IV SA/Wr 178/23
WyrokWSA we Wrocławiu2023-12-14
Skład orzekający: Katarzyna Radom, Daria Gawlak - Nowakowska, Ewa Kamieniecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo uchyliły decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wykazując istotną zmianę sytuacji rodzinnej lub dochodowej mającą wpływ na prawo do świadczeń?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając je za przedwczesne i nienależycie umotywowane. Organy nie wykazały w sposób wystarczający, która z przesłanek określonych w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych miała zastosowanie w sprawie, ani nie przeprowadziły wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, naruszając tym samym zasady postępowania administracyjnego, w tym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i sporządzenia prawidłowego uzasadnienia decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne na rzecz A. P. z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracji I i II instancji uznały, że skarżąca nienależycie sprawuje opiekę nad matką, co uzasadnia uchylenie decyzji przyznającej świadczenie. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, podnosząc, że dba o matkę i zapewnia jej odpowiednie warunki. Sąd administracyjny uznał, że organy nie wykazały w sposób wystarczający podstaw do uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 9 stycznia 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Bolesławiec z dnia 9 listopada 2022 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant referent Agnieszka Zych-Zaborska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 9 stycznia 2023 r., nr SKO/41/ŚR-498/2022 w przedmiocie uchylenia decyzji w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Bolesławiec z dnia 9 listopad 2022 r., nr MOPS.CŚR.5102.58.2022.
Zaskarżoną decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r., nr SKO/41/ŚR-498/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) działając na podstawie art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 23 ust. 4aa, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.), po rozpatrzeniu odwołania A. P. (dalej: strona, skarżąca), utrzymało w mocy decyzję wydaną przez działającą z upoważnienia Prezydenta Miasta Bolesławiec, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bolesławcu(dalej: organ I instancji) z dnia 9 listopada 2022 r., nr MOPS.CŚR.5102.58.2022 o uchyleniu od 1 października 2022 r. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2018 r., nr SKO/41/SR-60/2018 w zakresie punktu drugiego, tj. w zakresie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.
Zaskarżone orzeczenie wydane zostało w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia 20 kwietnia 2018 r., nr SKO/41/ŚR-60/2018 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Bolesławiec z dnia 5 marca 2018 r., nr MOPS/ŚR/000426/SP/03/2018 o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką Z. C. (punkt 1 decyzji) i przyznało stronie na stałe od 1 kwietnia 2018 r. wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. Decyzja ta została zmieniona w zakresie wysokości świadczenia przez Prezydenta Miasta Bolesławiec decyzją z dnia: 8 stycznia 2019 r., 9 stycznia 2020 r., 5 stycznia 2021 r. oraz z 28 grudnia 2021 r.
W dniu 5 sierpnia 2022 r. wpłynęła do organu I instancji informacja z Komendy Powiatowej Policji w Bolesławcu, iż matka strony może wymagać wsparcia instytucji pomocowych, a ponadto, iż strona nie wywiązuje się w sposób należyty z opieki nad matką.
Wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2022 r. Dyrektor MOPS w Bolesławcu wystąpił do Sądu Rejonowego w Bolesławcu o umieszczenie matki strony w Zakładzie Opieki Leczniczej o profilu psychiatrycznym. Z wniosku wynika, iż strona zamyka matkę w domu, nie poddaje jej leczeniu, unika także kontaktu z pracownikami socjalnymi. Organ podkreślił brak dbałości opiekuna o stan zdrowia matki oraz niegodne warunki mieszkaniowe.
W dniu 23 września 2022 r. przeprowadzono w miejscu zamieszkania strony i jej matki wywiad środowiskowy. Z wywiadu wynika, iż matka strony od wielu lat choruje na schizofrenię paranoidalną i nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Pomieszczenia w domu są bardzo zaniedbane, brudne i praktycznie pozbawione mebli, dom wymaga remontu, na który strona nie posiada środków. W domu mimo niskiej temperatury nie uruchomiono ogrzewania, a strona i jej matka były ubrane w czapki i kurtki. W ocenie pracowników socjalnych strona nie wywiązuje się z opieki nad matką, środowisko było odwiedzane wielokrotnie w związku ze zgłoszeniami o rażącym zaniedbaniu wobec matki, zgłoszenia dotyczyły warunków mieszkaniowych, wyglądu oraz zachowania matki strony, która na przestrzeni roku była wielokrotnie hospitalizowana z powodu agresywnego zachowania i stwarzania zagrożenia dla siebie i otoczenia.
