IV SA/Wr 171/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV wniosku adwokata Ł. O. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w sprawie ze skargi Ł. P. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej postanawia: 1. przyznać adwokatowi Ł. O. wynagrodzenie w kwocie 219,60 złotych (słownie: dwieście dziewiętnaście 60/100) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu; 2. odmówić przyznania pozostałych wnioskowanych kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu. W sprawie, prawomocnym postanowieniem z dnia 5 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał Ł. P. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła stronie skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata Ł. O. Pismem z dnia 22 czerwca 2010 r. adwokat Ł. O., prowadzący kancelarię we W., wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w kwocie 219,60 zł oraz kwoty 236 zł tytułem kosztów dojazdu przejazdu do Warszawy na posiedzenie Sądu i z powrotem. W piśmie tym pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. W aktach sprawy znajduje się sporządzona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu odpowiedź na skargę kasacyjną Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 maja 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wr 171/08) oraz odpis protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 25 marca 2010 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1313/09, wedle którego stawił się na rozprawie adwokat Ł. O. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm. – dalej Rozporządzenie) w § 19 wprowadziło zasadę, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5, oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Z kolei w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a, b, c i d Rozporządzenia ustalone zostały stawki minimalne za konkretne czynności procesowe w drugiej instancji postępowania przed sądem administracyjnym. Przepis ten przewiduje odpowiednie stawki za: sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, bądź tylko udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Obowiązujące unormowanie kwestii opłacania zastępstwa procesowego wykonywanego przez adwokata na zasadzie prawa pomocy z urzędu nie przewiduje wynagrodzenia dla adwokata za sporządzenie i przesłanie do sądu administracyjnego odpowiedzi na skargę kasacyjną, ale uzależnia je od udziału w rozprawie. W sprawie wyznaczony dla strony skarżącej adwokat wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Dlatego zastosowanie w sprawie znajduje § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) Rozporządzenia, zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Z przywołanego przepisu Rozporządzenia wynika, że w ramach tej samej jednostki redakcyjnej (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit. c)) przewidziane zostały dwie hipotezy, do których zastosowanie mają różne zasady określania wysokości wynagrodzenia adwokata działającego w postępowaniu przed sądem administracyjnym drugiej instancji z urzędu, który występuje na rozprawie przed tym sądem. Pierwsza z nich: sytuacja, w której biorący udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym adwokat nie prowadził sprawy przed sądem administracyjnym pierwszej instancji albo nie sporządził skargi kasacyjnej i jej nie wniósł, stanowi podstawę do żądania wynagrodzenia w wysokości 75% stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Druga hipoteza wynikająca z analizowanego przepisu prawa obejmuje wszystkie sytuacje oprócz rozważanych w ramach pierwszej hipotezy, w ramach których pełnomocnik brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, i uzasadnia żądanie wynagrodzenia w wysokości 50% stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Z uwagi na fakt, że w sprawie adwokat występujący na posiedzeniu jawnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie sporządził i nie wniósł skargi kasacyjnej, jego wynagrodzenie należało określić według zasady przyjętej dla pierwszej z rozważanych wyżej hipotez, tj. w wysokości 75% stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Stawka ta w niniejszej sprawie wynosi 240 zł, a w konsekwencji wynagrodzenie adwokata za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 180 zł (75% kwoty 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 Rozporządzenia w sprawach, których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Ponieważ stawka podatku od towarów i usług wynosi 22% (art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), podatek, o który podwyższeniu podlega wynagrodzenie adwokata, wynosi w sprawie 39,60 zł (22% kwoty 180zł). Reasumując, referendarz sądowy postanowił przyznać ustanowionemu z urzędu adwokatowi wynagrodzenie za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym powiększone o stawkę podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 219,6 zł (słownie: dwieście dziewiętnaście 60/100), na którą to kwotę składają się: wynagrodzenie - 180 zł oraz podatek od towarów i usług – 39,60 zł. Rozstrzygnięcie w tym zakresie zawarte zostało w punkcie 1. sentencji postanowienia. Z kolei wniosek pełnomocnika strony skarżącej o przyznanie kosztów postępowania w zakresie przekraczającym ww. kwotę, tj. żądanie zwrotu kosztu dojazdu na posiedzenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest bezzasadny. Zauważyć należy, że przepis § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c Rozporządzenia przewiduje podwyższoną stawkę opłaty za zastępstwo procesowe jaką należy przyznać pełnomocnikowi z urzędu, który weźmie udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym a nie sporządził i nie wniósł skargi kasacyjnej. Uregulowanie to winno się interpretować w ten sposób, że podwyższona stawka opłaty rekompensować ma koszty poniesione przez pełnomocnika w zakresie udziału w rozprawie, w sytuacji, gdy nie otrzymuje on wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej. Natomiast w przypadku, gdy wiadomo, że koszty te (np. z uwagi na odległość kancelarii pełnomocnika od siedziby Sądu) będą wyższe niż przewidziane w Rozporządzeniu wynagrodzenie, racjonalne powinno być rozważenie przez takiego pełnomocnika możliwości wyznaczenia pełnomocnika substytucyjnego, który wykonuje zawód adwokata w miejscowości, gdzie ma siedzibę Sąd rozpoznający sprawę. Ponieważ występujący w sprawie adwokat Ł. O. zdecydował się z takiej możliwości nie korzystać, za niedopuszczalne uznał referendarz sądowy obciążanie Skarbu Państwa skutkiem tej decyzji w postaci ponoszenia kosztów przejazdu pełnomocnika do siedziby sądu administracyjnego drugiej instancji. Dodatkowo, nawet jeśli teoretycznie przyjąć, że koszt dojazdu na posiedzenie był wydatkiem związanym z wykonywaniem czynności pomocy prawnej, to zgodnie z przepisami Rozporządzenia wydatek taki musiałby spełniać przesłankę "niezbędności". W ocenie referendarza sądowego wydatek na dojazd pełnomocnika z Wrocławia na rozprawę w Warszawie mimo, że istnieje możliwość wykonania ciążącego na pełnomocniku ustanowionym z urzędu obowiązku świadczenia pomocy prawnej w drodze ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego prowadzącego kancelarie w siedzibie Sądu (Warszawa), nie spełnia warunku niezbędności. Dla tych powodów referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskowanych kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu ponad wynagrodzenie za udział rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, o czym orzekł w pkt 2. sentencji postanowienia. Postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu znajduje oparcie w wyżej wskazanych przepisach prawa oraz w art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.