IV SA/Wr 19/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Aneta Januszkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 marca 2008 r. sprawy ze skargi G. J. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia I. uchyla decyzję I i II instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją Wojewody D. z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art.76 ust.1 i ust.2 pkt 4 w związku z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004 r. Nr 99 poz. 1001 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania G. J. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...]r. Nr [...] orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - kosztów szkolenia w wysokości 1.028,95zł. brutto oraz o obowiązku spłaty powyższego zadłużenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podano, że decyzją administracyjną Prezydenta W. orzeczono o obowiązku zwrotu przez G. J. nienależnie pobranego świadczenia-kosztów szkolenia w wysokości 1.028,95zł. brutto oraz o obowiązku spłaty powyższego zadłużenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Od decyzji tej G. J. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie. Zainteresowany wyjaśnił, że nie ukończył szkolenia tzn. nie przystąpił do egzaminu końcowego z powodu choroby żony, która była tym czasie w bardzo złym stanie psychiczno-emocjonalnym (silna depresja) i wymagała jego całodobowej opieki. Do odwołania dołączył dokumentację medyczną żony. Ponadto w odwołaniu zawarł wniosek o umorzenie kosztów szkolenia i egzaminu. W toku postępowania odwoławczego na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że G. J. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna w dniu 01.09.2006r. bez prawa do zasiłku. Zainteresowany posiada wykształcenie zasadnicze-zawodowe. W dniu 29.05.2007r. Powiatowy Urząd Pracy we W. skierował G. J. na szkolenie w zakresie "Eksploatacja urządzeń i instalacji elektroenergetycznych do 1 kV" w terminie od dnia 30.05.2007r. do dnia 28.06.2007r. Zainteresowany został poinformowany o obowiązku regularnego uczęszczania na zajęcia kursu, systematycznego realizowania jego programu i przestrzegania regulaminu obowiązującego w jednostce szkolącej, każdorazowego usprawiedliwiania nieobecności na zajęciach szkoleniowych najpóźniej w terminie 7 dni od daty jej wystąpienia oraz o konsekwencjach finansowych nieukończenia z własnej winy szkolenia co potwierdził własnoręcznym podpisem w dniu 29.05.2007r. na skierowaniu na ww. szkolenie. Na podstawie dostarczonego przez D. Zakład Doskonalenia Zawodowego Oddział 1 we W. protokołu końcowego z dnia 28.06.2007r. ustalono, iż zainteresowany nie przystąpił do egzaminu i tym samym nie ukończył wyżej wymienionego szkolenia. W związku z powyższym urząd pracy pismem z dnia 16.07.2007r. wezwał G. J. do osobistego złożenia wyjaśnień przyczyny nieprzystąpienia do egzaminu. Powyższe wezwanie zainteresowany odebrał osobiście, niemniej nie zgłosił się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, nie wyjaśnił również korespondencyjnie powodów nieprzystapienia do egzaminu. W tej sytuacji organ I instancji orzekł o obowiązku zwrotu przez G. J. nienależnie pobranego świadczenia-kosztów szkolenia w wysokości 1.028,95zł. oraz o obowiązku spłaty powyższego zadłużenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Zgodnie z art. 41 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku osoba która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest zobowiązana do zwrotu kosztów szkolenia, chyba że powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W świetle art. 76 ust. 1 i ust.2 pkt 4 ww. ustawy pracy osoba, która pobrała nienależne świadczenie jest obowiązana do zwrotu w terminie 14 dni od doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się koszty szkolenia, w przypadku określonym w art.41 ust.6. G. J. otrzymując skierowanie na szkolenie został poinformowany o konsekwencjach finansowych nieukończenia szkolenia co potwierdził własnoręcznym podpisem w dniu 29.05.2007r. Argumenty strony podniesione w odwołaniu odnośnie nieukończenia