IV SA/Wr 187/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 12 lutego 2024 r. nr SKO/RŚ-423/11/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Bolkowa z dnia 29 listopada 2023 r. odmawiającą D. M. prawa do ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynikało z akt sprawy Skarżący złożył wniosek o ustalenie mu takiego prawa w związku z rezygnacją z zatrudnienia spowodowaną koniecznością opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką H. M. Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił wnioskowi Strony. W uzasadnieniu odwołał się do art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz 390 ze zm., dalej: u.ś.r.). Czynności dowodowe, w tym wywiady środowiskowe, ujawniły, że zakres czynności opiekuńczych jakie Strona sprawuje nad matką nie uzasadniają istnienia wymaganego prawem związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Pomoc Skarżącego nie jest stała i ciągła nie absorbuje Strony w zakresie wykluczającym możliwość podjęcia zatrudnienia choćby w ograniczonym zakresie. Matka Skarżącego jest samodzielna w zakresie ubierania się, spożywania posiłków, po mieszkaniu przemieszcza się przy pomocy kul, samodzielnie zaspokaja potrzeby fizjologiczne i higieniczne, samodzielnie też robi zakupy, jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Poza tym niepełnosprawność matki Skarżącego powstała po upływie okresów opisanych w art. 17 ust, 1b u.ś.r., co stanowi przesłankę negatywną przyznania świadczenia. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO) zanegowało pogląd w zakresie istnienia w sprawie przesłanki negatywnej wskazanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. w pozostałym zakresie podzieliło stanowisko wyrażone w decyzji organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie SKO powołało się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych nakazujące prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., co wyklucza przyjęcie, że ograniczenia wieku, w którym powstała niepełnosprawność stanowią o zasadności odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W dalszych uwagach organ ocenił, że w sprawie zebrano materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Analizując przesłanki ustawowe przyznania świadczenia organ wskazał, że niespornie Skarżący należy do osób zobowiązanych alimentacyjnie względem matki. Dalej organ zwracał uwagę na cele świadczenia sprowadzające się do wsparcia osób niepodejmujących lub rezygnujących z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wymaga to przeanalizowania związku pomiędzy zakresem opieki a możliwością zatrudnienia. Organ przywołał ustalenia faktyczne, w tym datę powstania niepełnosprawności matki Skarżącego – grudzień 2007 r. Wskazał, że w sprawie przeprowadzono wywiady środowiskowe, z których wynika, że matka Skarżącego (lat 84) mieszka sama, jest wdową. Jej stan zdrowia jest konsekwencją przebytego leczenia onkologicznego (rak nosogardzieli), przebytej chemio i radioterapii. Matka Skarżącego ma wszczepioną endoprotezę stanu kolanowego i biodrowego, planowane są kolejne operacje. Ma liczne przepukliny kręgosłupa uciskające nerwy. Z tego powodu jest pod opieką szpitalnej poradni ortopedycznej i jest rehabilitowana w C. w B. Porusza się przy pomocy balkonika lub kul. Choroby współistniejące to cukrzyca i okresowo depresja. Matką opiekuje się Skarżący i jego siostra, która przyjeżdża w weekendy, z uwagi na obowiązki zawodowe. Skarżący kilka razy dziennie przyjeżdża do matki, robi zakupy, zawozi mamę na zabiegi rehabilitacyjne i do lekarza, dba o czystość w domu, pomaga w przygotowaniu posiłków, które muszą być zmielone. Mama Skarżącego sama wykonuje czynności higieniczne, ale wg oświadczenia dla bezpieczeństwa Skarżący jest wówczas w domu. Z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że matka Skarżącego nie może się schylać i dźwigać – z uwagi na zawroty głowy, wymaga pomocy drugiej osoby z powodu niekontrolowanych upadków. Nieleczona cukrzyca doprowadziła do hiperglikemii i pobytu w szpitalu. Wg oświadczenia matki Skarżącego jest on na każde jej wezwanie. W opinii pracownika socjalnego matka Skarżącego wymaga pomocy i wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u Skarżącego wynikało, że mieszka on z żoną, która pracuje. Sam Skarżący jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. W sierpniu 2023 r. pracował na umowę zlecenia, wcześniej od września 2021 r. do sierpnia 2023 r. był bezrobotny, jest zdrowy. W wywiadzie potwierdzono stan zdrowia matki Skarżącego dodatkowo wskazując, że