IV SA/Wr 174/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 października 2020 r. sprawy ze skargi I. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi M. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 318,40 (słownie: trzysta osiemnaście 40/100) złotych w tym 23% podatku VAT od kwoty 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. postanowieniem z dnia 17 grudnia 2019 r. Nr [...] po zapoznaniu się z odwołaniem I. K. (dalej: strona, zainteresowany, skarżący), reprezentowanego przez pełnomocnika – M. M., od wydanej z upoważnienia Wójta Gminy K., decyzji Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 15 października 2019 r. (Nr [...]) w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, na podstawie art. 134, w związku z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a."), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że oznaczoną na wstępie decyzję doręczono w dniu 22 października 2019 r. (bezpośrednio stronie), co dokumentują dane widniejące na formularzu zwrotnego potwierdzenia odbioru tego aktu administracyjnego. Odwołanie od tej decyzji składano w dwojaki sposób: - w dniu 7 listopada 2019 r. M. M. złożyła osobiście w siedzibie w. Kolegium podanie stanowiące odwołanie od "otrzymanych decyzji z dnia 15.10.2019 r. (tj. decyzji ww. organu gminy Nr [...] i decyzji Nr [...])"; - z kolei w dniu 8 listopada 2019 r. podobnie oznaczone (i ukierunkowane) podanie zostało złożone w siedzibie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Pierwsze z ww. podań zostało przekazane - na podstawie art. 65 k.p.a. (pismem z dnia 12 listopada 2019 r. – [...]) - organowi pierwszej instancji; drugie - organ pierwszej instancji przekazał do Kolegium - na podstawie art. 133 k.p.a. (pismem z dnia 15 listopada 2019 r. – [...]). Pismem z dnia 28 listopada 2019 r. ([...]) Kolegium wezwało M. M. - na podstawie art. 50 k.p.a. - do przedstawienia pełnomocnictwa do reprezentowania I. K., m.in. w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Przy tej okazji, mając w szczególności na uwadze konieczność respektowania wymogu z art. 9 k.p.a., zwrócono uwagę na przepisy: art. 129 § 2 k.p.a. i art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. W terminowo udzielonej odpowiedzi pełnomocnik strony wykazała się stosownym pełnomocnictwem, stwierdzając (m.in.) - w kontekście podejmowanych przez nią starań o reprezentowanie jej brata: "(...) staram się dbać o niego, o terminy i przepisy z tym związane zgodnie z prawem i nie muszę się bać o sankcje prawne". Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. "Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (...)". W tym kontekście uznać więc należy, że mamy do czynienia ze spóźnionym odwołaniem: 14-dniowy termin na wniesienie odwołania upłynął bowiem w tym przypadku z dniem 5 listopada 2019 r. (wtorek). Tymczasem w obu ww. przypadkach odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu: do w. Kolegium zostało bowiem złożone w dniu 7 listopada 2019 r., a w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w K. - w dniu 8 listopada 2019 r. Zatem za pierwszym razem spóźniono się o 2 dni, za drugim - o 3 dni. Do zachowania ww. terminu niezbędne jest bowiem wniesienie odwołania przed jego upływem. Ponadto Kolegium pokreśliło, że wskazywało (w ww. wezwaniu) na konieczność dochowania terminu do wniesienia odwołania, wskazując zarazem na zasady i tryb postępowania na wypadek uchybienia terminowi (w tym przypadku - do wniesienia odwołania). Powyższe wyjaśnienia nie zostały wykorzystane przez pełnomocnika Strony. Co więcej, w ww. fragmencie wyrażono przekonanie co do tego, że terminy są "zadbane". W konsekwencji, wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu środek zaskarżenia nie może skutecznie uruchomić postępowania odwoławczego. Termin do wniesienia środka zaskarżenia jest bowiem tzw. terminem zawitym, a jego uchybienie jest okolicznością obiektywną, niezależną od oceny organu wyższego stopnia. W konsekwencji, w razie stwierdzenia tego rodzaju spóźnienia, organ ten zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia zgodnie z dyspozycją art. 134 k.p.a., tj. do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić przy tym należy, że zignorowanie powyższej konieczności - tj. merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia wniesionego po upływie ustawowego terminu przewidzianego na dokonanie takiej czynności - obciążone byłoby kwalifikowaną wadą w postaci rażącego naruszenia prawa (np. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004). Skargę do tutejszego Sądu złożył zainteresowany za pośrednictwem siostry, która w postępowaniu administracyjnym była jego pełnomocnikiem. W piśmie tym wniosła zarzuty do decyzji oznaczonych numerami [...] z dnia 3 września 2019 r., [...] z dnia 15 października 2019 r., [...] z dnia 15 października 2019 r. W przedmiocie zaś opisanego wyżej postanowienia stwierdziła, że "odnośnie 2 dni opóźnienia w złożeniu odwołania uprzejmie proszę o wzięcie pod uwagę niektórych ważnych przyczyn, które mogą zawsze mieć taki wpływ na terminy". Podała, że "od 2017 r. stara się w miarę możliwości pomagać niepełnosprawnemu bratu. Wyjaśniła, że jest osobą chorą, ma lat 75. Mieszka w odległości 60 km od brata, do jego miejscowości z W. nie ma połączenia autobusowego, od stacji PKP jest 4 km pieszo, nie wie czy w ogóle kursuje pociąg i tak by nie doszła do stacji. Stwierdziła, że nie ma kontaktu telefonicznego z bratem, gdyż skradziono mu telefon. Wyjaśniła, że raz w miesiącu organizuje transport do brata, wówczas opiera go, sprząta mieszkanie, załatwia wszelką korespondencję do niego kierowaną, opłaty. W związku z tym nie może dotrzymać wszystkich terminów, "bo może być już po terminie, jaki obowiązuje". Wyjaśniła, że brat jest uwięziony w mieszkaniu – "brak podjazdu, brak telefonu, brak okularów, nie przeczyta, nie napisze i nie dzwoni, czeka na mój przyjazd". Skarżący ma amputowane obie nogi na wysokości uda. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek podał, że popiera w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że "w szczególności dlatego, że w stanie faktycznym sprawy mieliśmy bezspornie do czynienia ze spóźnionym odwołaniem (co wynika ze sprawy), a – na etapie uzupełniania braków, do których Kolegium wzywało pismem z dnia 28 listopada 2019 r. ([...]), pełnomocnik strony stwierdził (m.im.), że "(...) staram się dbać o niego, o terminy i przepisy z tym związane zgodnie z prawem, i nie muszę się bać o sankcje prawne", nie reagując zarazem na pouczenie zawarte w ww. wezwaniu, wskazując na sposób postępowania przydatny w razie uchybienia terminu (zob. podanie Z. M. z dnia 7 grudnia 2019 r.). Organ ponadto uznał zarzuty podnoszone w skardze za chybione, prawnie irrelewantne. Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 12 sierpnia 2020 r. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy – art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że pismo pełnomocnika skarżącego, M. M., z dnia 9 grudnia 2019 r. nie stanowiło prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, a w konsekwencji stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W związku z powyższym wniósł o uwzględnienie skargi skarżącego i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tych wniosków pełnomocnik wskazując na art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stwierdził, że zainteresowany spełnił wszystkie przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu. Podał, że wniosek o przywrócenie terminu był zawarty nie tylko w skardze ale również w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia 9 grudnia 2019 r. W ocenie pełnomocnika, gdyby zostały zachowane reguły zawarte w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ uznałby pismo z dnia 9 grudnia 2019 r. jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia 15 października 2019 r. Nr [...] oraz przywrócił termin do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji, czego organ niezasadnie nie uczynił. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przedmiotem Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 17 grudnia 2019 r. Nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 15 października 2019 r. Nr [...] w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Okolicznością niesporną jest, udokumentowaną w aktach administracyjnych sprawy, że skarżący odebrał wskazaną wyżej decyzję z dnia 15 października 2019 r. – w dniu 22 października 2019 r. Decyzja zawierała pouczenie, że służy od niej prawo do wniesienia odwołania do SKO we W. za pośrednictwem Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. Termin 14 dniowy do złożenia odwołania upływał zatem 5 listopada 2019 r. Niesporną okolicznością jest, że pełnomocnik skarżącego – jego siostra, sporządziła odwołanie od powyższej decyzji, na którym wskazała datę jego sporządzenia – 7 listopada 2019 r. Tego samego dnia – 7 listopada 2019 r. zostało ono złożone w SKO we W., a w dniu 8 listopada w GOPS w K., SKO we W. przesłało powyższe pismo do organu pierwszej instancji. Organ ten zaś pismem z dnia 15 listopada 2019 r. skierował odwołanie do rozpoznania SKO. Z powyższych okoliczności wynika, że odwołanie zostało wniesione po terminie. Zgodnie bowiem z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że zaskarżone postanowienie znajduje uzasadnienie w powołanych przepisach prawa. Tym samym skargę należało oddalić. Sąd jednocześnie zauważa, co podnosi również ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego, że w piśmie siostry skarżącego (pełnomocnika) z dnia 7 grudnia 2019 r. (z datą wpływu 9 grudnia 2019 r.) a z całą pewnością w skardze z dnia 7 listopada 2019 r. zawarty jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie jest on sformułowany wprost i ujęty w tej formie procesowej, jednakże dokonany tam opis sytuacji w jakiej znajduje się skarżący wytłumaczenie opóźnienia są jednoznaczne; skarżący prosi o uwzględnienie jego bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej i życiowej, której skutkiem jest uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sąd podkreśla, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opisanej decyzji z dnia 15 października 2019 r. nie został, do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd, rozpatrzony. Dodać też należy, w związku z podkreśleniem organu, że informował pełnomocnika strony o treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., że nie była ona profesjonalnym pełnomocnikiem, tym samym nie miała co najmniej pełnego rozeznania co do wykorzystania i znaczenia instytucji wniosku o przywrócenie terminu.