IV SA/Wr 193/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA - Wanda Wiatkowska - Ilków Asesor WSA - Ewa Kamieniecka Protokolant: - Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zasiłku okresowego oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej we W., na podstawie art. 4, art. 11 ust. 2, art. 38, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą, odmówił L. F. przyznania świadczenia w postaci zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wskazano, że L. F. uchyla się od udziału w czynnościach postępowania i nie udziela wymaganych informacji. Nie podaje bowiem miejsca swego faktycznego pobytu i przez to uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a możliwość przyznania pomocy społecznej uzależniona jest od współpracy z pracownikiem socjalnym. Od powyższej decyzji odwołał się L. F.. Podniósł, że Ośrodek Pomocy Społecznej nie wypełnia swoich ustawowych zadań. Nie udzielił mu bowiem pomocy na zaspokojenie podstawowych potrzeb, takich jak wyżywienie, mieszkanie, odzież. Decyzją z [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 38 w związku z art. 2 ustawy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że przesłanką pozwalającą na przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o wsparcie, ustawowego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 takich jak np.: bezrobocie, długotrwała choroba. Zgodnie z art. 38 zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Udzielenie pomocy następuje po wszechstronnym wyjaśnieniu i rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności tego czy w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę udzielenia pomocy. Rozpatrując sprawę o przyznanie zasiłku okresowego należy mieć na uwadze, że pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a osoby i rodziny korzystające z pomocy są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Oznacza to, że świadczenia przewidziane ustawą o pomocy społecznej adresowane są do tych osób, które wykorzystały własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a mimo to znajdują się w trudnej sytuacji życiowej i występują o wsparcie. Przez własne możliwości należy rozumieć oprócz sytuacji materialnej i dochodowej również osobistą aktywność lub jej brak w rozwiązywaniu problemów, jak również gotowość do podejmowania samodzielnych prób rozwiązania własnej, trudnej sytuacji życiowej. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że L. F. nie współdziała z pracownikami socjalnymi, uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu faktycznego zamieszkiwania. Odwołujący się twierdzi, że miejscem jego pobytu jest dworzec PKP, czemu zaprzeczyli pracownicy kolei. Odmawia podania adresu do korespondencji, choć posiada i korzysta ze skrytki pocztowej. Wnioskodawca uważa, że Ośrodek powinien być zainteresowany udzieleniem mu pomocy. W ocenie Kolegium pomoc społeczna ma charakter uzupełniający i ma jedynie wspierać osoby zainteresowane w samodzielnym rozwiązywaniu przez nie problemów osobistych i materialnych. Zakres tej pomocy uzależniony jest od możliwości organu i osobistej aktywności zainteresowanego. Z akt sprawy wynika, że pomimo braku współdziałania wnioskodawcy, organ udziela mu wsparcia, zapewnia możliwość korzystania z porad doradcy zawodowego, dostęp do internetu w celu poszukiwania ofert pracy, w ramach pracy socjalnej udziela informacji o możliwości dokształcania, a ponadto w [...]r. wydał mu abonament do jadłodajni [...]na gorące posiłki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu L. F. powtórzył zarzuty sformułowane w odwołaniu. Dodał, że organ pomocy społecznej torpeduje wszystkie jego działania w zakresie poszukiwania pracy, wychodzenia z bezdomności i przyczynia się do rozstroju jego zdrowia. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 38 zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryteria natomiast uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 omawianej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy, takich jak np. bezrobocie, długotrwała choroba. W myśl art. 2 ust. 1 pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, w których się znalazły i nie są w stanie ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z art. 4 ustawy zaś wynika, że osoby korzystające ze świadczeń są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie budzi wątpliwości, że L. F. jako bezrobotny spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Jak ustaliły organy pomocy społecznej skarżący jednakże nie wykazał chęci współdziałania z pracownikami socjalnymi uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jego faktycznego zamieszkiwania, odmawiając podania adresu do korespondencji, mimo posiadania i korzystania ze skrytki pocztowej. Skarżący odmówił również przyjęcia propozycji zatrudnienia i zrezygnował z wcześniej wykonywanej pracy. Rozpatrując niniejszą sprawę trzeba mieć na względzie, że osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność pokonania w ten sposób trudnych sytuacji życiowych stanowi przesłankę włączania się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma zatem charakter uzupełniający. Zakres tej pomocy uzależniony jest przy tym od możliwości organu administracyjnego i osobistej aktywności zainteresowanego. Zatem przepisy ustawy wyraźnie nakładają obowiązek współudziału osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przesłanką odmowy udzielenia L. F. zasiłku celowego była zatem negatywna ocena jego postawy wyrażająca się brakiem osobistej aktywności we współdziałaniu z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Samo pozostawanie bez pracy i środków do życia, jak utrzymuje skarżący, nie stanowi o obowiązku przyznania mu prawa do zasiłku. Należy także stwierdzić, że organ pomocy społecznej nadal udziela skarżącemu wsparcia poprzez takie działania jak umożliwienie korzystania z porad doradcy zawodowego, dostępu do internetu w celu poszukiwania ofert pracy, udzielanie informacji o możliwości dokształcania oraz przyznanie abonamentu do jadłodajni na gorące posiłki. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje, nie naruszyły prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak na wstępie.