IV SA/Wr 185/12

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. G. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych i gimnazjów, granic ich obwodów w Gminie [...] oraz ustalenia sieci prowadzonych przez Gminę [...] publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 kwietnia 2012 r. wezwano skarżącą do złożenia powyższego wniosku na urzędowym formularzu wraz z dokumentami źródłowymi. Na urzędowym formularzu skarżąca również wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, a w jego uzasadnieniu wskazała, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem. Podała, że otrzymuje wynagrodzenie w łącznej wysokości [...] zł, a jej mąż emeryturę w kwocie [...] zł. Wskazała, że miesięczne raty kredytów, odsetek i pożyczek wynoszą około [...] zł. Pozostałe wydatki wynoszą: media [...] zł, utrzymanie samochodu osobowego potrzebnego w celu dojazdu do pracy [...] zł, lekarstwa i wizyty lekarskie [...] zł, środki higieny [...] zł, ubrania [...] zł, żywność [...] zł. Poinformowała, że mąż od dnia [...] nie prowadzi działalności gospodarczej, a od [...] nie wykonuje dodatkowego zatrudnienia na podstawie umowy zlecenie. Wyjaśniła, że dokładna wysokość jej zarobków i męża wynika z przedłożonych rachunków bankowych. Małżonkowie posiadają samochód osobowy marki [...], rok produkcji [...], o wartości [...] zł oraz dom o powierzchni [...] m2 wraz z działką o powierzchni [...] m2 obciążony hipoteką, a także nieruchomość rolną o powierzchni [...]1 ha. Z wyciągu z konta bankowego skarżącej wynika, że w lutym 2012 r. otrzymała wynagrodzenie w kwotach [...] zł, trzynasta pensja [...] zł i [...] (dieta radnego), czyli ogółem [...] zł oraz przelew z PZU na kwotę [...] zł, a także poniosła wydatek z tytułu opłaty za telefon w wysokości [...] zł i spłaciła ratę kredytu męża [...] zł i otrzymała zwrot nadpłaty z podatku za 2011 r. w kwocie [...] zł. Natomiast w marcu 2012 r. skarżąca uzyskała wynagrodzenie w kwotach [...] zł (dieta radnego), czyli ogółem [...] zł, uiściła opłatę za telefon [...] zł i spłaciła ratę kredytu męża [...] zł, a w kwietniu 2012 r. otrzymała wynagrodzenie w kwotach [...] i [...] zł (dieta radnego), czyli ogółem [...] zł i spłaciła ratę kredytu męża [...] zł. Z wyciągu z rachunku bankowego męża wynika, że w lutym 2012 r. otrzymał emeryturę w wysokości [...] zł, przelew pieniężny z konta żony na kwotę [...] zł, wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenie [...] zł oraz [...] zł czyli łącznie z tytułu tej umowy [...] zł oraz że spłacił raty kredytów w kwotach [... ]zł, a także zapłacił ratę z tytułu opłaty za naukę na uczelni wyższej w kwocie [...] zł. Natomiast w marcu 2012 r. maż skrzącej otrzymał emeryturę w wysokości [...] zł, wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenie [...] zł oraz [...] zł czyli łącznie z tytułu tej umowy [....] zł oraz że spłacił raty kredytów w kwotach [...] zł, a także zapłacił ratę z tytułu opłaty za naukę na uczelni wyższej w kwocie [...] zł oraz opłacił polisę ubezpieczeniową w wysokości [...] zł. W kwietniu 2012 r. mąż skarżącej otrzymał emeryturę w kwocie [...] zł, spłacił raty kredytów w kwotach [...] zł, a także zapłacił ratę z tytułu opłaty za naukę na uczelni wyższej w kwocie [...] zł i [...] oraz opłacił składkę na rzecz koła łowieckiego i za pobraną tuszę w wysokości [...] zł. Z zeznania podatkowego za 2011 r. wynika, że dochód brutto skarżącej z tytułu stosunku pracy i innych źródeł wyniósł [...] zł (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania). Natomiast z zeznania podatkowego małżonka za 2011 r. wynika, że dochód z tytułu emerytury wyniósł [...] zł, z działalności wykonywanej osobiście [...] zł oraz że małżonek poniósł stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł (przychód [...] zł pomniejszony o koszty jego uzyskania [...] zł). Dochód brutto męża za 2011 r. z tytułu emerytury i z działalności wykonywanej osobiście wyniósł więc [...] zł. Z zeznania podatkowego za 2010 r. wynika, że dochód brutto skarżącej z tytułu stosunku pracy i innych źródeł wyniósł [...] zł (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania). Natomiast z zeznania podatkowego małżonka za 2010 r. wynika, że dochód z tytułu emerytury wyniósł [...] zł, z działalności wykonywanej osobiście [...] zł oraz że małżonek poniósł stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł (przychód [...] zł pomniejszony o koszty jego uzyskania [...] zł). Dochód brutto męża za 2011 r. z tytułu emerytury i z działalności wykonywanej osobiście wyniósł więc [...] zł. Skarżąca nadesłała również zaświadczenie z banku, z którego wynika, że jej mąż zaciągnął w dniu [...] czerwca 2010 r. kredyt obrotowy związany z prowadzeniem działalności gospodarczej na kwotę [...] zł, a aktualne zadłużenie z tego tytułu wynosi [...] zł i spłata tego kredytu następuje w rocznych ratach tj. do dnia 31 maja 2012 r. [...] i do dnia 31 maja 2013 r. [...] zł. i że zobowiązanie to było spłacane terminowo. Dołączyła także historię zapisów księgowych rachunku bankowego męża za okres od lutego do marca 2012 r. dotyczącego prowadzenia [...], z którego wynika, że zapłacił on odsetki od umowy kredytu w kwocie [...] zł (12 marca ) oraz [...]zł (12 kwietnia) oraz wpłacił na to konto [...] zł, a stan konta na dzień 12 kwietnia wyniósł [...] zł. Skarżąca nadesłała także zaświadczenie z zakładu pracy, z którego wynika, że z jej wynagrodzenia za pracę potrącane są pożyczki w kwotach [...] i [...] zł, czyli łącznie [...] zł. Skarżąca przedstawiła również rachunki za wodę [...] zł, prognozę rachunków za prąd na nazwisko męża i adres małżonków (od [...] 2011 r. do [...] 2012 r.) [...]. Nadesłała także jeszcze jedną prognozę rachunków za prąd, dotyczącą tego samego okresu, wystawioną również na nazwisko męża i adres małżonków obejmującą jednak inne kwoty tj. [...] zł. Dołączyła także za opłatę za wywóz nieczystości [...] zł (za dwa miesiące), dwa rachunki za [...], wystawione na nazwisko męża, jeden obejmujący abonament za okres od 3 lutego do 3 lipca 2012 r. w kwocie [...] zł i drugi obejmujący abonament za okres od 2 lutego do 2 lipca 2012 r. w wysokości [...] zł, rachunek za telefon skarżącej, za kwiecień, w wysokości [...] zł, a także rachunek za telefon męża, za kwiecień wystawiony na [...] na kwotę [...] zł. Z treści przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sądowego, obejmują wpis od skargi w kwocie 300 zł, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie wykazała, że ich poniesienie spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jej i męża. Skarżąca bowiem, posiada stałe źródło dochodów z tytułu zatrudnienia i pełnienia funkcji radnej gminy. Dochód ten wyniósł w 2012 r. netto (przelew na konto bankowe): w lutym [...] zł (wraz z trzynastą pensją), w marcu [...] zł, a w kwietniu [...] zł. Ponadto w lutym skarżąca uzyskała również dodatkowe środki pieniężne w znacznej wysokości tj. na podstawie przelewu z PZU w kwocie [...] zł (odszkodowanie za szkodę). W miesiącu tym na konto skarżącej wpłynął również