IV SA/Wr 185/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Sędzia WSA Marcin Miemiec, Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej uchyla decyzję II instancji Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji działającego z upoważnienia Starosty Powiatu K. Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. G. z dnia [...] r. Nr [...] , znak [...] w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka P. S. w placówce opiekuńczo-wychowawczej w okresie od [...] r. do [...] r. i od dnia [...] r. do [...] r. w miesięcznej wysokości [...] zł, wskazania, że opłata za okres od [...] do [...] r. wynosi [...] zł, oraz ustalenia, że opłatę należy wnosić do dnia [...] każdego miesiąca, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z póź. zm./ w związku z art. 8 ust. 1 i 9, art. 81 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 z póź. zm./ utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż w decyzji pierwszoinstancyjnej podano, że dochód na osobę w rodzinie A. S. wynosi [...] zł miesięcznie, co przekracza 220% kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej, a zatem odpłatność za pobyt P. S. w Pogotowiu Opiekuńczym [...] w J. G. został ustalony w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka. Organ pierwszej instancji podniósł, że za okres od [...] do dnia [...] r. odpłatność nie została ustalona, gdyż w okresie tym P. S. przebywała w domu rodzinnym. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji A. S. wskazał, że jest ona dla niego krzywdząca, jego dochód wynosi [...] zł renty oraz [...] zł z gospodarstwa rolnego, na dowód czego załączył zaświadczenie Urzędu Gminy K. G. . Podniósł, że ma na utrzymaniu drugą córkę K. i dochód należy podzielić na dwie osoby. Stwierdził, że art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej nie może mieć zastosowania do terenów górskich, gdyż dochód ten jest mniejszy o 50% od terenów równinnych. Organ odwoławczy orzekając w sprawie wziął pod uwagę, iż zgodnie z przepisem art. 81 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 z póź. zm./, za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 80 ust. 8, w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, rodzice dziecka, osoba pełnoletnia lub jej rodzice, a także opiekunowie prawni lub kuratorzy, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka, z tym że opłata ponoszona przez opiekunów prawnych, kuratorów lub osobę pełnoletnią nie może być wyższa niż 50% kwoty stanowiącej dochód dziecka lub osoby pełnoletniej. Przepis art. 81 ust. 2 wskazanej ustawy stwierdza, że przepis ust. 1 stosuje się również do rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej lub których władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. Zgodnie z dalszymi przepisami tego artykułu, opłatę, o której mowa w ust. 1, ustala, w drodze decyzji administracyjnej, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed skierowaniem do placówki (ust. 3), starosta może częściowo zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w ust. 1, na wniosek lub z urzędu, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny lub osoby (ust. 4), a rada powiatu określa, w drodze uchwały, warunki częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty, o której mowa w ust. 1 (ust. 6). W niniejszej sprawie obowiązuje Uchwała Nr / XXVII/130/2004 Rady Powiatu K. z dnia 18 listopada 2004 r. w sprawie zasad całkowitego lub częściowego zwalniania rodziców z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej, zwanej dalej "Uchwałą", zmienionej Uchwałą Nr XXVIII/138/2004 Rady Powiatu K. z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie zmiany uchwały nr XXVII/130/2004 Rady Powiatu K. z dnia 18 listopada 2004 r. w sprawie zasad całkowitego lub częściowego zwalniania rodziców z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Na podstawie przepisu § 1 pkt 1 Uchwały, starosta może na wniosek lub z urzędu zwolnić całkowicie rodziców z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jeżeli: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, dochód nie przekracza 120% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, b) w przypadku osoby w rodzinie, dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 120% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z przepisem § 1 pkt 2 Uchwały, starosta może na wniosek lub z urzędu zwolnić częściowo rodziców z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jeżeli: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, dochód nie przekracza 220% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, b) w przypadku osoby w rodzinie, dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 220% kryterium dochodowego, o którym w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Na podstawie powyższych przepisów Uchwały należy wskazać, że Rada Powiatu K. ustaliła, że częściowe zwolnienie od odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej może przysługiwać, gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 220% kryterium dochodowego, o którym w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Zatem kwota stanowiąca wysokość dochodu, uprawniającego do częściowego zwolnienia od odpłatności nie może przekraczać kwoty 695,20 zł dochodu na osobę w rodzinie. W niniejszej sprawie niekwestionowany jest dochód skarżącego otrzymywany w tytułu świadczenia rentowego w wysokości [...] zł. Kwestią sporną natomiast pozostaje dochód osiągany z gospodarstwa rolnego skarżącego. Jak wynika z akt sprawy gospodarstwo rolne A. S. obejmuje obszar [...] ha przeliczeniowego. Zgodnie z dołączonym do odwołania zaświadczeniem Urzędu Gminy K. G. dochód z pracy tego gospodarstwa rolnego wyniósł w [...] r. kwotę [...] zł, a za [...] miesięcy [...] r. kwotę [...] zł. Kolegium stwierdza jednak, że brak jest możliwości ustalenia w niniejszej sprawie dochodu rodziny na postawie załączonego zaświadczenia. Zgodnie bowiem z przepisem art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł. Do dochodu skarżącego należy zatem doliczyć kwotę [...] zł. Ustawa o pomocy społecznej nie dopuszcza bowiem możliwości innego ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego, zatem jedyną możliwością dla organów administracyjnych jest przemnożenie ilości ha przeliczeniowych przez kwotę 194 zł. Tak ustalony dochód rodziny, składający się z dochodu z gospodarstwa rolnego i kwoty renty skarżącego, wynosi łącznie [...] zł, co daje miesięczny dochód na osobę w rodzinie w wysokości [...] zł. Dochód ten przekracza kwotę 220% kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a wynoszącego 695,20 zł. Oznacza to, że do skarżącego nie będą miały zastosowania możliwości dokonania częściowego i całkowitego zwolnienia z opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, uregulowane w Uchwale Rady Powiatu K. z dnia 18 listopada 2004 r. Wobec powyższego należy wskazać, że obciążenie skarżącego opłatą za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej w wysokości równej średniemu miesięcznemu kosztowi utrzymania dziecka mieści się w granicach możliwości wyznaczonych przepisami prawa. Jak natomiast wynika z akt sprawy, kosztem takim jest kwota [...] zł miesięcznie, zatem ustalenie takiej wysokości również jest zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o pomocy społecznej. Prawidłowo również organ pierwszej instancji nie ustalił opłaty za okres, w którym P. S. przebywała poza placówką opiekuńczo-wychowawczą, w domu rodzinnym. Okoliczności powyższe wskazują zatem na konieczność utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. W skardze na wyżej opisaną decyzję A. S. zarzucił, iż naliczona odpłatność za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest zbyt wygórowana w stosunku do uzyskiwanych dochodów. Podał, że dochód jego składa się z renty w kwocie [...] zł miesięcznie oraz dzierżawy ziemi w wysokości [...] zł rocznie. Na dowód osiąganego dochodu z gospodarstwa rolnego skarżący załączył zaświadczenie z Urzędu Gminy w K. G. , którego podstawą prawną jest Obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 25 października 2004r. /Dz.Urz. Nr 10 GUS z dnia 25 października 2004r./. Wskazał, że drugie dziecko również jest "zagrożone wyrokiem sądowym w K. G. , umieszczeniem w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy /art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Sprawy z zakresu opłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej reguluje ustawa z dnia 15 kwietnia 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 z póź. zm./. Stosownie do art. 81 ust. 1 powołanej ustawy "Za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 80 ust. 8, w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania rodzice dziecka, osoba pełnoletnia lub jej rodzice, a także opiekunowie prawni lub kuratorzy, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka, z tym że opłata ponoszona przez opiekunów prawnych, kuratorów lub osobę pełnoletnią nie może być wyższa niż 50% kwoty stanowiącej dochód dziecka lub osoby pełnoletniej. Przepis ust. 1 stosuje się również do rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej lub których władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona /art. 81 ust. 2 powołanej ustawy/." W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji ustalił skarżącemu odpłatność za pobyt dziecka P. S. w placówce opiekuńczo-wychowawczej w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. i od [...] r. do [...] r. w miesięcznej wysokości [...] zł zaś opłata za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu orzeczenia organ administracyjny wskazał, iż miesięczna odpłatność za pobyt P. S. w placówce opiekuńczo-wychowawczej w J. G. w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, czyli w kwocie [...] zł /średni miesięczny koszt utrzymania w Pogotowiu Opiekuńczym [...] w J. G. został ustalony na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] r. podpisanej między Starostwem Powiatowym w K. G. a Towarzystwem Interwencji Społecznych w N. /. Za okres od dnia [...] do dnia [...] r. odpłatność nie została ustalona, gdyż w okresie tym P. S. przebywała w domu rodzinnym /pismo Pogotowia Opiekuńczego w J. G. z dnia [...] r./ i w związku z tym powiat K. nie ponosił kosztów pobytu w/w w placówce. Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, w kwestii odpłatności za pobyt P. S. w placówce opiekuńczo-wychowawczej stwierdził, że "obciążenie opłatą za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej w wysokości równej średniemu miesięcznemu kosztowi utrzymania dziecka mieści się w granicach możliwości wyznaczonych przepisami prawa." Jak natomiast wynika z akt sprawy, kosztem takim jest kwota [...] zł miesięcznie, zatem ustalenie takiej wysokości również jest zgodne z zasadami określonymi w ustawie o pomocy społecznej. Prawidłowo również organ pierwszej instancji nie ustalił opłaty za okres, w którym P. S. przebywała poza placówką opiekuńczo-wychowawczą w domu rodzinnym". W aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się umowa nr [...] zawarta w dniu [...] r. w K. G. pomiędzy Starostwem Powiatowym w K. G. /Zleceniodawca/ a Towarzystwem Interwencji Społecznych w N. /.../ /Podmiot/. W § 1 ust. 1 umowy wskazano, iż "Zleceniodawca zleca Podmiotowi realizację zadań w zakresie pomocy społecznej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./, polegających na świadczeniu na rzecz osób wymienionych w art. 7 ustawy usług socjalnych, mających na celu, w ramach pogotowia opiekuńczego, zapewnienie sześciorgu dzieciom z terenu Powiatu K. – na poziomie obowiązującego standardu – wychowania i opieki, zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 września 2000 roku w sprawie placówek opiekuńczo-wychowawczych /Dz.U. Nr 80, poz. 900/. Termin realizacji zadania, o którym mowa w ust. 1, ustala się od dnia 1 stycznia 2005r. do dnia 31 grudnia 2005 roku /§ 1 ust. 4 umowy/. Z kolei w ust. 6 Zleceniodawca zobowiązał się do: "Ponoszenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w placówce w wysokości 1.690 zł /.../ na każde dziecko w przypadku pobytu dziecka w placówce" /ust. 6.1/. "Ponoszenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania miejsca w placówce w stanie pogotowia, w przypadku, gdy liczba dzieci z terenu Powiatu K. jest mniejsza niż sześcioro, w wysokości 60% /.../ średniego miesięcznego kosztu pobytu dziecka w placówce, czyli w wysokości 1.014 zł /.../" /ust. 6.2/. "W przypadku, kiedy pobyt dziecka nie obejmuje pełnego miesiąca, koszt utrzymania ustala się dzieląc pełną kwotę ponoszoną na utrzymanie dziecka w placówce przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni, kiedy dziecko przebywało w placówce. Za pozostałe dni Zleceniodawca pokrywa koszty w wysokości o której mowa w ust. 6.2" /ust. 6.3/. W § 4 powołanej umowy postanowiono, iż "Wszelkie zmiany niniejszej umowy wymagają formy pisemnej." W wyżej przytoczonej umowie ustalono: średni miesięczny koszt utrzymania dziecka w placówce w wysokości 1.690 zł oraz warunki ponoszenia kosztów w niższej wysokości. Postanowienia umowy obowiązują w terminie realizacji zadania w niej określonego /§ 1 ust. 1 i ust. 4 umowy/. Skarżący został zobowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania P. S. w placówce opiekuńczo-wychowawczej min. od dnia [...] r. do dnia [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Przedmiotowa umowa wiąże zaś jej strony jedynie do dnia 31 grudnia 2005r. W zaskarżonej decyzji nie ustalono natomiast, czy w okresie sięgającym, poza czas określony w § 1 ust. 4 umowy zadanie w jakim mowa w jej ust. 1 nadal mogło być realizowane. Jest to doniosła kwestia, wymagająca wyjaśnienia, świadczenia objęte decyzją przyznano bowiem na okres jakiego umowa nie dotyczy. Powyższy wzgląd stanowił wystarczający powód do zakwestionowania zaskarżonej decyzji bowiem została ona podjęta z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepisy te natomiast w równym stopniu wiążą organ odwoławczy. Stąd argumentacja skargi nie miała już wpływu na podjęte przez Sąd orzeczenie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ należało orzec jak w sentencji. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż orzekanie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest bezprzedmiotowe z uwagi na upływ czasu, na który ustalono odpłatność z tytułu pobytu dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. /art. 152 – Prawo o postępowaniu /...//. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy powinien uzupełnić postępowanie wyjaśniające w kierunku wskazanym przez Sąd, dokonać ewentualnie innych ustaleń jakich potrzeba wyłoni się w trakcie postępowania i swoje ustalenia ocenić uwzględniając przepisy postępowania administracyjnego.