IV SA/Wr 182/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Protokolant Małgorzata Rutkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego i celowego stwierdza nieważność decyzji II instancji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4 w związku z art. 38, art. 39, art. 36 ust. 1 pkt b,c,d,f ustawy z dnia 12 marca 2004r.o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), uchwały nr XI/371/99 Rady Miejskiej W. z dnia 8 lipca 1999r. w sprawie jednostki budżetowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej W. Nr 7, poz. 328) oraz art. 108 kpa, Prezydent W. odmówił przyznania L. F. pomocy w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na uregulowanie zadłużenia za pokój, zasiłku na kształcenie, usamodzielnienie i zagospodarowanie. W motywach rozstrzygnięcia podał, że w dniach [...] r. i [...] r. pod adres zameldowania L. F. udał się pracownik socjalny, jednak nie zastał nikogo w domu. Z kolei w dniu [...] r. wysłano do strony zawiadomienie z prośbą o kontakt. Jednakże, gdy w dniu [...] r. L. F. pojawił się w placówce pracownika socjalnego, po udzieleniu mu przez tego wyjaśnień, opuścił on pokój, czym uniemożliwił umówienie terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a tym samym jego przeprowadzenie. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie one pokonać wykorzystując własne uprawnienia i możliwości. Wspieranie osób wymaga ich współdziałania. Brak współpracy może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Stosownie do art. 106 ust. 4 w związku z art. 107 ust. 1 tejże ustawy świadczenia z pomocy społecznej przyznawane są na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania lub pobytu wnioskodawcy. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się oświadczenie z dnia [...] r., w którym L. F. nie wyraża zgody na prowadzenie jego spraw z zakresu pomocy społecznej przez Zespół Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] oraz na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracownika tego Zespołu. Swoim zachowaniem z dnia [...] r. w siedzibie pracownika socjalnego przy ulicy Ł. strona potwierdziła swe stanowisko i oświadczenie z dnia [...] r. Postawa reprezentowana przez L.F. wskazuje na brak współdziałania w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej, co zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej może stanowić podstawę do odmowy przyznania pomocy. Nie znajduje również uzasadnienia podnoszona przez niego przesłanka bezdomności, ponieważ posiada on zameldowanie czasowe we W. przy ulicy P. S. [...] . Fakt wynajmowania przez stronę pokoju pod wskazanym adresem potwierdza współnajemca lokalu Pan B. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej indywidualnym programem wychodzenia z bezdomności obejmuje się osoby bezdomne. W myśl zaś jej art. 6 ust. 8 za osobę bezdomną uważa się osobę nie zamieszkującą w lokalu mieszkalnym. Za taką osobę nie można uznać wnioskodawcy. Tak więc, wobec niezmiennego stanowiska L.F. dotyczącego uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, tj. wobec braku współpracy, należało podjąć decyzję odmowną. W odwołaniu od tej decyzji L. F. zarzucił, iż narusza ona art. 6 kpa w związku z art. 7 Konstytucji RP, art. 7, art. 12, art. 20, art. 156 § 1 ust. 1 i 2 kpa oraz art.art. 2 ust. 1, 3 ust. 1-4, 5 pkt 1, 6 pkt 8, 17 ust. 1 pkt 4 i 5, 38 ust. 1, 39 ust. 1, 49 ust. 1, 2, 6, 7, 8, 100 ust. 1, 101 ust. 1, 106 ust. 1 i 4, 107 ust. 1, 119 ust. 1 pkt 3-5, 119 ust. 2 pkt 1-4 ustawy o pomocy społecznej. Wskazał też, że właściwą miejscowo jest w jego przypadku gmina Sz. . Zdaniem odwołującego się kwestionowana decyzja rażąco narusza prawo, gdyż wydano ją z naruszeniem przepisów o właściwości i bez uprzedniego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt kpa, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że według art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a w przypadku L. F. miejscem tym jest W. Zgodnie z art. 106 ust. 4 tej ustawy decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672) przewidują, że wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby albo w miejscu jej pobytu (§2 ust. 4). W aktach sprawy znajduje się notatka pracownika socjalnego, z której wynika, że próbowano przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania odwołującego się w dniu [...] r. i w dniu [...] r. L. F. wezwano też do organu I instancji, między innymi w celu ustalenia terminu jego przeprowadzenia. W dniu [...] r. odwołujący się przybył