zwrot nadpłaty podatku dochodowego w kwocie [...] zł. Powyższe pozwala przyjąć, że w okresie ostatnich trzech miesięcy, czyli od lutego do kwietnia 2012 r. skarżąca uzyskała dochody z tytułu zatrudnienia, wykonywania funkcji radnej gminy, odszkodowania z PZU i zwrotu nadpłaty z podatku w wysokości [...] zł. Podniesiony przez skarżącą argument, iż z wynagrodzenia za pracę potrącane są raty pożyczek udzielonych przez zakład pracy w łącznej wysokości [...] zł pozostaje bez wpływu na ocenę wysokości wynagrodzenia przelewanego na jej konto bankowo, gdyż przelewy te uwzględniają potrącenia z tytułu tych pożyczek. Skarżąca posiada środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, ponieważ jej mąż ma stałe źródło dochodu z tytułu emerytury, która wyniosła w 2012 r. netto w lutym [...] zł, w marcu [...] zł, w kwietniu [...] zł, co oznacza że dochód męża z tytułu tych świadczeń wyniósł w okresie tych trzech miesięcy [...] zł. Mąż skarżącej, jak wynika z jej wyjaśnień, do [...] 2012 r. był zatrudniony również na podstawie umowy zlecenie i otrzymał z tego tytułu dodatkowe wynagrodzenie, które wpłynęło na jego konto bankowe w lutym w kwotach [...] zł czyli łącznie [...] zł w marcu [...] zł czyli łącznie [...] zł. Dochód z tytułu umowy zlecenie wyniósł zatem za okres dwóch miesięcy [...] zł. Powyższe pozwala przyjąć, że w okresie ostatnich trzech miesięcy, czyli od lutego do kwietnia 2012 r. mąż skarżącej uzyskał dochody z tytułu emerytury i umowy zlecenie w wysokości [...] zł. W tej sytuacji wspólny dochód małżonków, w okresie analizowanych ostatnich trzech miesięcy, wyniósł [...] zł, co potwierdzają przelewy na przedłożonych kontach bankowych. Ponadto ze złożonych zeznań podatkowych wynika, że w 2011 r. dochód brutto skarżącej z tytułu stosunku pracy i innych źródeł wyniósł [...] zł (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania). Natomiast z zeznania podatkowego małżonka za 2011 r. wynika, że dochód brutto z tytułu emerytury i z działalności wykonywanej osobiście wyniósł [...] zł. W 2010 r. dochód skarżącej z tytułu stosunku pracy i innych źródeł wyniósł [...] zł (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania), a dochód brutto męża za 2010 r. z tytułu emerytury i z działalności wykonywanej osobiście wyniósł [...] zł. Z zeznań tych wynika zatem, iż małżonkowie w 2010 i 2011 posiadali stałe źródła dochodów. Mąż skarżącej prowadził również kilkuletnią działalność gospodarczą, tj. [...], z tytułu której w 2010 r. i 2011 r. nie uzyskał dochodu, lecz poniósł stratę, co wynika ze złożonych zeznań podatkowych, gdyż koszty uzyskania przychodu są wyższe od kwoty przychodu. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniosła w 2011 r. [...] zł (przychód [...] zł pomniejszony o koszty jego uzyskania [...] zł), a w 2010 r. wyniosła [...] zł (przychód [...] zł pomniejszony o koszty jego uzyskania [...] zł). Sam fakt poniesienia tej straty nie świadczy o tym, że małżonkowie nie posiadają środków finansowych pozwalających na poniesienie kosztów sądowych, w sytuacji, gdy posiadają oni jeszcze inne stałe źródła dochodów w znacznej wysokości. Ponadto poniesienie kosztów uzyskania przychodu przekraczających kwotę przychodu wskazuje, że małżonek posiada środki finansowe pozwalające na uzyskanie tak wysokich kosztów. Skarżąca w piśmie z dna [...] wyjaśniła, że maż nie prowadzi powyższej działalności od dnia [...] października 2011 r. Twierdzenie o likwidacji działalności gospodarczej budzi jednak wątpliwości, w świetle nadesłanych