IV SA/Wr 190/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 maja 2011 r. sprawy ze skargi J.K. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej I. uchyla decyzje organu I i II instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Orzeczeniem z dnia [...] nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. nr 141, poz. 892 ze zm.) oraz §§ 4, 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. nr 15, poz. 80) stwierdziła, że orzekany w grupie I badanych J. K. jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej – kategoria N. Po przeprowadzonym u wyżej wymienionego badaniu lekarskim Komisja w rozpoznaniu wymieniła: 1) hypertrójglicerydemię nieznacznie upośledzającą sprawność ustroju (§ 60 pkt 1), 2) próchnicę zębów (§ 24 pkt 5), 3) brodawczaka łuku podniebiennego (§ 82 pkt 1 (w zast)), 4) wzrost powyżej 185 cm przy proporcjonalnej budowie ciała (§ 1 pkt 1), 5) utratę zdolności żucia 53 % przy zachowanych zębach przednich (§ 24 pkt 1). W uzasadnieniu orzeczenia Komisja jedynie wskazała, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznania powodują niezdolność badanego do zawodowej służby wojskowej. Niezgadzając się z tym rozstrzygnięciem J.K. odwołał się. Po rozpoznaniu odwołania Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6, i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. nr 141, poz. 892 ze zm.), §§ 5, 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 oraz § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 15, poz. 80), a także art. 127 i art. 138 k.p.a., kwestionowane orzeczenie utrzymała w mocy. Uzasadniając orzeczenie Komisja II instancji podała, że w odwołaniu strona wniosła o ponowne przeprowadzenie badań wskazując, iż jest w trakcie leczenia stomatologicznego, leczenia hipertrójglicerydemii oraz przebyła zabieg usunięcia brodawczaka łuku podniebiennego. Jak dalej wskazała Komisja, po dokonaniu analizy całości przedstawionej w sprawie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W ocenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W., wojskowa komisja lekarska I instancji prawidłowo ustaliła rodzaj i stopień nasilenia wszystkich schorzeń wyszczególnionych w pkt 8 zakwestionowanego orzeczenia, opierając się o zgromadzoną dokumentację medyczną, wyniki przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych badań dodatkowych oraz specjalistycznych badań lekarskich, a ich kwalifikacji orzeczniczej dokonała adekwatnie do tych ustaleń zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. Komisja odwoławcza nie stwierdziła potrzeby ponownego badania odwołującego się, ponieważ wyniki przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych badań lekarskich specjalistycznych oraz badań dodatkowych nie budzą wątpliwości co do oceny rodzaju i stopnia nasilenia schorzeń, a strona nie przedstawiła do wglądu komisji żadnej nowej dokumentacji medycznej, która zawierałaby dane mogące poddać w wątpliwość ocenę badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów, jak i kwalifikację orzeczniczą wojskowej komisji lekarskiej I instancji. Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego we Wrocławiu złożył J.K. Podniósł, iż z takim stanowiskiem Rejonowej Komisji się nie zgadza. Już w odwołaniu od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej wskazał bowiem, że wnosi o ponowne przebadanie, gdyż rozpoczął leczenie stomatologiczne, usunął brodawczaka łuku podniebiennego i pozostaje pod stałą opieką lekarską odnośnie zaleczenia hypertrójglicerydami. Komisja odwoławcza posiadała zatem wiedzę, że bądź wyeliminował, bądź jest w trakcie eliminacji trzech z pięciu przyczyn przyznania mu kategorii N zdolności do zawodowej służby wojskowej. Pomimo tego, Komisja odwoławcza nie przeprowadziła żadnych badań. Nie zażądała dodatkowej dokumentacji medycznej, potwierdzającej jego aktualny stan zdrowia. Organ II instancji nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w sprawie i ograniczył się do wydania orzeczenia utrzymującego w mocy orzeczenie pierwszoinstancyjne. Nie wyjaśnił też, czy na obecnym etapie istnieją możliwości pełnienia przez skarżącego służby. Takie postępowanie narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądowe skarżący podkreślił, że orzekanie komisji lekarskiej o zdolności do zawodowej służby wojskowej