szkolenia z powodu choroby żony nie zostały przez organ odwoławczy uwzględnione. Jak wynika z akt sprawy już po terminie odbytego egzaminu urząd pracy próbował skontaktować się z zainteresowanym w celu wyjaśnienia przyczyny nieprzystąpienia do egzaminu i ewentualnego usprawiedliwienia tej nieobecności, jednak G. J. pomimo prawidłowo dostarczonego wezwania (zwrotne potwierdzenie odbioru) nie zgłosił się do urzędu i nie skorzystał z możliwości złożenia wyjaśnień. Ponadto, jak wynika z załączonego przez stronę do odwołania zaświadczenia lekarskiego żony wystawionego przez Specjalistyczny Zespół Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej we W. w dniu 02.07.2007r. oraz z karty informacyjnej ww. Szpitala z dnia 10.07.2007r. Ł. J. przebywała w szpitalu w okresie od 18.04.2007r. do 10.07.2007r., a kurs odbywał się w terminie od 30.05.2007r. do 28.06.2007r., natomiast egzamin końcowy odbył się w dniu 28.10.2007r. W świetle powyższego należy stwierdzić, że zainteresowany z własnej winy nie ukończył szkolenia "Eksploatacja urządzeń i instalacji elektroenergetycznych do 1 kV" pomimo, iż ubiegając się o ww. szkolenie zainteresowany jako powód podał uzupełnienie koniecznych bieżących kwalifikacji zawodowych. W związku z tym, że G. J. z własnej winy nie ukończył szkolenia należało zobowiązać Go do zwrotu kosztów szkolenia w wysokości 1.028,95zł. brutto. Koszty szkolenia w myśl art.76 ust. 2 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowią nienależnie pobrane świadczenie. Zwrot kosztów szkolenia w kwocie 1.028,95zł. wynika z faktu, iż powiatowy urząd pracy do kwoty opłaty kursowej wynoszącej na jednego uczestnika kursu 900,00zł. doliczył koszty badań lekarskich w kwocie 127,00zł. oraz koszt ubezpieczenia NNW tj. 1.95zł. Jednocześnie poinformowano, że na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta (prezydent) może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia, umorzyć te zaległości w całości albo w części, po złożeniu odpowiedniego wniosku. Na decyzję Wojewody D. G. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o jej uchylenie. W skardze podał, że przyczynę niestawiennictwa na egzaminie wyjaśnił w wyczerpujący sposób w odwołaniu skierowanym do Wojewody D., do którego dołączył dokumenty medyczne chorej żony nad którą sprawował i nadal sprawuje opiekę, ponieważ nie ma innych domowników. Co prawda, dokumenty te potwierdzają, że przebywała ona w tym czasie na leczeniu szpitalnym lecz gdyby urzędnik uważniej odczytał treść pieczątki nagłówkowej to z pewnością stwierdziłby, że chodzi o oddział dzienny Kliniki Psychiatrycznej mieszczący się przy ul. [...] we W. Tak więc nie przebywała ona pod ciągłą opieką szpitalną, a tylko przez parę godzin dziennie (ok. 4) i to nie każdego dnia, w zależności od stanu psychofizycznego. W dniu jego egzaminu żona nie była w stanie udać się na zajęcia na oddziale szpitalnym. Stan zdrowia żony był na tyle zły, że nie mógł pozwolić nawet na to żeby samodzielnie jeździła na i z zajęć szpitalnych, ponieważ bywało, że myliła drogę i tramwaje, tak więc spoczywał na nim też obowiązek opieki nad nią i w tym aspekcie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Dodano, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca z dnia 11.09.2007r. dotyczyły jedynie wynikającego z art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. Zawierała jednak pouczenie o możliwości złożenia przez zainteresowanego wniosku do Prezydenta W. o umorzenie należności w części lub całości, bądź rozłożenia ww. kwoty na raty. Po złożeniu stosownego wniosku przez G. J. sprawa dotycząca umorzenia nienależnie pobranego zasiłku będzie rozpatrywana w odrębnym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił przepis art. 76 ust. 1 i 2 pkt 4 w związku z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, powołanej wyżej. Zgodnie ze wskazaną regulacją osoba, która pobrała nienależnie świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenie decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się: koszty szkolenia w przypadku określonym w art. 41 ust. 