IV SA/Wr 189/14

WyrokWSA we Wrocławiu2014-09-11

Skład orzekający: Tadeusz Kuczyński, Julia Szczygielska, Alojzy Wyszkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, bez faktycznego jej prowadzenia, stanowi przeszkodę do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium szkoleniowego, zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w brzmieniu obowiązującym po 26 października 2007 r.? Czy wszczęcie postępowania wznowieniowego przerywa bieg terminu przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranych świadczeń?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zgodnie z brzmieniem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy obowiązującym po 26 października 2007 r., samo złożenie wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, a tym bardziej posiadanie takiego wpisu, powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z tym, pobrane stypendium szkoleniowe w takiej sytuacji jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. Sąd stwierdził również, że wszczęcie postępowania wznowieniowego przerywa bieg terminu przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranych świadczeń, zgodnie z art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego.
Stan faktyczny
Skarżący został skierowany na szkolenie i przyznano mu stypendium. Następnie, po wznowieniu postępowania, uchylono wcześniejsze decyzje dotyczące jego statusu bezrobotnego i prawa do stypendium. Organy orzekły o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego stypendium, uznając, że skarżący nie mógł być uznany za osobę bezrobotną z uwagi na posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, mimo że faktycznie jej nie prowadził. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych i prawnych, w tym brak zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej stypendium, niewłaściwe pouczenie o obowiązku zwrotu oraz przedawnienie części świadczenia. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie : Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant : st. sekr. sądowy Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 września 2014 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100 ) złotych w tym 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody D. z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania J. C. (dalej: skarżący) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tj. stypendium za okres od 2 listopada 2010 r. do 31 stycznia 2011 r. w kwocie brutto 1.989 zł. Prezydenta W. powyższą decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tj. stypendium za okres od 2 listopada 2010 r. do 31 stycznia 2011 r. w kwocie brutto 1.989 zł. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. błąd w ustaleniach polegający na przyjęciu, że fakt utraty statusu osoby bezrobotnej stanowi podstawę do zwrotu kosztów szkolenia, w szczególności do zwrotu pobranego stypendium; 2. błąd prawny polegający na wydaniu decyzji w przedmiocie nakazu zwrotu pobranego stypendium w sytuacji, gdy decyzja w przedmiocie przyznania stypendium nie została zmieniona lub uchylona; 3. nakazanie zwrotu stypendium przy jednoczesnym przyjęciu w sposób dorozumiany, że skarżący był pouczony o okolicznościach związanych z obowiązkiem zwrotu świadczenia, a nadto w sytuacji, gdy część świadczenia jest przedawniona. Wojewoda D. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że w toku postępowania odwoławczego na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że skarżącego uznano za osobę bezrobotną z dniem 1 września 2010 r. bez prawa do zasiłku. Następnie skierowano go na szkolenie "kurs przygotowawczy do egzaminu na licencję II stopnia pracownika ochrony fizycznej " w terminie od dnia 2 listopada 2010 do dnia 31 stycznia 2011 r. oraz przyznano prawo do stypendium okresie odbywania szkolenia. W dniu 8 sierpnia 2011 r. skarżący przedłożył w powiatowym urzędzie pracy decyzję Prezydenta nr [...] o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 5 sierpnia 2011 r. wpisu nr [...] dokonanego w dniu 16 sierpnia 1991 r. (data rozpoczęcia 1 września 1991 r.), ponadto przedłożył w dniu 25 października 2011 r. własne oświadczenie z którego wynika, że nie podjął działalności gospodarczej. Zdaniem organu odwoławczego analiza całokształtu materiału dowodowego będącego w posiadaniu organu I instancji wykazała, że skarżący posiadał wpis do ewidencji działalności, przy czym działalność ta nie została przez niego podjęta. Decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] po wznowieniu postępowania na podstawie postanowienia z dnia [...] października 2011 r. nr [...] orzeczono o: uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta W. nr [...]z dnia [...]czerwca 2010 r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną bez praw do zasiłku z dniem 22 czerwca 2010 r., uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 września 2010 r., na wniosek strony, odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem 22 czerwca 2010 r., uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...]z dnia 1 września 2010 r. orzekającej o uznaniu za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku z dniem 1 września 2010 r., uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. orzekającej o przyznaniu prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia od dnia 2 listopada 2010 r., uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. orzekającej o utracie prawa do stypendium z dniem 1 lutego 2011 r. w związku z zakończeniem w dniu 31 stycznia 2011 r. odbywania szkolenia, o uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia 3 marca 2011 r. orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 lutego 2011 r. z powodu podjęcia zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), o odmowie uznania za osobę bezrobotną od dnia 1 września 2010 r. Decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] doręczono skarżącemu w dniu 13 grudnia 2011 r. Natomiast w dniu 27 grudnia 2011 r. skarżący złożył odwołanie od tej decyzji. Organ odwoławczy zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Pismem z dnia 7 października 2013 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania w sprawie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Następnie decyzją z dnia 8 listopada 2013 r. orzeczono o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tj. stypendium za okres od dnia 2 listopada 2010 r. do dnia 31 stycznia 2011 r. w kwocie brutto 1.989 zł. Organ odwoławczy stwierdził, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym osoba która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu w terminie 14 dni od doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie społeczne. Natomiast zgodnie z art. 76 ust 2 pkt 1 i pkt 2 za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się za świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający był pouczony o tych okolicznościach, świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy prze osobę pobierającą to świadczenie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i z materiału dowodowego dołączonego do odwołania wynika, że w przedmiotowej sprawie przesłanki określone w wyżej cytowanym artykule wystąpiły. Zgodnie zaś z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy bezrobotny, oznacza to osobę m.in. niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, albo innej pracy zarobkowej (...), jeżeli nie posiada wpisu do ewidencji działalności albo nie podlega na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Z przekazanych organowi odwoławczemu dokumentów bezspornie wynika, że skarżący rejestrując się w charakterze osoby bezrobotnej posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami stypendium pobrane przez stronę jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi na podst. art. 76 ust. 1 ustawy. Natomiast zgodnie z definicją bezrobotnego, obowiązującą w dniu rejestracji strony tj. 1 września 2010 r. bezrobotnym nie mogła być osoba posiadająca wpis do ewidencji działalności gospodarczej z określoną datą jej podjęcia bez względu na to, czy rzeczywiście tę działalność od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji podjęła czy też nie. Osoba posiadająca wpis do ewidencji działalności gospodarczej traciła status bezrobotnego bądź nie spełniała warunków do jego nabycia. W myśl art. 76 ust 3 ustawy roszczenia z tytułu zasiłków, stypendiów i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, a roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty. Stosownie zaś do zapisu art. 76 ust.5 ustawy w zakresie nieuregulowanym w ust. 2-4 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia. Zgodnie art. 123 § 1 ustawy Kodeks cywilny bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem lub innym organem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. W orzecznictwie (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 września 2012 r. sygn. akt II SA/Op 292/12) przyjmuje się, że stosując rozwiązania związane z przedawnieniem roszczeń wynikające z art. 123 §1 Kodeksu cywilnego za czynność bezpośrednio związaną z odzyskaniem przez organ nienależnie pobranych świadczeń można uznać wszczęcie postępowania wznowieniowego. Zatem skoro w