nie opiera się na uznaniu tego organu kolegialnego, wynikającego ze specjalistycznej wiedzy jego członków, gdyż ustawodawca określił sposób podejmowania takiego rozstrzygnięcia, wskazując w art. 5 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, iż orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 6 art. 5 przywołanej ustawy właściwe wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach. Ustawodawca przewidział również, że procedura odwoławcza od orzeczenia właściwej komisji lekarskiej powinna przebiegać na zasadach określonych w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, orzeczenia komisji lekarskich, a zwłaszcza Komisji odwoławczej nie zawierają odpowiednio szczegółowej argumentacji wskazującej na konieczność zakwalifikowania go jako osoby niezdolnej do zawodowej służby wojskowej. Zwłaszcza w uzasadnieniu orzeczenia, w kontekście podnoszonych w odwołaniu okoliczności podjęcia leczenia i wyeliminowania pewnych zdrowotnych przeszkód w pełnieniu służby, brak oceny nowych dowodów (oświadczenia skarżącego zawartego w odwołaniu) i brak jednoznacznego wskazania, że obecnie występujące schorzenia (jeżeli jeszcze występują) powodują konieczność stwierdzenia niezdolności do służby wojskowej. Jak dalej wywodził skarżący, podstawowe zasady postępowania administracyjnego nakazują organom dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i takie prowadzenie postępowania, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa i stać na straży praworządności. W opinii skarżącego komisje lekarskie nie zachowały się we wskazany przez ustawodawcę sposób, nie przeprowadziły należycie postępowania wyjaśniającego, nie ustaliły wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przez co naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Uzasadnienie decyzji jest wyjątkowo lakoniczne i nie wskazuje na rzeczywiste przesłanki utrzymania w mocy orzeczenia I instancji, przez co nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto skarżący podkreślił, że zgodnie z przepisami dotyczącymi trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich, wojskowe komisje orzekają na podstawie m.in. historii leczenia i informacji zawartej w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego (§ 22 ust. 1 pkt 3 i 7 rozporządzenia o orzekaniu o zdolności...); komisja ma obowiązek wezwania żołnierza zawodowego, jeżeli do wydania orzeczenia są niezbędne dodatkowe dokumenty i dopiero po bezskutecznym upływie terminu orzeka na podstawie posiadanej dokumentacji (§ 23 rozporządzenia). W omawianej sprawie komisja nie zastosowała się do wskazanych przepisów. W odpwowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarzonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administarcyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./; dalej p.p.s.a.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, (...). Dlatego też, do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., sygn. akt l SA 2114/97, LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Gd 1655/95, OSP z 1997 r. Nr 7 - 8, poz. 135 i inne). Tym samym, w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału strony w tym postępowaniu. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art.art. 7 i 77 k.p.a.). Decyzja zaś powinna zawierać m. in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 k.p.a.). Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielenia informacji) oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie jest integralną częścią orzeczenia, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów jego podjęcia. Tymczasem, orzeczenie wydane przez organ I instancji ogranicza się do wymienienia zdiagnozowanych u skarżącego jednostek chorobowych i zakwalifikowania ich do odpowiedniego paragrafu z Załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. nr 15, poz. 80), stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia oraz wskazania, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznania powodują niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Nie spełnia ono zatem wymogów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, o których mowa powyżej i jako takie nie poddaje się ocenie. Skoro prawodawca nałożył na administracyjne organy orzekające obowiązek szczegółowego uzasadnienia decyzji, trudno