IV SA/Wr 174/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej, związku chorób ze służbą wojskową oraz ustalenia grupy inwalidztwa I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą - w części dotyczącej ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej; II. dalej idącą skargę odrzuca. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ż. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] działając na podstawie ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.); ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2004r., Nr 8, poz. 66 z późn. zm.); ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2004r., Nr 214, poz. 2416 z późn. zm.); rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594 z późn. zm.) rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 z późn. zm.) rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75) na skierowanie: wydane w związku z niezatwierdzeniem orzeczenia TWKL Ż. Nr [...] z dnia [...] przez RWKL W. wydała niniejsze orzeczenie: 1. Nazwisko i imię, imiona rodziców: P. J. s. H. i K. 2. PESEL: [...] 3. Data i miejsce urodzenia: [...] S. 4. Stopień wojskowy: st chor szt rez 5. Przydział służbowy: WBE W. 6. Data powołania do czynnej służby wojskowej: 25.09.1981r 7. Data zwolnienia z czynnej służby wojskowej: 28.02.2007 8. Miejsce zamieszkania i adres: [...] 9. Rozpoznała u J. P. : 1. ) § 9 p. 1. - Centralna blizna rogówki oka prawego z praktyczną ślepotą tego oka po urazie. 2. ) § 39 p. 1. - Nadciśnienie tętnicze 3. ) § 77 p. 9. - Zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych 4. ) § 21 p. 1. - Obustronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich 5. ) § 66 p. 2. - Zaburzenia nerwicowe. 6. ) § 77 p. 2. - Przebyty uraz skrętny stawu skokowo-goleniowego prawego. 7. ) § 75 p. 1. - Przebyte złamanie prawego przedramienia i stwierdziła, że jest on zdolny do zawodowej służby wojskowej - kategoria "Z". W punkcie 11 uznał też, że: Schorzenia ad.1 i 6 rozp: pozostają w związku ze służbą wojskową - w następstwie wypadku. Schorzenie ad 2 i 5 rozp: pozostają w związku ze służbą wojskową /Załącznik Nr 2- Dz. U nr 62 poz.567 z dnia 31 marca 2003r. Schorzenie ad.3,4 i 7 rozp: nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W punkcie 12 określenie inwalidztwa na podstawie art. 20 ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2004r., Nr 8, poz. 66 z późn. zm.) stwierdziła, że: - nie zalicza się do żadnej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, - nie zalicza się do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, - nie zalicza się do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek wypadku/choroby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze. W odwołaniu skarżący zarzucił, że orzeczenie jest wysoce niemoralne i bardzo krzywdzące. Wniósł też o ponowne badanie i rozpatrzenie w/w orzeczenia. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] po rozpoznaniu odwołania zainteresowanego działając na podstawie art. 127§1 i art. 138 kpa w związku z §5 pkt 1, §30 ust. 1 i 2, §31 ust. 1,2 i 3 rozporządzenia MON z 10 stycznia 2006r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75) - utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w świetle zgromadzonych dokumentów oraz przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych badań lekarskich specjalistycznych w tym konsultacji okulistycznej nie wynika by rodzaj i stopień nasilenia poszczególnych schorzeń w tym ze strony narządu wzroku upośledzał sprawność ustroju w stopniu powodującym inwalidztwo. Z dokumentów nie wynika również by w odniesieniu do ustaleń zawartych w prawomocnym orzeczeniu Nr-[...] z dnia [...] TWKL w Ż. nastąpiło pogorszenie w stanie narządu wzroku. Stwierdzono też, że nie zachodzi konieczność przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich, ponieważ przedstawiona przez skarżącego dokumentacja medyczna nie zawiera danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości co do oceny rodzaju i nasilenia schorzeń dokonanej przez badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów jak i kwalifikacji orzeczniczej wojskowej komisji lekarskiej I instancji. Orzeczenia powyższe zostały poprzedzone orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ż. z dnia [...] nr [...], stwierdzającym, że zainteresowany jest zdolny do zawodowej służby wojskowej oraz orzeczenia TWKL w Ż. z dnia [...] nr [...], którym to uznano skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej - kategoria "N". 31 lipca 2007r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. nie zatwierdziła projektu orzeczenia TWKL z [...] i zarządziła ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie nowego orzeczenia co obrazuje protokół z posiedzenia zespołu orzeczniczego Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...]