do MOPS-u, jednakże w trakcie rozmowy na temat przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nagle opuścił pokój, uniemożliwiając dokonania stosownych ustaleń. Organ I instancji nie miał więc możliwości przeprowadzenia wywiadu, a bez wywiadu nie jest możliwe wydanie decyzji udzielającej jakiekolwiek świadczenie z pomocy społecznej. Jak dalej podał organ decyzyjny, odwołujący się twierdzi, że wywiad środowiskowy powinien u niego przeprowadzić Zespół do Spraw Osób Bezdomnych i Uchodźców, a nie Zespół Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] . W tej kwestii Kolegium wyjaśniło, że to organ I instancji decyduje, kto ma przeprowadzić u podopiecznego wywiad środowiskowy. Strona postępowania ma jedynie umożliwić jego przeprowadzenie. Odwołujący się natomiast nie współdziałał z organem pomocy społecznej w stopniu umożliwiającym ewentualne udzielenie świadczenia. Wobec powyższego wydane zostało przedmiotowe rozstrzygnięcie. Odwołujący wystąpił także do organu odwoławczego o wydanie zaświadczenia, że jest osobą bezdomną. Wydawanie tego typu zaświadczeń nie należy jednak do właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Na powyższą decyzję L. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której podtrzymał argumentację zawartą we wniosku skierowanym do Zespołu do Spraw Osób Bezdomnych i Uchodźców MOPS we W. oraz w odwołaniu. Decyzji zarzucił naruszenie art. 20 kpa oraz to, że jej wydanie nastąpiło bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Uznał, iż organ decyzyjny nie powinien odmawiać udzielenia pomocy, gdy jednostka spełniła warunki do jej otrzymania, a istniało zagrożenie jej zdrowia i życia. Zarzucił też niedopełnienie obowiązku przez nierozpatrzenie wniosku mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Wniósł również o zbadanie, czy w sprawie nie wystąpiły znamiona popełnienia przestępstwa z art. 162 § 1 w związku z art. 231 § 1 kk. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w art. 3 § 1 stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 i w § 3, a także na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 tej ustawy. Kontrola ta obejmuje badanie zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Art. 145 § 1 pkt 2 powoływanej ustawy stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Analizując akta administracyjne niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że odwołanie wniesione przez L. F. datowane na dzień [...] r. zawiera uchybienie formalne w postaci braku podpisu strony. W rozdziale 10 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącym odwołań, brak jest bezpośredniej regulacji, jak winien postąpić organ odwoławczy w przypadku złożenia odwołania zawierającego uchybienie formalne, w postaci np. braku podpisu właściwych osób pod nim. Jednakże zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 140 kpa w sprawach nie uregulowanych w art. 136 do 139 w postępowaniu przed organem odwoławczym mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji. W myśl przepisu art. 64 § 2 kpa, który należałoby stosować również do odwołań, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (w tym przypadku brak było podpisu strony), należy wezwać wnoszącego do usunięcia jego braków formalnych w terminie 7 dni z pouczeniem, że ich nieusunięcie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Tymczasem w rozważanej sprawie organ odwoławczy, mimo wskazanego braku formalnego odwołania, bez wzywania strony do jego usunięcia, decyzją z dnia [...] r. rozpatrzył sprawę mimo, że brak podpisu strony na odwołaniu należy uznać za brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwi nadanie odwołaniu dalszego biegu. W tej sytuacji stwierdzić należy, że decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie odwołania zawierającego uchybienie formalne w postaci braku podpisu strony jest nieważna z przyczyny rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy stosując się do wszystkich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nada bieg odwołaniu strony pod warunkiem uzupełnienia przez nią jego braków formalnych (podpisania go przez osobę odwołującą się) i rozpozna sprawę zgodnie z regułami dotyczącymi postępowania odwoławczego (rozdział 10 kpa). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wypowiedział się w niniejszej sprawie w kwestii zarzutów skarżącego, gdyż w zaistniałych okolicznościach nie miał takiego obowiązku. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, orzeczono jak w sentencji wyroku.