poprzestać jedynie na tego rodzaju ogólnym stwierdzeniu, jak czyni to Komisja. Uzasadnienie orzeczenia winno wyjaśnić skarżącemu m.in. jakie kryteria przesądziły, że rozpoznane u niego schorzenie zakwalifikowało go do kategorii zdrowia "N". Winno spełniać funkcję informacyjną, umożliwiać mu polemikę z rozstrzygnięciem w odwołaniu. W niniejszej sprawie, zgodnie z rozpoznaniem dokonanym przez organy orzekające, skarżący został uznany za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza: 1) hypertrójglicerydemię nieznacznie upośledzającą sprawność ustroju (§ 60 pkt 1), 2) próchnicę zębów (§ 24 pkt 5), 3) brodawczaka łuku podniebiennego (§ 82 pkt 1 (w zast)), 4) wzrost powyżej 185 cm przy proporcjonalnej budowie ciała (§ 1 pkt 1), 5) utratę zdolności żucia 53 % przy zachowanych zębach przednich (§ 24 pkt 1). Orzekając o zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w grupie I badanych, zdiagnozowane powyżej schorzenia określone wskazanymi paragrafami zakwalifikowały skarżącego, zdaniem organów wojskowych do kategorii "N", tj. jako niezdolnego do jej pełnienia. Należy jednak wskazać, że rozpoznania te, kolejno wskazują na następujące kategorie: § 1 pkt 1 "Z/N", § 24 pkt 1 "Z/N", § 24 pkt 5 "N/Z", § 60 pkt 1 "N", § 82 pkt 1 "Z/N", powodując pewnego rodzaju niepewność przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa, co do przesłanek zaliczenia do kat. "N" albo do kat. "Z". Wymaga to od organu decyzyjnego szczególnie wnikliwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający sądową kontrolę argumentacji organu. Tymczasem, tego rodzaju wyjaśnień ze strony organu orzekającego zabrakło. Nadto, co podkreślił sam organ II instancji, skarżący w odwołaniu zwrócił uwagę na konieczność przeprowadzenia ponownych badań z uwagi na fakt podjęcia przez niego leczenia stomatologicznego, leczenia hipertrójglicerydemii oraz przebytego zabiegu usunięcia brodawczaka łuku podniebiennego. Komisja jednakże nie zwróciła się do skarżącego o nadesłanie jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej ten stan. Zdecydowała o braku potrzeby jego ponownego przebadania, podtrzymując dotychczasową kwalifikację. Nie można zatem stwierdzić, że badanie stanu zdrowia skarżącego było pełne i wszechstronne. Tym bardziej, że Sąd nie może wypowiadać się w kwestiach medycznych, oceniać badań. To organ orzeczniczy ma obowiązek w uzasadnieniu decyzji przedstawić stanowisko w tym przedmiocie. Skoro skarżący także w skardze powołał się na okoliczności, które w jego opinii mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska komisji lekarskiej, zaangażowanie organu w wyjaśnieniu skarżącemu dlaczego to nie nastąpiło winno być wielce staranne. W tej kwestii organy decyzyjne nie podjęły próby odpowiedniego przekonania strony. Jedynie w odpowiedzi na skargę wskazano, że skarżący wyniki badań, które jego zdaniem mogłyby wpłynąć na stanowisko organu, przedstawił dopiero przy piśmie z dnia 22 lutego 2011 r., a zatem po wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego nie mieści się w regułach określonych przez zasadę swobodnej oceny dowodów, wynikającą z art. 80 k.p.a., do których należy ocena znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. W ramach tej oceny organ ma obowiązek ustosunkować się do istotnych różnic wynikających z poszczególnych dowodów zgromadzonych w sprawie i ma obowiązek dać temu wyraz w uzasadnieniu orzeczenia. Taki stan sprawy rzutuje na ocenę orzeczeń w niej wydanych i powoduje konieczność stwierdzenia, że organy obu instancji nie zgromadziły kompletnego materiału dowodowego w sprawie, a zgromadzony materiał oceniły z naruszeniem przepisu art. 80 k.p.a. i co za tym idzie poczyniły ustalenia faktyczne z naruszeniem zasad i przepisów postępowania administracyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania w sprawie, jak wymagają tego powołane przepisy prawa, winny wydane przez siebie orzeczenia uzasadnić zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. i wskazać z jakich przyczyn zaliczyły skarżącego do określonej kategorii stanu zdrowia w myśl odpowiednich paragrafów załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Reasumując, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Punkt II orzeczenia znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a.