IV SA/Wr 192/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA - Wanda Wiatkowska - Ilków Asesor WSA - Ewa Kamieniecka Protokolant: - Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi L.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zasiłku celowego w formie biletu kredytowanego oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej we W., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 8, art. 39 ust. 4, art. 106 ust. 4, art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą, odmówił L. F. przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego w formie biletu kredytowanego. W uzasadnieniu wskazano, że zasiłek celowy jest udzielany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, a stawiennictwo strony w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w Warszawie nie jest obowiązkowe. Ponadto Gmina W. nie ma umowy z PKP w sprawie biletów kredytowanych. Jednocześnie poinformowano, że możliwość udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego na zasadach ogólnych, uzależniona jest od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu faktycznego zamieszkania i współpracy z organem, w szczególności poprzez wskazanie adresu do korespondencji z jakiego strona korzysta. Od powyższej decyzji odwołał się L. F.. Podniósł, że odmowa udzielenia pomocy uniemożliwiła mu stawiennictwo przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie, a co za tym idzie przedstawienie swoich racji. Swoimi działaniami w tej sprawie organ naruszył, jego zdaniem, przepisy ustawy o pomocy społecznej. Decyzją z [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 39 w związku z art. 2 ustawy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że przesłanką pozwalającą na przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o wsparcie ustawowego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7, np. bezrobocia czy długotrwałej choroby. Zgodnie z art. 39 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego. (art. 39 ust. 4). Zdaniem Kolegium w rozpatrywanej sprawie przyznanie pomocy w formie biletu kredytowanego nie było możliwe ze względu na brak stosownej umowy w sprawie pomiędzy Gminą Wrocław, a PKP. W tej sytuacji organ rozważał udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zasadach ogólnych. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że poniesienie kosztów przejazdu, zakwaterowania i wyżywienia w Warszawie w związku z rozprawą przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o wymeldowanie nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, zważywszy że stawiennictwo w sądzie, jak wynika z akt, nie było obowiązkowe, a L. F. mógł przedstawić swoje racje w piśmie procesowym. Nadto podkreślono, że osoby i rodziny korzystające z pomocy są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że L. F. nie współdziała z pracownikami socjalnymi, uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu w miejscu faktycznego zamieszkiwania, (jego stałemu przebywaniu na dworcu PKP zaprzeczyli pracownicy kolei). Odmawia podania adresu do korespondencji, choć posiada i korzysta ze skrytki pocztowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu L. F. podniósł, że "wspieranie" oznacza pomoc w uzyskaniu legalnego, stałego miejsca pobytu dla osoby bezdomnej. Zarzucił, że brak umowy pomiędzy PKP i Gminą W. nie może być powodem odmowy udzielenia pomocy na podróż do W. w istotnej dla niego sprawie życiowej. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 39 ust. 1 i 2 pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego. Według powyższego przepisu prawa w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że zawarte w powyższym przepisie prawa wyliczenie nie ma charakteru zamkniętego. Kryteria natomiast uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 omawianej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy, takich jak np. bezrobocie, długotrwała choroba. W myśl art. 2 ust. 1 pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, w których się znalazły i nie są w stanie ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z art. 4 ustawy zaś wynika, że osoby korzystające ze świadczeń są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie budzi wątpliwości, że L. F. jako bezrobotny spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Jak słusznie ustaliły organy pomocy społecznej przyznanie skarżącemu pomocy w formie biletu kredytowanego nie było możliwe ze względu na brak stosownej umowy w tej sprawie między Gminą W. a PKP. Należy zauważyć, że Kolegium rozważało możliwość przyznania skarżącemu pomocy finansowej na zasadach ogólnych. Skarżący jednakże nie wykazał chęci współdziałania z pracownikami socjalnymi uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jego faktycznego zamieszkiwania, odmawiając podania adresu do korespondencji. Wykazał także brak gotowości samodzielnego rozwiązywania problemów pomimo istnienia psychofizycznych możliwości, o których świadczyć może chociażby aktywność we wszczynaniu licznych postępowań w celu uzyskania wsparcia społecznego. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że brak osobistego stawiennictwa skarżącego w sądzie nie pozbawił go możliwości przedstawienia swoich racji, co mógł uczynić w formie pisemnej. Rozpatrując niniejszą sprawę trzeba mieć na względzie, że osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność pokonania w ten sposób trudnych sytuacji życiowych stanowi przesłankę włączania się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma zatem charakter uzupełniający. Zakres tej pomocy uzależniony jest przy tym od możliwości organu administracyjnego i osobistej aktywności zainteresowanego. Zatem przepisy ustawy wyraźnie nakładają obowiązek współudziału osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przesłanką odmowy udzielenia L. F. zasiłku celowego jest negatywna ocena jego postawy wyrażająca się brakiem osobistej aktywności we współdziałaniu z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Samo pozostawanie bez pracy i środków do życia, jak utrzymuje skarżący, nie stanowi o obowiązku przyznania mu prawa do zasiłku. Na uwagę zasługuje fakt odmowy przyjęcia przez skarżącego propozycji podjęcia pracy, a także wcześniejsza rezygnacja z niej przez skarżącego. Należy także stwierdzić, że organ pomocy społecznej nadal udziela skarżącemu wsparcia poprzez takie działania jak przyznanie abonamentu do jadłodajni na gorące posiłki. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje, nie naruszyły prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak na wstępie.