z dnia 15 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OZ 362/16). Pismami z dnia 2 i 9 września 2016 r. skarżący złożył wniosek o wszczęcie postepowania mediacyjnego. Na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. Sąd poinformował skarżącego o braku podstaw do przeprowadzenia w niniejszej sprawie postępowania mediacyjnego. Wyrokiem z dnia 19 października 2015 r. Sąd oddalił skargę w całości. Pismem z dnia 19 października 2016 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienie tego orzeczenia i doręczenie protokołu rozprawy oraz wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Do pisma tego dołączył złożony na urzędowym formularzu z dnia 19 października 2016 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie otrzymuje dochodów. Czynsz wynosi 500 zł miesięcznie i toczy się postępowanie sądowe o jego zapłatę oraz o zapłatę gazu i prądu. Odłączono mu prąd. Został pobity. Posiada mieszkanie kwaterunkowe i nie posiada oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega, zawarty w piśmie z dnia 19 października 2016 r. i na urzędowym formularzu, opatrzonym tą sama datą, wniosek o prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 243 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 716, dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu obejmuje z mocy art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu obejmuje z mocy art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 19 października 2016 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p,p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Rozpoznawany obecnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu jest kolejnym (trzecim) wnioskiem o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Pierwszy wniosek z dnia 7 września 2015 r. został bowiem rozpoznawany postanowieniem Sądu z dnia 1 października 2015 r. odmawiającym w pkt II sentencji przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, wydanym po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 września 2015 r. Dodać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt I OZ 1605/15 oddalił zażalenie na to postanowienie Sądu z dnia 1 października 2015 r. Postępowanie wszczęte drugim wnioskiem z uwzględnieniem pism skarżącego z dnia 18 lutego 2016 r i z dnia 5 i 13 kwietnia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy zostało umorzone postanowieniem Sądu dnia 22 lipca 2016 r. z uwagi, na to, że skarżący w dalszym ciągu nadużywa prawa do przyznanie mu prawa pomocy i jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy. Ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna ograniczać się jedynie do oceny czy wnioskodawca jest w stanie ponieść ciężar kosztów postępowania. Szeroki dostęp do prawa pomocy w procedurze sądowoadministracyjnej wymaga jednak szczególnie wnikliwej oceny sposobu realizacji tego prawa przez skarżących. Formą realizacji prawa do sądu jest analizowana instytucja prawa pomocy. Przykładem ograniczenia prawa dostępu do sądu są zbyt wysokie koszty opłat sądowych, nadmierny formalizm procesowy, trudności w dostępie do pomocy prawnej i dostępie niezamożnych obywateli do usług prawniczych. Prawo dostępu do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku zrealizowane za każdą cenę. Prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych, które odpowiadają ich przeznaczeniu. W konsekwencji zachowanie, które jest formalnie zgodne z literą prawa lecz sprzeciwia się jej sensowi nie może zasługiwać na ochronę. Tak zaś należy oceniać np. działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tychże postępowań jest celem samym w sobie. W rozpoznawanym obecnie wniosku z dnia 19 października 2016 r., skarżący nie powołał żadnych nowych okoliczności uzasadniających jego uwzględnienie. W dalszym bowiem ciągu aktualne jest twierdzenie, że skarżący w latach 2009 - 2015 zainicjował znaczną ilość postępowań sądowo-administracyjnych, a mianowicie wniósł do Wydziału IV tutejszego Sądu ponad 600 skarg i wniosków wszczynających postępowanie sądowe. W większości rozpoznanych spraw, skargi strony zostały odrzucone, a więc nie doszło do ich merytorycznego rozpoznania. W tym samym okresie skarżący złożył również około 300 wniosków o przyznanie prawa pomocy, przy czym część wniosków pozostawiono bez rozpoznania, część wniosków oddalono na podstawie art. 247 p.p.s.a. z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, jednak większość wniosków rozpoznano przyznając skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W kilku sprawach umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, jak również postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Liczba zarejestrowanych spraw skarżącego stale wzrasta, gdyż w lutym 2016 r. wyniosła około 640 spraw, zaś w październiku 2016 r. zarejestrowano ponad 650 spraw. Nie uległo również zmianie stanowisko, że skarżący złożył w ponad 140 sprawach wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe, a także wnioski o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania. Skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia kończącego postępowanie zostały odrzucone, ponieważ nie zostały sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Wnioski o wykładnię orzeczeń zostały załatwione odmownie lub też dodatkowo umorzono postępowanie wszczęte kolejnymi wnioskami w tym przedmiocie. We wszystkich sprawach odmówiono wstrzymania wykonania orzeczenia. Aktualne jest twierdzenie, że skarżący złożył szereg skarg o wznowienie postępowania oraz, że wielokrotnie składał wnioski o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przy czym po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego Sądu, np. w G., w O., skarżący złożył kolejny wniosek o wyłączenie składu tego innego Sądu. Wniosek taki został złożony również w niniejszej sprawie. Oceniając więc zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy ponownie stwierdzić należy, że charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej i liczba wniesionych spraw oraz liczba wniosków o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe (zakończonych postanowieniami o odrzuceniu tych skarg), a także liczba wniosków o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania oraz systematyczny wzrost liczby skarg wniesionych przez skarżącego, a przy tym i wniosków o przyznanie prawa pomocy do tych skarg dowodzą, iż celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie. Okoliczności te świadczą o tym, że skarżący nadużywa prawa do przyznania mu prawa pomocy. Ponadto w wielu sprawach skarżący niemal każdorazowo po wyznaczeniu rozprawy składa wniosek o przyznanie prawa pomocy i towarzyszący mu wniosek o odroczenie rozprawy. W postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/14, podjętym w innej sprawie skarżącego, wskazano zaś, że skarżący zmierza w ten sposób do spowodowania przewlekłego prowadzenia postępowania, przy czym skargi na tą przewlekłość zostały oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podobnie skarżący postąpił w niniejszej sprawie składając dnia 7 września 2015 r. wniosek o ustanowienie adwokata po otrzymaniu zawiadomienia o wyznaczeniu terminu pierwszej rozprawy na dzień 17 września 2015 r. Powołane przez skarżącego we wniosku z dnia 19 października 2016 r. okoliczności dotyczące jego trudnej sytuacji materialnej, braku dochodu, postępowań sądowych o zapłatę, czynszu, gazy, prądu i odcięcia dostawy prądu nie zmieniają więc oceny, iż skarżący nadużywa prawa do przyznania mu prawa pomocy. Przedstawione okoliczności uprawniały do stwierdzenia, że domaganie się przez skarżącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w tej sprawie stanowi nadużycie tego prawa i uzasadnia umorzenie postępowania wszczętego kolejnym wnioskiem o przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Również postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a., gdyż skarżący jest zwolniony z obowiązku ich ponoszenia na podstawie przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit "h" p.p,s.a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu dodatków mieszkaniowych. Z tych względów na podstawie art. 249a p.p.s.a. należało również umorzyć postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. d czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3, art. 249a i art. 239 § 1 pkt 1 lit. "h" p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7, orzeczono jak w sentencji.