. Zaskarżone orzeczenie i orzeczenie je poprzedzające zostało wydane w wyniku powyższego zarządzenia zobowiązującego do ponownego rozpoznania sprawy. W skardze na orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ż. z dnia [...] Nr [...] i Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] J. P. stwierdził, że treść orzeczeń jest bezzasadna, wysoce niemoralna i bardzo go krzywdząca. Zarzucił, że w orzeczeniach nie ujęto problemów dermatologicznych związanych z pracą w zasięgu mikrofali, na które leczył się szpitalnie sanatoryjnie i nadal się leczy. Wniósł o ustalenie grupy inwalidztwa w związku e służbą wojskową oraz związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową. Skarżący rozpytany dodatkowym pismem na okoliczność w jakim zakresie kwestionuje orzeczenia określone w skardze w piśmie z 6 maja 2008r. wyjaśnił, że nie zgadza się w całości z orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...], a orzeczenie je poprzedzające kwalifikuje w pkt 10, 11, 12 i częściowo pkt 13. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w części zasługuje na uwzględnienie, a to w takim zakresie w jakim Sąd administracyjny jest właściwy do jej rozpoznania. Kognicja sądu ogranicza się do rozpoznania skargi tylko w przedmiocie określenia stopnia zdolności do służby wojskowej. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie w zakresie wskazanym wyżej jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] oraz poprzedzające je orzeczenie Terenowej Komisji Lekarskiej w Ż. z dnia [...]. Na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej, wydającym decyzje w sprawach zdolności do zawodowej służby woskowej i pełnienia służby poza granicami ze względu na stan zdrowia. Skarga dotycząca tej części orzeczenia (podobnie jak i dalszych) nie zawiera żadnych merytorycznych zarzutów, nie wskazuje na naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania co do ich zastosowania lub interpretacji. Zainteresowany zarzuca bowiem, że zaskarżone orzeczenie jest bezzasadne, krzywdzi go, jest niemoralne. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej upsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres kontroli Sądu zaskarżonych orzeczeń wynika zaś z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny w tezie do wyroku z dnia 19 stycznia 2001 r. w sprawie III SA 2930/00 orzekł, że kontrola, przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu poborowego za zdolnego do służby wojskowej obejmować będzie sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia poborowego, a w szczególności czy badania stanu zdrowia były wszechstronne oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych, oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności poborowego do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Sąd orzekający aprobując powyższą tezę uznaje, że ma ona również zastosowanie do wydanych przez wojskowe komisje lekarskie orzeczeń dotyczących stopnia zdolności do zawodowej służby wojskowej. W sprawach określania kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego normujące zasady i tryb tego postępowania. Przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie, orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133 poz. 1422) są lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 23 wymienionego wyżej rozporządzenia orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej /.../ wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badania lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie /§ 28 ust. 1 pkt 2/. Z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ż. orzekła na podstawie dokumentacji przedstawionej przez skarżącego tj. karty informacyjnej z leczenia szpitalnego Wojewódzkiego Szpitala im. A. F. w L. z dnia 14 stycznia 2002r. ,a także kart zdrowia, wyników badań profilaktycznych, orzeczeń lekarskich, historii choroby. Przeprowadzono również badania specjalistyczne. Ze skierowania nr [...] dołączonego do akt sprawy wynika, że przed wydaniem orzeczeń skarżący był badany przez internistę, chirurga, okulistę, laryngologa, ortopedę, specjalistę chorób skórnych i wenerycznych a także psychiatrę i neurologa. Z uzasadnienia orzeczenia organu II instancji wynika, że komisja wyższego stopnia oparła się na badaniach lekarskich i dokumentacji lekarskiej zgromadzonych przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską. Mając na uwadze opisane rozpoznanie - brak jest podstaw do sformułowania jakichkolwiek zastrzeżeń co do zakresu badań i specjalistów je wykonujących jak również gromadzeniu dokumentacji lekarskiej. Analizując treść załącznika Nr 2 do wskazanego wyżej rozporządzenia, w zakresie paragrafów, którym odpowiada rozpoznanie chorobowe wymienione w zaskarżonych orzeczeniach § 9 pkt 1, §39 pkt 1, §77 pkt 9, §21 pkt 1, §66 pkt 2, §77 pkt 2, §75 pkt 1 załącznika Nr 2 do rozporządzenia MON z 10 maja 2004r. - należy uznać, że żaden z nich nie nakazuje obligatoryjnie na wykonanie konkretnych badań. Z uwagi na konieczność posiadania wiedzy medycznej upoważniającej do rozpoznania chorób i dolegliwości - poza kontrolą Sądu jest właśnie rozpoznanie medyczne, które ostatecznie odpowiada konkretnemu paragrafowi załącznika Nr 2 do omówionego rozporządzenia, ten zaś stanowi o zdolności do służby wojskowej lub o jej braku i pełnienia służby poza granicami ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z 10 lutego 1999r. I SA 2114/97, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995r., I Sa/Gd 1655/95- OSD z 1997r. Nr 7-8 poz. 135. Jednakże mimo przedstawionych wyżej wywodów orzeczenia w zakresie zdolności do zawodowej służby wojskowej będące przedmiotem osądu nie mogą pozostać w obrocie prawnym albowiem naruszają przepisy postępowania, a naruszenia te mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie rozważań podniesiono, że orzecznictwo (jak również doktryna) przyjmuje iż orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w zakresie zdolności do służby wojskowej są decyzjami administracyjnymi a co za tym idzie, o ile nie ma przepisów szczególnych mają do nich zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z §16 ust. 4 pkt 1 przywołanego rozporządzenia wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku Nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107§3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodem odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej edycji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem stosowne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa oraz art. 11 kpa (zasada udzielenia informacji, zasada przekonywania, wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. Z powołanych powyżej przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy organów administracji oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzonymi wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmierzającym do minimum możliwości naruszenia praw obywatelskich w tej sferze (uchwała SN z 1 grudnia 1994r. III AZP 8/94, OSND 1995r. nr 7, poz. 82, wyrok NSA z 2 października 1998r. III SA 7225/98 niepublikowane ). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdziła 1) zaburzenia nerwicowe - jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano §66 pkt 2 załącznika Nr 2 do rozporządzenia oraz centralną bliznę rogówki oka prawego z faktyczną ślepotą tego oka po urazie i kwalifikację prawną §9 pkt 1 załącznika Nr 2 do rozporządzenia. Skarżący jest kwalifikowany do grupy II osób badanych (żołnierz zawodowy) co powoduje, że jego zdolność lub brak zgodności do służby wojskowej jest określony w kolumnie - 5 zał. Nr 2 do rozporządzenia; w obu omawianych przypadkach w kolumnie wskazano kwalifikację N/Z- Niezdolny/zdolny. Zaskarżone orzeczenia, których częścią składową są uzasadnienia nie wskazują co zdecydowało o uznaniu skarżącego za osobę zdolną do zawodowej służby wojskowej. Organy nie wskazały jakie czynniki lub ich brak, zdecydowały o takiej kwalifikacji - czym naruszyły wymienione wyżej przepisy -art. 107§3, art. 9 i 11 ustawy kodeksu postępowania administracyjnego. Należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową i kwalifikuje żołnierza do kategorii Z-zdolny do zawodowej służby wojskowej, bądź N - jako niezdolnego, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Jest to niezbędne zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia ale i do tego aby umożliwić sadowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981r. SA 810/81, ONSA 1981r. Nr 1 poz. 4). Z przedstawionych wyżej względów orzeczenie w części dotyczącej zdolności do zawodowej służby wojskowej należało po myśli art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić. Natomiast skarga w zakresie dotyczącym związku chorób ze służbą wojskową i określenia inwalidztwa podlegała odrzuceniu, gdyż od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia grupy inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. W dniu 27 października 1999r. w sprawie sygn. akt III ZP 9/99 (OSNAP i US Nr 5, póz. 167 z 2000r.) Sąd Najwyższy podjął uchwałę w Składzie Siedmiu Sędziów, zgodnie z którą: "Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w tej części, w której dotyczy zagadnienia związku choroby ze służbą wojskową w istocie regulowane jest przez przepisy prawa zabezpieczenia społecznego, czy też szeroko pojmowanych ubezpieczeń społecznych, co pozwala na przyjęcie, że orzeczenie tej komisji - jeżeli w swej treści zawiera ustalenie dotyczące związku choroby ze służbą wojskową - ma swoisty charakter prawny i wobec tego w tej właśnie części powinno być poddane tym regułom proceduralnym (w zakresie możliwości skierowania sprawy na drogę sądową), które właściwe są dla ubezpieczeń społecznych. W ogólności nie jest tu też bez znaczenia, że w ramach przeprowadzanej reformy ubezpieczeń społecznych, z jednej strony, doszło do większego wyodrębnienia i autonomii prawa ubezpieczeń społecznych, a z drugiej strony, poddania w szerszym zakresie regułom tego prawa także tych stosunków, które są następstwem powołania do odbycia niezawodowej i zawodowej służby wojskowej. To zaś przemawia za tym, by sprawy z zakresu zabezpieczenia społecznego były w całości poddane specjalnemu orzecznictwu do spraw pracy i ubezpieczeń społecznych, a nie sądownictwu administracyjnemu". Uchwała ta zachowała aktualność na gruncie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż wniesiona w niniejszej sprawie skarga na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. w części, w jakiej dotyczy związku chorób ze służbą wojskową i określenia inwalidztwa niewątpliwie nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Nadto podkreślić trzeba, że w zaskarżonym orzeczeniu zawarto prawidłowe pouczenie o przysługującej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rozstrzygnięcie w części dotyczącej określenia stopnia zdolności do służby wojskowej oraz wskazano, że w pozostałym zakresie skarga nie przysługuje. W tej sytuacji skargę w tej części jako niedopuszczalną należało odrzucić, co orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.