IV SA/Wr 20/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 6 pkt 1 oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. W. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] nr [...] w sprawie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały, kwestionowaną decyzję utrzymało w mocy. Uzasadniając swe stanowisko Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podaniem z dnia 1 czerwca 2009 r. K. W. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie zasiłku stałego z powodu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] nr [...] taki zasiłek został stronie przyznany w kwocie 418,69 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 czerwca 2009 r. do dnia 28 lutego 2010 r. Decyzja ta nie była zaskarżona i stała się ostateczna. Organ pierwszej instancji podjął wypłatę świadczenia. Na zapytanie organu pierwszej instancji z dnia 25 sierpnia 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K. G., pismem z dnia 4 września 2009 r. odpowiedział, że K.W. pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie brutto 846,73 zł miesięcznie. W wyniku podjętych dalszych czynności sprawdzających ustalono, że strona prawo do renty ma począwszy od dnia 1 lutego 2009 r., a jej wysokość wynosi 729,52 zł netto miesięcznie. W tych warunkach organ pierwszej instancji, w dniu 22 września 2009 r., z urzędu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie uprawnienia strony do zasiłku stałego. W toku postępowania ustalono, że K.W. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy uzyskał wskutek rozpoznania jego wniosku z dnia 26 lutego 2009 r., na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...], przy czym za okres od dnia 1 lutego 2009 r. do dnia 31 lipca 2009 r. w lipcu 2009 r. i wrześniu 2009 r. wypłacono mu wyrównanie świadczenia. Po uzyskaniu powyższych informacji organ pierwszej instancji wydał decyzję o uchyleniu od dnia 1 czerwca 2009 r. decyzji przyznającej stronie prawo do zasiłku stałego. Ponadto, organ pierwszej instancji wstrzymał wypłatę zasiłku stałego oraz zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwrot kwoty 1.256,07 zł stanowiącej równowartość zasiłków stałych wypłaconych K.W. za czerwiec, lipiec i sierpień 2009 r. Od tej decyzji strona odwołała się. W odwołaniu podniosła, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B. nie jest władny uchylić prawomocnej decyzji przyznającej jej zasiłek stały, ponieważ taka kompetencja przynależy sądowi. Ponadto, wyraziła pogląd, że Kierownik Ośrodka nie powinien szukać oszczędności finansowych w drodze odbierania świadczeń z pomocy społecznej. Odwołujący się wyraził także niezadowolenie z polityki zatrudnieniowej instytucji publicznych w B., upatrując w niej nieprawidłowości, czy nawet niezgodności z prawem. Wyraził również niezadowolenie, że on, osoba z wyższym wykształceniem, nie może znaleźć zatrudnienia zgodnego z poziomem jego kwalifikacji, oraz że nie otrzymuje środków na życie odpowiadających swoją wysokością jego potrzebom. Jak wskazał dalej organ odwoławczy, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.); dalej: ustawa, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej jest kwota 477,00 zł. Osobą całkowicie niezdolną do pracy, co wynika z art. 6 pkt 1 ustawy, jest osoba o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z ustaleń faktycznych wynika, że odwołujący się występując w dniu 1 czerwca 2009 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o zasiłek stały, nie miał jeszcze ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ postępowanie w tym przedmiocie jeszcze się toczyło na podstawie jego wniosku z dnia 26 lutego 2009 r. Ostateczna decyzja o przyznaniu zasiłku stałego od dnia 1 czerwca 2009 r. wydana została w dniu [...]. Ostateczna decyzja o przyznaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 lutego 2009 r. została wydana w dniu [...] i na jej podstawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął wypłacanie tej renty od lipca 2009 r. wraz z wypłatą wyrównania świadczenia od lutego 2009 r. Z przywołanych powyższej okoliczności wynika, że K.W. posiadając prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która od marca 2009 r. po potrąceniu składek na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych wynosi 729,52 zł, posiada własny dochód, którego wysokość przekracza kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jaką jest odwołujący się. Tym samym, posiadając prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w wymienionej kwocie, strona utraciła prawo do korzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, do których prawo uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. A zatem, w przypadku odwołującego się, uzyskanie prawa do renty spowodowało utratę prawa do zasiłku stałego, jako że prawo do tego zasiłku przysługuje jedynie osobom samotnie gospodarującym, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Uzyskanie renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowało zmianę sytuacji osobistej i dochodowej strony. Na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia. Przywołane wcześniej okoliczności związane z uzyskaniem przez odwołującego się prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, w ocenie organu odwoławczego, dały podstawę do uchylenia decyzji przyznającej mu prawo do zasiłku stałego. Zwrócić bowiem należy uwagę na to, że pomoc społeczna, co wynika z art. 3 ust. 1 ustawy, ma charakter uzupełniający wysiłki osób i rodzin zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. W tym zakresie uzyskanie przez odwołującego się odpowiedniego, własnego świadczenia pieniężnego z systemu ubezpieczenia społecznego w zasadzie zwalnia pomoc społeczną z wypłacania zasiłku stałego. Wyrazem tego stanowiska jest również przepis art. 139 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), który nakłada na organ rentowy obowiązek potrącenia z wypłacanej renty z tytułu niezdolności do pracy zasiłku stałego wypłaconego na podstawie przepisów o pomocy społecznej za okres, za który przyznano prawo do renty. Jednakże kwestię ewentualnego potrącenia z wypłacanej renty powinien rozstrzygnąć we własnym zakresie organ rentowy, co oznacza, że to zagadnienie nie mieści się w przedmiocie decyzji zaskarżonej w tym postępowaniu odwoławczym. W świetle powyższego w ocenie organu odwoławczego zasadna okazała się decyzja organu I instancji o uchyleniu od dnia 1 czerwca 2009 r. decyzji przyznającej zasiłek stały, jako że za ten okres odwołujący się uzyskał prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz uzyskał finansowe wyrównanie tej renty. Organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania dotyczących funkcjonowania instytucji publicznych, jako że te zarzuty nie dotyczyły rozstrzygnięcia kwestionowanej decyzji. Z powyższą decyzją nie zgodził się K.W. wnosząc na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżący podniósł, że decyzja jest szkodliwa społecznie, bo na jej podstawie Ośrodek Pomocy Społecznej w B. odmówił rozłożenia na raty zaległości płatniczej. Nadto wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z powodu "różnych zabiegów, aby go zmylić", stosowanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., nr 175, poz.1362 ze zm.) decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art.11,12 i 107 ust. 5. (...). W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy strona pobierająca zasiłek stały uzyskała prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a tym samym zmieniła się jej sytuacja dochodowa, tzn. wysokość otrzymywanej renty przekroczyła kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej. W takim stanie rzeczy zaistniała zatem przesłanka określona w art. 106 ust. 5 tej ustawy do uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały. Takie właśnie rozstrzygnięcie wydał organ I instancji w dniu [...] uchylając z dniem 1 czerwca 2009 r. decyzję własną, przyznającą K.W. zasiłek stały i odprowadzanie składek na ubezpieczenie zdrowotne od dnia 1 czerwca 2009 r. dnia 28 lutego 2010 r. Stanowisko to podtrzymał organ II instancji po rozpoznaniu złożonego przez stronę odwołania. Poza sporem jest, że skarżący decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] od dnia 1 lutego 2009 r. do dnia 31 maja 2011 r. uzyskał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie 729,52 zł netto. Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął wypłacanie skarżącemu tego świadczenia od miesiąca lipca 2009 r. wraz z należnym wyrównaniem od lutego 2009 r. W związku z powyższym, niewątpliwym jest, że uzyskany przez skarżącego w ten sposób dochód przekroczył kryterium dochodowe, którego granica w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jaką jest skarżący, to kwota 477 zł. Słusznie więc postąpiły organy orzekające w sprawie uchylając z dniem 10 czerwca 2009 r. decyzję przyznającą skarżącemu prawo do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej od tego dnia. Zasadnie uznały, iż uzyskanie przez niego świadczenia pieniężnego z systemu ubezpieczenia społecznego, przekraczającego wskazane wyżej kryterium dochodowe, obliguje je do podjęcia tego rodzaju rozstrzygnięcia. Skierowane zatem pod ich adresem zarzuty skargi nie znajdują żadnego uzasadnienia. Na marginesie, wyjaśniając skarżącemu kwestię potrąceń dokonywanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z wypłacanej mu renty, dodać należy, że zgodnie z art. 99 ust.1 ustawy o pomocy społecznej osobie, której przyznano emeryturę lub rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały lub zasiłek okresowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe, które przyznały emeryturę lub rentę, wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. Jednakże rozstrzygnięcie w tym przedmiocie leży w gestii organu rentowego i nie może być objęte ramami tego postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.