6. Powołany przepis stanowi, że osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu kosztów szkolenia, chyba że powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z treści przytoczonego unormowania wynika, że koniecznym warunkiem uznania nienależnego charakteru świadczenia pieniężnego pobranego przez osobę bezrobotną jest łączne spełnienie przez nią dwóch przesłanek: 1) bezprawności zachowania oznaczającego niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku nałożonego na bezrobotnego, w tym wypadku, obowiązku ukończenia szkolenia, na które skierował go organ pracy; 2) winy bezrobotnego, rozumianej jako naganny stosunek psychiczny osoby do podejmowanego działania, uzewnętrzniający się w podjęciu lub zaniechaniu podjęcia określonych czynności i wyrażający się w zachowaniu umyślnym lub nieumyślnym (lekkomyślność lub niedbalstwo). W sprawie jest bezsporne, że skarżący nie wykonał nałożonego nań obowiązku ukończenia szkolenia, na które skierował go organ pracy. Niewykonanie obowiązku nie jest jednak równoznaczne z wystąpieniem zawinienia. Jeżeli przepis prawa uzależnia odpowiedzialność od zawinienia, to zastosowanie sankcji jest możliwe tylko wtedy, gdy czyn danego podmiotu jest równocześnie bezprawny (stanowi naruszenie ciążącego na nim obowiązku), jak i jest (subiektywnie) zawiniony. Organ nie zbadał jednak wnikliwie przesłanki winy skarżącego w nieukończeniu szkolenia. W postępowaniu odwoławczym skarżący podnosił, że - wobec braku innych domowników - musiał sprawować opiekę nad chorą żoną, która w czasie trwania szkolenia, na które skierowano skarżącego, przebywała na oddziale dziennym kliniki psychiatrycznej. Podał, że z istoty pobytu dziennego w klinice wynika, że szpital nie sprawuje całodobowej opieki nad pacjentem lecz zapewnia taką pieczę tylko przez kilka godzin dziennie. W pozostałym czasie obowiązek opieki nad żoną spoczywał na nim. W dniu egzaminu żona była w tak złym stanie zdrowia, że nie mogła bez jego pomocy samodzielnie udać się na zajęcia w szpitalu. Do odwołania dołączono zaświadczenie z dnia 2 lipca 2007r. wystawione przez Specjalistyczny Zespół Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej we W. stwierdzające, że Ł. J. przebywała w leczeniu w Klinice Psychiatrycznej w czasie od dnia 18 kwietnia 2007r. do nadal, oraz kartę informacyjną z dnia 10 lipca 2007r. wystawioną przez Specjalistyczny Zespół Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej we W. - Oddział Dzienny, stwierdzając, że Ł. J. przebywała w szpitalu od 18 kwietnia 2007r. do 10 lipca 2007r. na III oddziale dziennym. Organ nie ustosunkował się należycie do podniesionych w odwołaniu okoliczności, nie podjął żadnych czynności procesowych zmierzających do ich weryfikacji, mimo że ich wyjaśnienie było istotne w kontekście ustalenia winy lub jej braku po stronie skarżącego, jako przesłanki koniecznej (obok bezprawności) do zastosowania sankcji w postaci uznania pobranego przez niego świadczenia za nienależne wraz z żądaniem jego zwrotu. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności jest uchybieniem przepisom postępowaniu administracyjnego (art. 7, 77 § 1 k.p.a.), skutkującym wadliwością decyzji. Uchylenie decyzji obu instancji wynikało z faktu, że istotne dla sprawy okoliczności, które mogły wpłynąć na wynik rozstrzygnięcia istniały już w dniu podejmowania decyzji pierwszoinstancyjnej, zaś powyższe pozwoli ponownie rozstrzygnąć sprawę z zachowaniem ewentualności drogi odwoławczej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zweryfikuje podane przez skarżącego okoliczności dotyczące pobytu jego żony w szpitalu, zwłaszcza ustali czy przez cały okres był to pobyt dzienny, jaką część dnia pobyt taki obejmował, czy w dniu egzaminu żona korzystała z zajęć szpitalnych, i na podstawie powyższego ustali konsekwencje prawne faktów uznanych za udowodnione w zakresie strony. Natomiast podnoszona przez organ sprawa ewentualnego umorzenia lub rozłożenia należności na raty zaktualizuje się dopiero po zakończeniu przedmiotowej sprawy. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.