jest sprawna intelektualnie, jej ulubione zajęcie to czytanie książek i oglądanie telewizji. Skarżący opisał codzienną opiekę wskazując, że w godzinach od 8:30 do 9:00 dzwoni do mamy i ustala plan dnia, następnie jedzie do mamy i w zależności od samopoczucia mama sama lub przy pomocy Skarżącego schodzi z pierwszego piętra do samochodu i jadą na zakupy lub do lekarza, czy na badania. Jeżeli mama czuje się źle Skarżący robi podstawowe zakupy. Następnie do godz. 12:00 pomaga mamie w przygotowaniu śniadania, leków i pomiarach cukru (te muszą być wykonane kilka razy w ciągu dnia), Skarżący udziela wskazań jak posługiwać się aparatem do pomiaru cukru. Skarżący pomaga w utrzymaniu czystości mieszkania, lekkie pranie mama robi sama, w czasie pobytu u mamy Skarżący także rozmawia z mamą. Strona pomaga w wykładaniu rzeczy, które leżą wysoko, listę sporządza mama Skarżący przyjeżdża i ją wykonuje. Mama chce pozostać samodzielna na tyle na ile pozwala jej zdrowie. Sama przygotowuje obiady, jeśli stan zdrowia na to pozwala jedzie na zakupy i sama je robi, zawozi ją Skarżący, pomaga w ich rozładowaniu. Nadto wozi mamę do lekarzy, na rehabilitację, umawia też wizyty. Mama samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne i higieniczne, trzy razy w tygodniu się kąpie i wówczas Skarżący jest u niej w domu, pomaga wysuszyć włosy oraz założyć większe części garderoby (płaszcz, szlafrok). Ok godziny 12 Skarżący wraca do siebie, wówczas mama czyta lub ogląda telewizję, Skarżący jest pod telefonem gdyby coś się działo. Ok 16:00 Skarżący jedzie po żonę do pracy i razem jadą do matki, tam spędzają ok godziny i wracają do domu. O godzinie 20:00 Skarżący ponownie jedzie do mamy sprawdza, czy zjadła kolację, wzięła leki i wraca do siebie. Ok godz. 22 dzwoni do mamy aby zapytać, czy czegoś nie potrzebuje. Czynności te zajmują Skarżącemu od 5 do 6 godzin. Co dwa tygodnie zabiera mamę do siebie, gdzie ma zapewnioną opiekę. Oceniając zebrane dowody organ nie dopatrzył się związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia a sprawowaną opieką nad matką. Jej zakres nie absorbuje Skarżącego w stopniu uzasadniającym brak możliwości zatrudnienia. Organ wskazał, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest jedynym warunkiem przyznania świadczenia, istotny jest zakres sprawowanej opieki i jego wpływ na możliwość podjęcia zatrudnienia. Organ przywołał definicję zatrudnienia z art. 3 pkt 22 u.ś.r. wskazując, że nie chodzi wyłącznie o umowę o pracę, nie jest wymagane ciągłe świadczenie pracy. Odnosząc te uwagi do okoliczności sprawy organ stwierdził, że nie wykazują one aby matka Skarżącego wymagała stałej i nieprzerwanej opieki. Organ zwracał uwagę na znaczną samodzielność matki Skarżącego, która nie wymaga pomocy w karmieniu, pielęgnowaniu, załatwianiu potrzeb fizjologicznych czy higienicznych, samodzielnie jest w stanie się poruszać (wymaga sprzętu ortopedycznego w postaci kul lub chodzika), sama robi zakupy, gotuje, pierze, jest sprawna intelektualnie, potrafi obsłużyć aparat do pomiaru cukru. Nie negując niepełnosprawności matki Skarżącego organ wskazał, że opisany zakres samodzielności wyklucza istnienie związku przyczynowego, o którym mowa w przepisach. Skarżący poza pilnowaniem matki trzy razy w tygodniu podczas kąpieli, wożeniu jej na zakupy, do lekarza i na rehabilitację nie wykonuje czynności stricte opiekuńczych, większość jego działań polega na pomocy w utrzymaniu czystości w mieszkaniu i zakupów. Sprowadza się to zatem do prowadzenia gospodarstwa domowego, co może być wykonywane w czasie wolnym od pracy. Nie wszystkie z wymienionych zadań wymagają codziennego wykonywania. Nadto organ dostrzegł, że Skarżący (lat 59) przepracował łącznie 8 lat, zaś okresy zatrudnienia były krótkie przeplatane długotrwałym okresem bezrobocia. Wyjaśniając to Strona wskazała, że urząd pracy nie kierował do niego ofert zatrudnienia zgodnych z jego profilem wykształcenia i umiejętnościami. Z analizy aktywności zawodowej Strony organ wyprowadził wniosek, że przyczyną niepodejmowania zatrudnienia nie była konieczność opieki nad matką. Organ ponownie odwołał się do celu świadczenia wskazując, że jest ono adresowane do osób aktywnych na rynku pracy. Mając na uwadze zebrane dowody organ stwierdził, że brak podstaw do wnioskowania, o tym, że przyczyną rezygnacji przez Stronę z zatrudnienia była opieka nad matką, w opinii organu Skarżący zmierzał do uzyskania zastępczego źródła dochodu. W skardze Strona zarzucała naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Stronę w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Strona wnioskowała o uchylenie decyzji organów obu instancji i orzeczenia co do istoty sprawy, poprzez przyznanie świadczenia ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wywodziła, że podstawowym warunkiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej zatrudnienie, przy czym nie musi być to opieka całodobowa. Chodzi o opiekę trwałą i rozciągniętą w czasie, której zakres wyznacza niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, a więc konieczność zapewnienia egzystencji w warunkach godności człowieka. Istotą opieki jest także zapewnienie zaspokojenia normalnych potrzeb osoby niepełnosprawnej, takich jakich sama nie jest w stanie sobie zapewnić. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Rozpoznając sprawę w tak nakreślonych granicach Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu prowadzącym do jej uchylenia. Istota sporu sprowadza się do oceny spełniania przez Stronę przesłanki rezygnacji (niepodejmowania) zatrudnienia w związku z opieką, którą sprawuje nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Na wstępie konieczne jest przywołanie istotnego w sprawie zapisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z jego brzmieniem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wykładnia tego przepisu winna być dokonywana z uwzględnieniem celu jakiemu służy świadczenie pielęgnacyjne. Jego istotą, jak słusznie wywodzi organ administracji, jest zapewnienie wsparcia osobom zapewniającym stałą opiekę niepełnosprawnym członkom rodziny, którzy nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb życiowych. Świadczenie ma w swoim zamierzeniu zapewnienie osobom czynnym zawodowo lub zdolnym do podjęcia aktywności zawodowej częściowej rekompensaty dochodu, który utracili w związku z podjęciem opieki nad niepełnosprawnym krewnym. Przy czym analiza przywołanego zapisu wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. Idąc dalej tym tokiem rozumowania trzeba stwierdzić, że między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie o świadczeniach rodzinnych musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek przyczynowy. Celem ustawodawcy było bowiem zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą. W świetle wskazanych uwag dla ustalenia, czy w danym przypadku takie świadczenie winno być ustanowione, poza legitymowaniem przez osobę niepełnosprawną orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, konieczne jest zbadanie zakresu wymaganej opieki (rodzaju, ilości, czasochłonności wykonywanych czynności), sprawowanej przez wnioskodawcę w zestawieniu z zakresem sprawności (samodzielności) osoby niepełnosprawnej. Te ustalenia należy następnie skonfrontować z możliwością podjęcia przez wnioskodawcę pracy zarobkowej i jej wykonywania. Przy czym ustawodawca nie zawęża ani formy zatrudnienia ani wymiaru czasu pracy, w szczególności nie jest wymagane zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy, o czym stanowi art. 3 pkt 22 u.ś.r. słusznie powołany przez organ administracji w treści zaskarżonej decyzji. Zgodnie z jego brzmieniem: ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatem zatrudnienie może być wykonywane w dowolnej formie prawnej, ustawa nie wymaga także zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy umożliwiając dostosowanie warunków pracy do konkretnych okoliczności, w tym zwiększonych potrzeb wspomagania rodziny. Ustawodawca nie definiuje także pojęcia "sprawowanie opieki", przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stwierdza jedynie na jej cechy – opieka musi być stała lub długoterminowa. Zgodnie z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem określenia "stała" lub "długoterminowa’ wskazują zaś na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1059/23 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Zatem tylko jeśli zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej przyznanie świadczenia jest możliwe. Jak bowiem wskazano nie jest ono przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu a jako rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która tej opieki wymaga. Ponadto, z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika również, że przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć (kontynuować) innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, a przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Zatem zaprzestanie aktywności zawodowej (jej niepodejmowanie) przez opiekuna musi być spowodowane bezpośrednią koniecznością sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną. Przy czym opieka ta musi być związana wyłącznie z osobą chorego (nakierowana na jego osobę) a nie dodatkowo polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego tej osoby. Czynności takie więc jak: zakupy, sprzątanie, pranie czy gotowanie z powodu tego, że są one dla każdego typowymi czynnościami dnia codziennego, wykonywanymi więc również przez osoby na co dzień pracujące zawodowo (przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu) nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie bo nie zawierają się w pojęciu "sprawowanie opieki" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21, dostępny w CBOSA). Uwzględnienie tego rodzaju czynności jako mieszczących się w pojęciu: "opieka nad osobą" prowadziłoby do nieuprawnionego uznania, że każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia/wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2021 r., I OSK 2231/23, dostępny w CBOSA). Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznanej sprawy trzeba stwierdzić, że podjęta przez organ ocena braku wskazanej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. zależności pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką jest prawidłowa. Z zebranego w sprawie materiału aktowego wynika, że matka Skarżącego, nie negując jej stanu zdrowia, jest osobą o znacznym stopniu samodzielności. Istotnie ma problemy z poruszaniem się, w związku z czym korzysta ze wsparcia w postaci kul lub chodzika, to jednak jest w stanie sama zrobić zakupy w supermarkecie, zejść ze schodów, poruszać się po domu i poza nim. Co istotne jest osobą sprawną intelektualnie, nie wymaga stałej pieczy, czy nadzoru. Z oświadczeń zebranych w toku wywiadu środowiskowego wynika, że mama jest samodzielna w zakresie czynności fizjologicznych, higienicznych, sama spożywa i przygotowuje posiłki, sama zażywa leki. Jedyne na co zwracał uwagę Skarżący w tym zakresie to konieczność pomocy (instruowania) przy obsłudze aparatu do pomiaru cukru, mając jednak na uwadze powszechną dostępność różnych środków i urządzeń umożliwiających prosty pomiar tego parametru okoliczność ta nie może przesądzać o konieczności stałej i długotrwałej opieki. Jak dowodzą akta sprawy Skarżący czasowe zaangażowanie w opiekę nad mamą ocenił na 5 do 6 godzin dziennie, już ta okoliczność w opinii Sądu przekonuje, że zakres świadczonej przez niego opieki nie wyłącza możliwości podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Jest to tym bardziej uzasadnione wobec oświadczeń zawartych w aktach sprawy, a wskazujących, że w weekendy mamą opiekuje się siostra Skarżącego, która z uwagi na zaangażowanie zawodowe nie może tego czynić na co dzień. Twierdzenia Strony mają uzasadnienie w dalszych oświadczeniach szczegółowo opisujących zakres wykonywanych czynności, te zaś sprowadzają się do działań polegających na pomocy w prowadzeniu domu: w zakupach, Skarżący wozi mamę na zakupy lub sam je robi, pomaga je rozładować, jest obecny w trakcie kąpieli mamy (wymaga to jego obecności z uwagi na stan zdrowia mamy), pomaga mamie włożyć cięższą odzież (szlafrok, okrycia wierzchnie). Poza tym Skarżący sprząta w domu, pomaga w praniu większych (cięższych rzeczy) oraz wozi mamę na wizyty lekarskie i rehabilitację. Odwiedza także mamę wraz z żoną, rozmawia i reaguje na każdą prośbę o pomoc. Zatem zakres opisanych czynności, ich wymiar czasowy nie absorbują Strony w zakresie wykluczającym podjęcie zatrudnienia. Mama Skarżącego pomimo podeszłego wieku i stanu zdrowia uzasadniającego orzeczenie o niepełnosprawności jest osobą samodzielną w znaczącym zakresie, wymaga wsparcia jedynie w niektórych obszarach życia. Podkreślenia wymaga, że nie ma ona ma problemów z pamięcią, czy świadomością, nie korzysta z wózka inwalidzkiego, nie jest osobą leżącą, porusza się przy pomocy kul lub chodzika, funkcjonuje w znacznym zakresie bez większego wsparcia, to wymagane jest przy zakupach, sprzątaniu i wizytach lekarskich. Rację ma organ wskazując, że istotnie stan mamy Skarżącego wymaga opieki i wsparcia, których dostarcza jej Skarżący, jednakże zakres tych czynności nie absorbuje go w stopniu wykluczającym możliwość podjęcia zatrudnienia. W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie nie istnieje bezpośredni i ścisły związek między niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia a sprawowaną przez niego opieką nad matką – w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa zasadne stało się oddalenie skargi, co ma umocowanie w art. 151 p.p.s.a.