dokumentów, np. rachunku za telefon na kwotę [...] zł wystawionego na firmę męża z terminem płatności do [...] kwietnia 2012 r. czy też przedstawionej już wyżej historii zapisów księgowych na rachunku bankowym nr [...] dotyczącym obsługi firmy męża w okresie od [...] lutego do [...] marca 2012 r., z którego wynika, że w okresie tym mąż skarżącej wpłacił na to konto kwotę [...] zł i zapłacił odsetki od umowy w wysokości [...] zł (1 marca 2012 r.) i wysokości [...] zł (1 kwietnia 2012 r.). Skoro rachunek ten jest związany z działalnością gospodarczą to przyjąć należy, że mąż skarżącej reguluje w ten sposób należności związane z tą działalnością. Skarżąca nie wyjaśniła czy są to należności powstałe w czasie, gdy np. działalność gospodarcza była jeszcze prowadzona przez męża. Ponadto skarżąca w ogóle nie wykazała czy działalność gospodarcza męża, przed likwidacją w 2012 r., przyniosła zyski czy stratę. Na skarżącej zaś spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższych okoliczności, przyjąć należy, że utrata przez małżonka skarżącej dodatkowego źródła dochodu z tytułu umowy zlecenie, czy też likwidacja nieprzynoszącej zysków działalności gospodarczej nie może zmienić oceny, iż w istocie skarżąca i jej mąż posiadają środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych w sprawie sądowej wszczętej skargą wniesioną przez skarżącą. Dodać trzeba, że mąż ma obowiązek pomocy wobec żony i obowiązek ten dotyczy również spraw sądowych wszczętych tylko przez jednego z małżonków. Skarżąca podała, iż posiada działkę rolną o powierzchni [...] ha, co oznacza że uzyskuje ona również z tego tytułu dodatkowe źródło dochodu. Wysokość przeciętnego dochodu z pracy w gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego jest ustalana co roku na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i w 2010 dochód ten wyniósł 2.278 zł (obwieszczenie z dnia 23 września 2011 r.). Powyższe pozwala przyjąć, że wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i jej męża wskazuje, że jest ona w stanie ponieść koszty sądowe mogące wystąpić w niniejszej sprawie sądowej tj. wspomniany wpis od skargi 300 zł oraz ewentualne przyszłe koszty sądowe np. wpis od skargi kasacyjnej 150 zł, wpis od zażalenia 100 zł, opłata kancelaryjna od wniosku o uzasadnienie wyroku 100 zł. Istotne jest także, że koszty te wystąpią sukcesywnie, w pewnych odstępach czasu, co oznacza że, przy uwzględnieniu wysokości wykazanych wyżej dochodów, nie spowodują one nadmiernego obciążenia finansowego dla skarżącej i jej męża, którzy ponadto nie mają innych osób na utrzymaniu i nie ponoszą w związku z tym dodatkowych kosztów. Nadmienić należy, iż wniosku skarżącej nie uzasadnia to, że ciąży na niej i małżonku obowiązek spłaty zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym. Zobowiązania prywatnoprawne nie mają bowiem pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zalicza się koszty sądowe. Wykazane zaś pozostałe wydatki związane z utrzymaniem obejmujące: media [...] zł (w tym wyżej przedstawiona prognoza miesięcznych rachunków za prąd, opłata za nieczystości [...] zł, opłata za wodę [...] zł), koszty utrzymania samochodu osobowego potrzebnego w celu dojazdu do pracy [...] zł, lekarstwa i wizyty lekarskie [...] zł, środki higieny [...] zł, ubrania [...] zł, żywność [...] zł, telefon skarżącej [...] zł, nie uzasadniają uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż po ich poniesieniu skarżąca posiada środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.