IV SA/Wr 195/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyn Radom Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 19 stycznia 2023 r. nr SKO/RŚ-423/787/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W dniu 29 września 2022 r. wpłynął do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Grębocicach wniosek W. G. o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Wnioskodawca podał jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego kocioł na paliwo stałe, a jako rodzaj wykorzystywanego paliwa pelet drzewny. Podał też, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Decyzją z dnia 28 listopada 2022 r. nr GOPS/ZC/OPŚ/000131/22 Wójt Gminy Grębocice odmówił stronie przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie danych uzyskanych z rejestrów publicznych (baza CEEB) ustalono, iż źródło ciepła, które jest wykorzystywane w gospodarstwie domowym wnioskodawcy to kocioł na paliwo stałe, zasilany węglem i paliwem węglopochodnym. W odwołaniu strona wniosła o zmianę decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych. Wnioskodawca wyjaśnił, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, złożonej w dniu 26 kwietnia 2022 r. omyłkowo zaznaczył jako rodzaj stosowanego paliwa węgiel i paliwa węglopochodne. Po uzyskaniu informacji o popełnionym błędzie, wnioskodawca w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, złożonej w dniu 25 listopada 2022 r. zaznaczył jako rodzaj stosowanego paliwa pelet drzewny. Wnioskodawca wyjaśnił, że kocioł na paliwo stałe biomasę, tj. pelet drzewny posiada od 2019 r. Na zakup tego pieca otrzymał dofinansowanie ze środków Gminy i nie może używać innych paliw niż pelet drzewny przez minimum 5 lat. Na potwierdzenie użytkowania kotła na paliwo stałe biomasę, tj. pelet drzewny wnioskodawca przedłożył do odwołania szereg dokumentów. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r. nr SKO/RŚ - 423/787/2022 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. SKO wyjaśniło, że warunkiem uzyskania prawa do dodatku dla gospodarstw domowych jest wpisanie lub zgłoszenie głównego źródła ogrzewania zasilanego paliwami stałymi do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r. W deklaracji CEEB, dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania z dnia 26 kwietnia 2022 r. wskazano, że w kotle stosowanymi paliwami stałymi jest węgiel i paliwa węglopochodne. Natomiast w deklaracji z dnia 25 listopada 2022 r. wskazano jako stosowane paliwo pelet drzewny. Deklaracje te składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia. Zatem, składając podpis na każdej z wymienionych deklaracji, wnioskodawca dał jednocześnie wyraz temu, że podane informacje są zgodne ze stanem faktycznym, w tym dotyczące rodzaju wykorzystywanego paliwa w eksploatowanym źródle ciepła. Ustawodawca nie przewidział możliwości składania "korekty" deklaracji w przypadku zmiany wykorzystywanego paliwa w eksploatowanym źródle ciepła. W przypadku, gdy dokonywana jest zmiana wykorzystywanych paliw w eksploatowanych źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw wymagane jest złożenie nowej deklaracji. W związku z tym, że złożenie deklaracji, w której wnioskodawca podał, że w eksploatowanym źródle ciepła wykorzystuje paliwa stałe w postaci peletu drzewnego nastąpiło 25 listopada 2022 r., to nie została spełniona przesłanka warunkująca prawo do dodatku dla gospodarstw domowych, dotycząca terminu złożenia deklaracji o źródle ciepła zasilanego paliwami stałymi - 11 sierpnia 2022 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, wyjaśniając że po uzyskaniu informacji o popełnionym błędzie złożył w Urzędzie Gminy w dniu 25 listopada 2022 r. właściwą deklarację. Mimo ustnych wyjaśnień w GOPS nie uwzględniono jego tłumaczeń. Wnioskodawca podał, że jest osobą starszą, mieszkającą i gospodarującą samotnie i nie był świadomy błędnie złożonej deklaracji, a gdy tylko błąd się ujawnił to złożył poprawną deklarację. Kocioł na paliwo stałe biomasę, tj. pelet drzewny posiada od 2019 r. Na zakup tego pieca otrzymał dofinansowanie ze środków Gminy i nie może używać innych paliw niż pellet drzewny przez minimum 5 lat. Na potwierdzenie użytkowania kotła na paliwo stałe biomasę, tj. pelet drzewny wnioskodawca przedłożył do skargi szereg dokumentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. (Dz. U. poz. 1967), dalej ustawa o szczególnych rozwiązaniach. a w szczególności art. 24 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo 3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Zatem dla otrzymania dodatku warunkiem koniecznym do spełnienia jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach urządzenie grzewcze, to jest w szczególności: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy. W rozpatrywanej sprawie, w toku postępowania administracyjnego nie zostało jednak w sposób jednoznaczny ustalone, jakie jest główne źródło ciepła gospodarstwa domowego skarżącego. Zdaniem organu, wyłączną podstawą ustalenia stanu faktycznego jest stan wynikający z deklaracji CEEB złożonej do dnia 11 sierpnia 2022 r. Wszelkie ewentualne zmiany (korekty) deklaracji dokonywane po tej dacie w zakresie rodzaju zainstalowanego i używanego w zainstalowanym kotle paliwa, nie mogą być uwzględniane w toku postępowania w przedmiocie przyznania wnioskowanego dodatku. Natomiast skarżący przedstawił szereg dowodów, wskazujących, że w 2019 r. dokonał wymiany kotła/pieca grzewczego węglowego na kocioł opalany peletem drzewnym, a w dniu 25 listopada 2022 r. złożył ponownie deklarację CEEB. Wobec sprzeczności pomiędzy złożonymi w sprawie przez skarżącego deklaracjami dotyczącymi źródeł ciepła (z dnia 26 kwietnia 2022 r. oraz dnia 25 listopada 2022 r.) wystąpiły wątpliwości co do faktycznego źródła, jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącego, szczególnie że okoliczności te skarżący podnosił w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 24 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu wykładnia art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dokonana przez SKO prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe w sposób wskazany w ustawie. Organ zajął bowiem stanowisko, że wskazana w art. 24 ust. 1 ustawy data, to jest 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ciepła danego gospodarstwa domowego przez sprawdzenie, jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Jednakże dokonana przez organ wykładnia wskazanego przepisu jest błędna. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, z literalnego brzmienia art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, nie wynikają przyjęte przez organ wnioski, to jest powiązanie go z art. 24 ust. 21 ustawy w ten sposób, że dokonywana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta weryfikacja wniosku, o której mowa w tym przepisie, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, ma być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie, jakiego rodzaju źródło ogrzewania figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nawet jeśli okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że w tej dacie mieszkanie było ogrzewane w inny sposób niż to wykazano w ewidencji (np. tak jak w rozpatrywanej sprawie, na co wskazywał skarżąc w postępowaniu administracyjnym). W rozpatrywanej sprawie nie uwzględniono treści art. 24 ust. 21 i ust. 22 ustawy, zgodnie z którymi dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 25 ust. 2 ustawy stosuje się. Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że weryfikacja wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 24 ust. 21 i ust. 22 ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie używanego w gospodarstwie domowym skarżącego rodzaju źródła ciepła jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 24 ust. 1 i następnych ustawy, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a."). Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w centralnej ewidencji emisyjności budynków może różnić się od stanu rzeczywistego. Skarżący załączył do odwołania szereg dowodów, potwierdzających jego stanowisko, mianowicie zaświadczenie z dnia 9 listopada 2019 r. o demontażu lub trwałym odłączeniu starego źródła ciepła i zamontowaniu nowego źródła ogrzewania (zainstalowano kocioł c.o. firmy Kostrzewa typu Mini Bio), opinia z dnia 13 listopada 2019 r. z kontroli przewodów kominowych dymowych, wentylacyjnych (szkic orientacyjny obejmuje kocioł etażowy c.o. na pelet drzewny), karta produktu kotła na pelet Mini Bio, deklaracja zgodności kotła grzewczego oraz imienna faktura z dnia 9 listopada 2019 r. dotycząca wymiany kotła stałopalnego na kocioł klasy V – pelet wraz z montażem potwierdzeniem finansowania zadania z dotacji budżetu Gminy w kwocie 7.000 zł zgodnie z umową z dnia 6 grudnia 2019 r. Organ odwoławczy całkowicie pominął załączone przez skarżącego do odwołania dokumenty i nie odniósł się do nich w uzasadnieniu decyzji. Z akt administracyjnych nie wynika również, aby organ pierwszej instancji poinformował stronę stosownie do obowiązku wynikającego z art. 79a k.p.a. o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem strony przez wskazanie przesłanek zależnych od strony, które w ocenie organu na dzień wysłania informacji nie zostały spełnione lub wykazane. W świetle powołanych przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 24 ust. 1, ust. 21 i ust. 22 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, Sąd uznał za nieuprawniony pogląd, jakoby żaden przepis ustawy nie dawał organom uprawnień do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym. Przeciwnie, ustalenie powyższego stanowiło obowiązek organu. Powołując się na pogląd sądów administracyjnych wydany na kanwie tożsamych pod względem faktycznym i prawnym spraw, należy wskazać, że "Badanie sprawy o wypłatę dodatku z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw jest wszechstronne. Organ nie może poprzestawać wyłącznie na badaniu wniosku o wypłatę dodatku, ani danych z Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Warte podkreślenia jest chociażby to, że w art. 24 ust. 21 ustawy wskazuje się obowiązek rozpoznania spraw tej kategorii w szczególności w oparciu o dane wskazane w tym przepisie. Ustawodawca ustanawia więc katalog otwarty środków dowodowych, które mają pomóc w rozpoznaniu sprawy" (tak np. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt II SA/Po 258/23). "Weryfikacja wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 24 ust. 21 i ust. 22 ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku ma charakter otwarty. Tym samym odmowa przyznania świadczenia wobec ustalenia, że rzeczywiście używane paliwo jest inne niż figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 24 ust. 1 i następnych ustawy, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego" (tak WSA w Krakowie w wyroku z 3 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 817/23). Z powyższych względów, stanowisko organu sprowadzające się do stwierdzenia, że w sprawach dotyczących dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła nie uwzględnia się wyników postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Stosownie do powołanych przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 24 ust. 1, ust. 21 i ust. 22 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, Sąd uznał za nieuprawniony pogląd, jakoby żaden przepis ustawy nie dawał organom uprawnień do uwzględnienia wyników badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym. Przeciwnie, ustalenie i uwzględnienie powyższego stanowiło obowiązek organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2023 r., sygn. III SA/Kr 139/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2023 r., sygn. III SA/Kr 430/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. II SA/Po 473/23, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.