sprawie wszczęto postępowanie wznowieniowe, postanowieniem z dnia 10 października 2011 r., które doręczono skarżącemu w dniu 23 października 2011 r. to nie można uwzględnić podniesionego w odwołaniu zarzutu, że część roszczenia uległa przedawnieniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzją i zarzucił jej: 1. błąd w ustaleniach polegający na przyjęciu, iż fakt utraty statusu osoby bezrobotnej stanowi podstawę do zwrotu kosztów szkolenia, w szczególności do zwrotu pobranego stypendium; 2. błąd prawny polegający na wydaniu decyzji w przedmiocie nakazu zwrotu pobranego stypendium w sytuacji, gdy decyzja w przedmiocie przyznania stypendium nie została zmieniona lub uchylona; 3. nakazanie zwrotu stypendium przy jednoczesnym przyjęciu w sposób dorozumiany, iż skarżący był pouczony o okolicznościach związanych z obowiązkiem zwrotu świadczenia, a nadto w sytuacji, gdy część świadczenia jest przedawniona; 4. brak odniesienia się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów skarżącego; 5. braki wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjętej przez organ II instancji podstawy faktycznej oraz należytego wyjaśnienia podstawy prawnej wydanej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 27 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego, w uzupełnieniu skargi, podtrzymał stanowisko skarżącego oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, dodatkowo podnoszę następujące zarzuty: I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 76 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że skarżący nie spełnia przesłanek do uznania go za osobę bezrobotną z uwagi na posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, w sytuacji gdy działalność gospodarcza nigdy nie była wykonywana. II. wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.; - naruszenie art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w związku z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP poprzez: 1. nierozważenie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego oraz utrzymanie w mocy decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranego stypendium, w związku z pozbawieniem skarżącego statusu bezrobotnego prawa do zasiłku, z powodu formalnego posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, z pominięciem celu ustawy promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jakim jest łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych, 2. bezpodstawne przyjęcie, że skarżący został właściwie pouczony podczas dokonywania czynności rejestracji w UP, o zmianie w przepisach w przedmiocie uzyskania statusu osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu powyższych zarzutów wskazał, że organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 76 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, dokonując jego błędnej wykładni. Jego zdaniem, zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w brzmieniu obowiązującym do dnia 26 października 2007 r. osobą bezrobotną była osoba, która nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności. Po 26 października 2007 r. do 31 stycznia 2011 r. za osobę bezrobotną uznawano osobę, która nie posiadała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast od 1 lutego 2011 r. status osoby bezrobotnej przysługuje osobie, która nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej. Pełnomocnik podkreślił, że jako podstawę prawną swoich rozstrzygnięć organy obu instancji wskazały art. 76 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy o promocji, zgodnie z którymi za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, a także świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Zdaniem pełnomocnika organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył również przepisy art. 7 kpa, art. 8 kpa. art. 9 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w związku z zasadą sprawiedliwości społeczne; wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP w wyniku nierozważenia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego oraz pozbawienia go statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z powodu formalnego posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, z pominięciem celu ustawy z. dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach i rynku pracy, jakim jest łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych oraz w związku z brakiem pouczenia skarżącego podczas dokonywania czynności rejestracji, z którego wynikałaby przejrzysta informacja o zmianie w przepisach w zakresie uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Bezsporny