Postanowieniem z dnia 30 września 2022 r., sygn. akt III RNs 640/22 Sąd Rejonowy w Bolesławcu, III Wydział Rodzinny i Nieletnich, postanowił umieścić matkę strony w zakładzie opiekuńczo leczniczym o profilu [...] bez jej zgody.
Pismem z dnia 5 października 2022 r. organ I instancji poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji uchylającej świadczenie pielęgnacyjne.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 9 listopada 2022 r., nr MOPS.CŚR.5102.58.2022 organ I instancji uchylił od 1 października 2022 r. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2018 r., nr SKO/41/ŚR-60/2018 w zakresie punktu drugiego, tj. w zakresie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieka nad niepełnosprawną matką.
W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 23 ust. 4aa u.ś.r. poprzez ustalenie, iż nienależycie sprawuje opiekę nad matką. Wniosła o dopuszczenie dowodów z zaświadczenia lekarza rodzinnego na okoliczność dbania o stan zdrowia matki oraz kserokopii apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w Bolesławcu, a także zdjęć na okoliczność dobrych warunków mieszkaniowych matki. Uzasadniając swoje stanowisko podała w szczególności, że dba o mamę, radzi sobie z obowiązkami wobec mamy, opiekuje się matką od 1986 r. W miarę możliwości dokonuje bieżących remontów, ma kupiony opał na zimę. W jej ocenie współpracowała z MOPS-em, nie unikała pracowników socjalnych. Mama ma co jeść, ma ciepło, porządek w domu jest robiony na bieżąco, jest dobrze ubrana i zadbana. Nie jest też prawdą, że jej mama biega notorycznie po posesji nago. Taki incydent miał miejsce dwa lub trzy razy, nie chodziła nago lecz półnago, mama po podaniu leków nie miała pełnej świadomości, była otępiona.
W toku postępowania odwoławczego, pismem z dnia 23 grudnia 2022 r. SKO zwróciło się do organu I instancji z zapytaniem czy Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, II Wydział Cywilny Odwoławczy rozpoznał apelację strony od postanowienia Sądu Rejonowego w Bolesławcu o umieszczeniu matki strony w zakładzie opiekuńczo leczniczym bez jej zgody. W dniu 28 grudnia 2022 r. wpłynęło do Kolegium postanowienie Sądu Okręgowy w Jeleniej Górze, II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II Ca 663/22 o oddaleniu apelacji strony.
SKO zaskarżoną decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r., po rozpoznaniu odwołania strony, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
SKO przytoczyło treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i podkreśliło, że z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika dla osoby uprawnionej do jego pobierania - która nie podejmuje lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - obowiązek sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą pomocy, która z racji znacznej niepełnosprawności (potwierdzonej stosownym orzeczeniem) ma znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest bezwarunkowe, gdyż jeżeli w stosunku do osoby go pobierającej wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., to organ właściwy może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu weryfikacji tych wątpliwości (art. 23 ust. 4aa u.ś.r.). Ich potwierdzenie może stanowić natomiast podstawę do uchylenia na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych. Wywiad środowiskowy stanowi zasadniczy dowód, w oparciu o który może być uchylona decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.
SKO wskazało, że w rozpoznawanej sprawie wywiad ten został przeprowadzony w dniu 23 września 2022 r. w miejscu zamieszkania strony i jej matki, a wyprowadzone wnioski oparte zostały na treści zgłoszenia Komendy Powiatowej Policji w Bolesławcu oraz osób postronnych (w zakresie m.in. braku należytej opieki) oraz spostrzeżeniach pracowników socjalnych (dotyczących zwłaszcza ogólnego zaniedbania mieszkania, w którym zamieszkuje strona i jej matka, braku bieżącej dbałości o porządek w zajmowanym przez nią pomieszczeniu). Pracownicy socjalni ustalili, że strona opiekę nad matka wykonuje nienależycie i w sposób nieadekwatny do potrzeb i oczekiwań niepełnosprawnej matki. W ocenie SKO ustalenia te są prawidłowe, a ujawnione zaniedbania nie były incydentalne, jak to twierdzi strona, zaś aktualny stan zdrowia matki strony nie budzi wątpliwości SKO, iż opiekę nad nią winna przejąć wyspecjalizowana jednostka. Niewątpliwie bowiem strona nie daje rękojmi dalszego i właściwego sprawowania przez nią opieki nad matką. SKO podkreśliło, iż postanowieniem z dnia 30 września 2022 r., sygn. akt III RNs 640/22 Sąd Rejonowy w Bolesławcu, III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowił umieścić matkę strony w zakładzie opiekuńczo leczniczym o profilu psychiatrycznym bez jej zgody. Postanowienie to jest prawomocne.
SKO stwierdziło, że w tym stanie rzeczy zaszła konieczność do wzruszenia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze z dnia 20 kwietnia 2018 r., nr SKO/41/ŚR-60/2018, którą to decyzją Kolegium uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Bolesławiec z dnia 5 marca 2018 r., nr MOPS/ŚR/000426/SP/03/2018 o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką (punkt 1 decyzji) i przyznało stronie na stałe od 1 kwietnia 2018 r. świadczenie pielęgnacyjne. SKO zauważyło, że ustawodawca ogranicza zastosowanie szczególnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznych wydawanych w sprawach świadczeń rodzinnych wystąpieniem określonych w art 32 ust. 1 u.ś.r. przesłanek. Do tych przesłanek ustawodawca zalicza: 1) zmianę sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych; 2) nabycie przez członka rodziny prawa do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; 3) nienależne pobranie świadczenia rodzinnego; 4) wystąpienie innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń. SKO wskazało, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma punkt 1 cytowanego art. 32 u.ś.r. W ocenie SKO niewątpliwie w sprawie ziściły się przesłanki do uchylenia decyzji przyznającej stronie świadczenie pielęgnacyjne od miesiąca w którym zostało wszczęte postępowanie w sprawie, a zatem od 1 października 2022 r.
Na powyższą decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła skarżąca.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ ma wynik sprawy, tj. art. 23 ust 4aa u.ś.r. poprzez ustalenie iż nienależycie sprawuję opiekę nad matką; art. 17 ust 1 u.ś.r.; art. 32 ust 1 u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że nastąpiła zmiana jej sytuacji rodzinnej lub dochodowej; naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne i niewnikliwe zbadanie całokształtu okoliczności niniejszej sprawy, które w konsekwencji skutkowało wydaniem przedmiotowej decyzji; naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wyrażonej w tymże przepisie zasady bezstronności i w konsekwencji uznanie, iż strona nie zapewnia matce godnych warunków bytowych, podczas gdy dotychczasowa opieka nad ubezwłasnowolnioną matką była prawidłowa.
Strona wniosła o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów: zaświadczenia od lekarza rodzinnego, okulisty i recept na okoliczności dbania o stan zdrowia matki, zdjęć na okoliczność dobrych warunków mieszkaniowych w domu, kserokopii wniosku do Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny sygn. akt IN RNS 640/22 o zmianę decyzji postanowienia o nieumieszczenie mamy w zakładzie opiekuńczo leczniczym o profilu psychiatrycznym, ewentualnie o zmianę poprzez umieszczenie w dziennym środowiskowym domu samopomocy, wniosku o dofinansowanie na wykonanie natrysku i brodzika ze środków PFRON na parterze domu dla mamy.
Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zmianę i przyznanie świadczenia.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 30 listopada 2023 r. pełnomocnik strony z urzędu podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte, zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy oraz przesłanek wynikających z art. 32 u.ś.r. oraz wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oraz podatku VAT zgodnie z zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji. Oświadczył, że4 koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części oraz że jest podatnikiem podatku VAT (k: 53-54).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Podkreślić należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą to orzeczono o uchyleniu decyzji w przedmiocie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Podstawą uchylenia decyzji przyznającej skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego był przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r., który stanowi, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
Wskazany przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r. zawiera katalog przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych. Katalog ten ma charakter zamknięty. Wystąpienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek stwarza organowi administracji publicznej możliwość uruchomienia z urzędu stosownego postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej. Te przesłanki mają oczywiście charakter rozłączny, a więc wystąpienie którejkolwiek z nich w powiązaniu z przesłankami warunkującymi przyznanie świadczenia, będzie uzasadniało zastosowanie trybu regulowanego komentowanym przepisem. W przypadku przesłanek określonych w art. 32 ust. 1 u.ś.r. należy dokonywać ich analizy w kontekście świadczenia rodzinnego, które przyznano weryfikowaną decyzją ostateczną. Należy więc dokonać weryfikacji, na ile wystąpienie jednej z tych przesłanek wpłynęło na podstawę faktyczną decyzji przyznającej świadczenie. Analiza tych okoliczności musi odbywać się więc w odniesieniu do przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego, jak również warunkujących jego wysokość. W doktrynie wskazuje się, że warunkiem uruchomienia trybu określonego w art. 32 ust. 1 u.ś.r. ma być zaistnienie zmiany, która musi być na tyle istotna, iż ma ona wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, co oznacza że powoduje zmianę w sferze prawa do przyznanych świadczeń. Obowiązkiem organu jest więc wykazanie, że po pierwsze nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do stanu pierwotnego, pozwalającego przyznać stronie uprawnienie, a po drugie, że zmiana ta jest istotna z punktu widzenia nabycia tego uprawnienia (zob. LEX/el – komentarz do art. 32 u.ś.r. [w:] P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021).
Nadto wykładnia tego przepisu, przewidującego możliwość wzruszenia uprawniającej decyzji ostatecznej, powinna być dokonywana z uwzględnieniem jego związku z art. 16 § 1 k.p.a., statuującego zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Wydanie decyzji na tej podstawie prawnej rodzi po stronie organów orzekających szczególny obowiązek wszechstronnego, wyczerpującego i pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy skoro rozstrzyga się o pozbawieniu uprawnienia strony, która spełniała przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Podkreślić należy, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie dokonanie sądowej kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w ramach rozpoznania skargi okazało się niemożliwe, bowiem ich uzasadnienia kontroli takiej się wymykają. Organ I instancji nie wskazał którą z przywołanych w przepisie z art. 32 ust. 1 u.ś.r. sytuacji należy odnieść do okoliczności niniejszej sprawy. W uzasadnieniu organu II instancji decyzji brak jest spójnego uzasadnienia. Organ dokonał ustaleń wskazujących na zaistnienie przesłanki "wystąpienia innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń", stwierdzając, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma "punkt 1" cytowanego art. 32 u.ś.r. bez dostatecznego zbadania oraz rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć w sprawie kluczowe znaczenie dla uznania czy "uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych".
W ocenie Sądu organy naruszyły obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy w aspekcie podstawy prawnej określonej w art. 32 ust. 1 u.ś.r.
Tymczasem obligatoryjne części składowe postanowienia wymienia art. 107 § 1 pkt 1-8 k.p.a. Stosownie do art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. decyzja (odpowiednio postanowienie) powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym według wymogów art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu.
Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2019 r. IV SA/Wr 525/18 LEX nr 2641614).
Co więcej, uzasadnienie aktu administracyjnego powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy lub twierdzenia uważane przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.
Mając wszystko to na uwadze, zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uznać za co najmniej przedwczesne, a na pewno nienależycie umotywowane.
Organy ponownie rozpoznając sprawę wydadzą decyzję wraz z uzasadnieniem odpowiadającym okolicznościom faktycznym niniejszej sprawy z poszanowaniem zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy - a takowy został złożony na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. zostanie rozpoznany w odrębnym postanowieniu przez referendarza sądowego (art. Z art. 258 § 2 pkt 8 .p.s.a.) a stosowne postanowienie zostanie pełnomocnikowi doręczone
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło