IV SA/Wr 174/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. W dniu [...]r. E. S. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z. o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie całości kosztów zakupu [...] tony opału oraz zakup środków potrzebnych do życia. W trakcie wywiadu środowiskowego wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy i od [...]r. pobiera stypendium z tytułu przygotowania zawodowego w wysokości brutto [...]zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z. odmówił przyznania E. S. zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że głównym najemcą lokalu, w którym zamieszkuje wnioskodawca, jest jego matka, ponosząca wszystkie koszty związane z utrzymaniem lokalu. Matka wnioskodawcy otrzymuje emeryturę w wysokości [...]zł, natomiast żona wnioskodawcy ma stałą pracę w Zespole Uzdrowisk K. i stały dochód w kwocie około [...]zł miesięcznie. W związku z tym wnioskodawca winien przede wszystkim wystąpić o alimenty do matki i żony, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Ponadto współpraca wnioskodawcy z OPS-em jest jednostronna, ponieważ to OPS pomógł mu trzykrotnie w uzyskaniu zatrudnienia. Teraz został skierowany przez Urząd Pracy w ramach stypendium ( przygotowania zawodowego ) dla osób długotrwale pozostających bez pracy do prac porządkowych. Wnioskodawca marnotrawi własne środki, ponieważ pali papierosy i nadużywa alkoholu. Wynika to zarówno z informacji Policji i Straży Miejskiej, jak i z obserwacji pracowników Ośrodka. Wnioskodawca nie chce również wskazać źródeł utrzymania. W odwołaniu od decyzji wnioskodawca zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP, Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Europejskiej Karty Społecznej. Ponadto zarzucił nieodpowiednie zachowanie się Kierownika OPS – u i innych pracowników Ośrodka w stosunku do jego osoby, ponieważ nie jest elementem patologicznym, jak to wykazuje Kierownik OPS – u. Skierowanie do pracy załatwił dzięki własnym staraniom bez pomocy Ośrodka. Z treści decyzji wynika, że Kierownik OPS – u i pracownicy zajmują się obserwacją, ale jako obserwatorzy nie zauważyli bezdomnego, który zmarł z braku pomocy. Jest to już trzeci śmiertelny przypadek w P. Z. z powodu wyniszczenia organizmu. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]r. nr [...]uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z przedłożonych akt sprawy wynika, że wnioskodawca spełnia przesłanki określone w art. 7, 8 i 39 ustawy o pomocy społecznej uzasadniające przyznanie pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego, lecz organ odmówił przyznania pomocy powołując się na art. 11 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że w sprawie zachodzą okoliczności wymienione w art. 11, uzasadniające odmowę przyznania świadczenia. Organ I instancji nie wykazał, że strona marnotrawi własne środki finansowe na alkohol i papierosy, skoro wnioskodawca do [...]r. był osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, a od [...]r. otrzymywał stypendium w ramach przygotowania zawodowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na czym polegał brak współpracy wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym. Ponadto Kolegium zauważyło, że organ I instancji nie sprecyzował żądania strony dotyczącego udzielenia pomocy w zakupie środków potrzebnych do życia. W skardze na decyzję skarżący zarzucił, że organ odwoławczy popiera działalność Ośrodka Pomocy Społecznej, w związku z czym naruszono art. 40 i 47 Konstytucję RP oraz art. 119 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto Kolegium nie ustosunkowało się do zarzutów zawartych w odwołaniu, a uzasadnienie decyzji jest lakoniczne. Jest to swego rodzaju bezczynność w rozpatrzeniu zarzutów odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy ustosunkował się tylko do tych zarzutów, które mogły mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, tj. do kwestii dotyczącej współpracy z Ośrodkiem Pomocy Społecznej i ewentualnego marnotrawienia przez stronę środków własnych. W stosunku do pozostałych zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu Kolegium nie ustosunkowało się, bowiem kwestie podnoszone przez stronę, a dotyczące "poniżania jego osoby i godności oraz naruszanie prawa prywatności" nie należą do kompetencji Kolegium, a strona w tej sprawie wniosła do Sądu Rejonowego pozew. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne powołane są więc do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Uchylenie aktu administracyjnego następuje w przypadku stwierdzenia wystąpienia istotnych wad postępowania lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Sądy administracyjne nie są natomiast powołane do przyznawania bądź odmowy przyznawania jakichkolwiek świadczeń osobom wnoszącym skargi, w tym świadczeń z pomocy społecznej. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylająca w całości decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z. odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku celowego i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga nie jest zasadna. Podstawę prawną do wydania decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy stanowi art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) Stosownie do art. 138 § 2 K. p. a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo wprawdzie postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości albo w znacznej części, a to nie mieści się w jego kompetencji. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w I instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu ( Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, 7. wydanie, str. 606 – 607 ). Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu ( art. 39 ust. 2 ). W przypadkach wskazanych w ustawie o pomocy społecznej organ pomocy może odmówić stronie przyznania świadczenia. Stosownie do art. 11 ustawy o pomocy społecznej w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego ( ... ) marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. Podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej może również stanowić brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej ( ... ). Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są bowiem obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej ( art. 4 ustawy ). W rozpatrywanej sprawie organ pomocy społecznej, powołując się na art. 4 i 11 ustawy o pomocy społecznej odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego z uwagi na marnotrawstwo środków własnych oraz brak współpracy z pracownikiem socjalnym. Natomiast organ odwoławczy uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności wskazane przez organ I instancji, uzasadniające odmowę przyznania świadczenia. Według Kolegium organ I instancji nie wykazał, aby strona marnotrawiła własne środki finansowe na alkohol i papierosy, ani też nie wskazał na czym polega brak współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym. W związku z powyższym organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że jednoznacznego ustalenia wymaga, czy skarżący rzeczywiście marnotrawi środki własne i nie współpracuje z pracownikiem socjalnym, a organ I instancji powinien dokonać ponownego zebrania materiału dowodowego w sprawie i rozpatrzenia wniosku skarżącego. Ponadto organ odwoławczy zasadnie wskazał, że wyjaśnienia wymaga także treść żądania skarżącego dotyczącego udzielenia pomocy w zakupie "środków potrzebnych do życia". Okoliczności te uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji zgodnie z dyspozycją art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Z powyższych względów za nieuzasadniony należy uznać zarzut skarżącego odnośnie popierania przez organ odwoławczy działalności Ośrodka Pomocy Społecznej oraz naruszenia art. 40 i 47 Konstytucję RP. Należy również wyjaśnić, że organ odwoławczy zobowiązany był do ustosunkowania się tylko do tych zarzutów odwołania, które dotyczyły kwestii przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Przedmiotu rozpatrzenia w sprawie skarżącego nie stanowił natomiast sposób udzielania pomocy przez ośrodek pomocy społecznej innym osobom potrzebującym. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa. Niniejsze orzeczenie Sądu nie pozostaje w sprzeczności z treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wr 768/04/ oddalającego skargę na decyzję Kolegium z dnia [...]r. nr [...]utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r. nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku okresowego z uwagi na marnotrawienie środków własnych i odmowę współpracy. Powyższa decyzja została wydana przez Kolegium w okresie wcześniejszym niż zaskarżona decyzja, stąd też za wskazaną należy uznać uzupełnienie i aktualizację materiału dowodowego pochodzącego w znacznej części z pierwszego półrocza [...] r. Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.