jest fakt że skarżący nigdy nie rozpoczął działalności gospodarczej, nie uzyskiwał z niej dochodów, nie odprowadzał składek z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, ani należności podatkowych do urzędu skarbowego. W toku postępowania organy dokonując wykładni obowiązujących przepisów nie podjęły próby znalezienia rozwiązania respektującego zasadę uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu stron. Podnieść należy, że stosowanie przepisów prawa przez organy administracji nie powinno następować w sposób mechaniczny, abstrahujący od wyjątkowych okoliczności konkretnych przypadków i skutkujący tym, że jednostka nie może znaleźć skutecznego środka ochrony swoich słusznych interesów (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z 20.03.2012r. sygn. akt II SA/Bd 996/2011. wyrok WSA w Poznaniu z 29.09.2011 r. sygn. akt III SA/Po299/2011). W niniejszej sprawie należało przede wszystkim mieć na uwadze, że skarżący dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej jeszcze w 1991 r., a rejestrując się w Urzędzie Pracy przed 2007r. był każdorazowo pouczany przez pracownika UP, o braku podstaw do przyznania statusu bezrobotnego w przypadku faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej. Otrzymał także informację, że posiadanie wyłącznie wpisu do ewidencji nie stanowi przeszkody do uzyskania statusu bezrobotnego. Dokonując ponownej rejestracji w UP w dniu 1 września 2010 r. tj. po zmianie przepisu art. 2 ust. 1 pkt. 2 lit. f ustawy o promocji skarżący nie posiadał wiedzy, że uległ zmianie przepis art. 2 ust. 1 pkt. 2 lit. f ustawy o promocji. Skarżący podpisał oświadczenie bezrobotnego, które zawierało m.in. postanowienie o nie posiadaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w przeświadczeniu, że skoro nigdy nie prowadził działalności gospodarczej może zakreślić odpowiedź "Nie" dotyczącą pytania o posiadanie wpisu. W tym przekonaniu utwierdził skarżącego również pracownik UP, który nie wyjaśnił skarżącemu, że zaszły zmiany w przepisach ustawy o promocji w zakresie art. 2 ust. 1 pkt. 2 lit. f, co skutkowało koniecznością nie posiadania wpisu do ewidencji. Co więcej pracownik UP udzielając odpowiedzi na pytanie skarżącego w ww. zakresie potwierdził wprost, że skoro działalność nie jest faktycznie wykonywana to można udzielić odpowiedzi przeczącej na pytanie dotyczące posiadania wpisu do ewidencji. Ponadto skarżący wypełniając oświadczenie bezrobotnego, zobowiązał się również do informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w oświadczeniu. Egzemplarz oświadczenia wraz z pouczeniem pozostał w aktach sprawy. Skarżący podnosi, że pouczenie nie zawierało żadnej informacji na temat zmiany ww. przepisie, jak również nie wyjaśniało w zrozumiały sposób skutków tej zmiany. Również samo oświadczenie bezrobotnego, w którym skarżący udzielał odpowiedzi na poszczególne pytania, nie stanowi pouczenia, z którego wynikałaby przejrzysta informacja o zmianie w przepisach w zakresie uzyskania statusu osoby bezrobotnej. W istocie pouczenie to miał: charakter standardowy zamieszczany na określonego rodzaju drukach i można było się z nim zapoznać wyłącznie w chwili składania wniosku. Tymczasem zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą pouczenie powinno wyraźnie wskazywać na okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy jak również przesłanki odpowiedzialności w przypadku bezpodstawnego korzystania ze świadczeń przyznanych osobom uznanym za bezrobotne. Pouczenie powinno być przy tym sformułowane w sposób zrozumiały dla każdego. Niewłaściwe pouczenie i wyciąganie negatywnych skutków dla skarżącego z samego faktu zarejestrowania działalności w 1991 r., która nigdy nie została podjęta, narusza wyrażoną w art. 9 kpa zasadę należytego informowania przez organ, zasadę praworządności oraz słusznego interesu obywateli (art. kpa), zasady pogłębiania zaufania do organów administracyjnych (art. 8 kpa). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzającej stanowił art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj.: Dz. U. z 2008r., nr 69 poz. 415 ze zm. dalej ustawa) w myśl, którego osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się: świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach (pkt 1), jak też świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie(pkt 2) Jak wynika z akt sprawy, skarżący zarejestrował się w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku w dniu 1 września 2010 r. Na karcie rejestracyjnej bezrobotnego złożył oświadczenie, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (pkt 7). Nie ulega wątpliwości, że w dacie złożonego przez skarżącego oświadczenia o braku wpisu do ewidencji działalności gospodarczej oraz wskazanym wyżej okresie pobierania stypendium posiadał on wpis do ewidencji działalności gospodarczej. W dniu 8 sierpnia 2011 r. skarżący przedłożył w powiatowym urzędzie pracy decyzję Prezydenta Miasta Wrocławia nr WSO.RG.I.7330.5-466/AB/2011 o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 5 sierpnia 2011 r. wpisu nr 46030 dokonanego w dniu 16 sierpnia 1991 r. (data rozpoczęcia 1 września 1991 r.) Pobierane przez skarżącego świadczenie tj. stypendium, przysługujące bezrobotnemu w okresie szkolenia, na które został skierowany przez starostę (art. 41 ust. 1 ustawy), przyznane na podstawie decyzji z dnia 24 listopada 2010 r. Ostatecznie decyzja ta – w wyniku wznowienia postępowania – została uchylona decyzją z dnia 8 lutego 2012 r. Powołany art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, wskazuje przesłankę nienależnego świadczenia tj. na konieczność zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania ("pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach"). W badanej sprawie utrata statusu bezrobotnego, a pośrednio utrata przesłanek nabycia prawa do stypendium nastąpiła wskutek uzyskania przez skarżącego. wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Z ustawowej definicji bezrobotnego wynika jednoznacznie, że nie może nim być osoba, która złożyła wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy). Fakt ten powinien być skarżącemu znany – wraz z rejestracją jako osoba bezrobotna, otrzymał "Informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy". Punkt (pkt 7). "Informacji" jest powtórzeniem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy. Z tej racji należy stwierdzić, że skarżący pobrał stypendium szkoleniowe w sytuacji, gdy posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, czego konsekwencje dla statusu bezrobotnego powinny być mu znane. Zaistniały przesłanki do uznania, że pobrane stypendium było świadczeniem nienależnym, zatem zachodziły podstawy do orzeczenia o jego zwrocie. Podnoszone przez skarżącego zarzuty błędnej wykładni ustawowej definicji osoby bezrobotnej nie zasługują na uwzględnienie. Nie ma znaczenia, jak długo skarżący prowadził działalność gospodarczą (przez 1 dzień) i czy faktycznie podjął się jej wykonywania. W aktualnym brzmieniu ustawy, obowiązującym już w okresie kiedy zarejestrował się jako osoba bezrobotna, utratę statusu osoby bezrobotnej powoduje samo złożenie wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Argumenty podnoszone przez skarżącego mogłyby mieć znaczenie w sprawie, gdyby chodziło o stan prawny obowiązujący do dnia 25 października 2007 r. Obecnie kwestia faktycznego podjęcia działalności, objętej wnioskiem o wpis do ewidencji jest bez znaczenia. Sąd nie podziela stanowisko skarżącego, że część świadczenia jest przedawniona, ponieważ w sprawie wszczęto postępowanie wznowieniowe, postanowieniem z dnia 10 października 2011 r., które doręczono mu w dniu 23 października 2011 r. Podstawę prawną stanowił art. 76 ust. 3 i ust. 5 ustawy. Stosownie do art. 76 ust. 3 ustawy, roszczenia z tytułu zasiłków, stypendiów i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, a roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty. Przy czym, w świetle ust. 5 tego artykułu w zakresie nieuregulowanym w ust. 2-4 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego, bieg przedawnienia przerywa się: 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje; 3) przez wszczęcie mediacji. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo (art. 124 § 1 k.c.), a w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone (art. 124 § 2 k.c.). Istotą przerwania biegu przedawnienia jest zatem po pierwsze to, że termin przedawnienia przestaje upływać z chwilą zaistnienia okoliczności powodującej przerwę i nie biegnie (w sytuacji opisanej w art. 124 § 2 k.c.) przez cały czas jej trwania, po drugie zaś to, że po ustaniu tej okoliczności termin przedawnienia biegnie od początku, w całej swej długości, tak jakby wcześniej nie upłynęła żadna jego część. Powyższy pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 626/13, który skład orzekający podzielił. W świetle powyższego zaskarżoną decyzję należy uznać za prawidłową. Nie narusza ona bowiem w sposób istotny zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W tej sytuacji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.). O wynagrodzeniu dla radcy prawnego orzeczono na podstawie art. 250 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło