IV SA/Wr 207/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Asesor WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant: Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...]r. Nr [...]w sprawie zmiany decyzji z dnia [...]r. Nr [...] w zakresie wysokości zasiłku stałego z kwoty [...]zł miesięcznie na kwotę [...]zł w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. dla A.D.. Powyższą decyzją z dnia [...]r. organ I instancji na podstawie art. 106 ust. 1, ust. 5 w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 12, art. 102, art. 104 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), orzekł o zmianie wysokości zasiłku stałego z kwoty [...]zł na kwotę [...]zł w okresie od dnia [...] r. do dnia [...]r. W uzasadnieniu wskazał, że w związku z pozyskaniem informacji ZUS z dnia [...]r., że świadczenia wypłacone A. D. w miesiącu [...]r. w postaci dodatku kombatanckiego i ryczałtu energetycznego w kwocie [...]zł , jak i uzyskanie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł, stanowi łączną kwotę dochodu [...]zł który jest wyższy od dochodu wskazywanego przez stronę [...]zł stanowiącego podstawę do naliczenia zasiłku stałego w kwocie [...]zł, a powinien być przyznany w wysokości [...]zł. Tym samym różnica [...]zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie. Od tej decyzji A. D. złożył odwołanie, w którym zarzucił Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. działanie na jego szkodę finansową i moralną. Wystąpił o anulowanie zaskarżonej decyzji oraz zwrotu "zagrabionych dodatków" od [...]r. jak też przyznania odszkodowania za okres [...] lat umyślnie wyrządzanej mu szkody finansowej i moralnej, ponieważ od [...] lat winien otrzymywać emeryturę z uwagi na fakt, iż jest "Sybirakiem". Pracownicy MOPS-u zataili, zdaniem skarżącego, fakt istnienia od [...] r. przepisów umożliwiających mu uzyskanie emerytury, co stanowi naruszenie art. 231 Kodeksu karnego, na podstawie którego "Funkcjonariusz, który przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełnienia obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego podlega karze pozbawienia wolności do lat 3." Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w uzasadnieniu podało, że z materiału dowodowego w sprawie wynika, iż A. D. decyzją z dnia [...]r. Nr [...]otrzymał świadczenie pieniężne w formie zasiłku stałego na okres od [...] r. na stałe w wysokości [...]zł. Następnie decyzją z dnia [...]r. Nr [...]działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. przyznał stronie, od dnia [...]r., zasiłek pielęgnacyjny z tytułu ukończenia 75 roku życia w wysokości 144 zł miesięcznie. Z notatki służbowej z dnia [...]r. wynika, że strona dnia [...] r. otrzymała zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł za dwa miesiące, tj. [...] i [...]. W związku ze zmianą wysokości miesięcznego dochodu organ I instancji, dnia [...]wszczął postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zasiłku stałego od [...]r., o czym powiadomiono stronę pismem [...], które A. D. odebrał dnia [...]r., co potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Nadto z informacji przedłożonej pismem [...]z dnia [...]r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. Inspektorat w L. wynika, że od dnia [...]r. strona nabyła uprawnienia do dodatku kombatanckiego i ryczałtu energetycznego, który wypłacany jest kwartalnie do 5 każdego miesiąca kończącego dany kwartał. Z załącznika do pisma z dnia [...]r. wynika, że dnia [...]r. A. D. wypłacono dodatek kombatancki i ryczałt energetyczny za okres od dnia [...]do dnia [...]r. w wysokości [...]zł. Zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy, organ I instancji należny za okres dwóch miesięcy zasiłek pielęgnacyjny oraz należny na trzy miesiące dodatek kombatancki i ryczałt energetyczny, który strona otrzymała w trakcie pobierania świadczenia z pomocy społecznej, rozliczył w równych częściach na kolejne miesiące przez okres odpowiadający okresowi, za który uzyskano dochód. I tak miesięczną wysokość zasiłku pielęgnacyjnego w kwotach po [...] zł organ zaliczył do dochodu za miesiące [...] i [...]r, natomiast kwotę przyznanego dodatku kombatanckiego i ryczałtu energetycznego w wysokości [...]zł organ rozliczył w miesiącach [...],[...] i [...]r. Zatem dochód skarżącego w [...]r., stanowiący podstawę obliczenia zasiłku stałego w [...]r., wynosił [...]zł. Kierując się cytowanym wyżej przepisem art. 37 ust. 2 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy organ I instancji obliczył wysokość przysługującego A. D. zasiłku stałego na kwotę [...] zł. Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.) decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. A zatem podstawę do zmiany bądź uchylenia decyzji może stanowić m.in. zmiana sytuacji dochodowej osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej. Stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy). Pojęcie dochodu zostało określone w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, a także kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 12 ustawy, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na kolejne miesiące przez okres odpowiadający okresowi, za który uzyskano dochód. Z zacytowanych przepisów wynika więc, że jedną z przesłanek otrzymania zasiłku stałego mającą zasadniczy wpływ na jego wysokość jest uzyskiwanie przez osobę ubiegającą się o to świadczenie określonego dochodu, który następnie jest odpowiednio przeliczany w sposób określony w ustawie o pomocy społecznej. W przypadku, gdy świadczenie zostało przyznane, jedną z przesłanek zmiany (lub nawet uchylenia) decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody jest zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej osoby otrzymującej świadczenie. Nadto zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy, rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin, w tym, o których mowa w art. 103, wydania opinii w celu ustanowienia rodziny zastępczej w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie ustanowienia rodziny zastępczej, przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, dokonywania oceny sytuacji opiekuńczo-wychowawczej dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki oraz skierowania dziecka do placówki opiekuńczo-wychowawczej. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych /art. 107 ust. 4 ustawy/. W rozpatrywanej sprawie, organ I instancji nie sporządził aktualizacji wywiadu środowiskowego. Z notatek służbowych zgromadzonych w materiale dowodowym wynika, że pracownik socjalny w dniach [...] i [...]r. udał się do A. D. celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lecz w tych dniach nie zastał nikogo w domu. Dnia [...]r. organ I instancji skierował do strony pismo Nr [...]r. o nawiązanie, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, kontaktu z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w L., celem ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod rygorem, że brak kontaktu skutkować będzie wydaniem decyzji na podstawie posiadanego materiału dowodowego. Powyższe pismo strona otrzymała, co potwierdziła podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Organ I instancji pismem z [...]r. Nr [...]oraz z dnia [...]r. Nr [...]wezwał stronę do zapoznania się, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Powyższe pismo strona otrzymała, co potwierdziła podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący powołał się na okoliczności podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego), z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ administracyjny obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej". Skargę nie można uznać za zasadną. Istota rozstrzygnięcia opiera się na ocenie prawidłowości zbadania przesłanek zmiany wysokości zasiłku stałego od [...] do [...]r. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]A. D. otrzymał świadczenie pieniężne w formie zasiłku stałego na okres od [...]r. na stałe w wysokości [...]zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. Inspektorat w L. w piśmie z dnia [...]4 r. nr [...]poinformował, że od dnia [...]r. A. D. nabył uprawnienia do dodatku kombatanckiego i ryczałtu energetycznego, który wypłacany jest kwartalnie do 5 każdego miesiąca kończącego dany kwartał. Z załącznika do pisma z dnia [...]r. wynika, że dnia [...] r. A. D. wypłacono dodatek kombatancki i ryczałt energetyczny za okres od dnia [...] do dnia [...]r. w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy, organ I instancji należny za okres dwóch miesięcy zasiłek pielęgnacyjny oraz należny na trzy miesiące dodatek kombatancki i ryczałt energetyczny, który strona otrzymała w trakcie pobierania świadczenia z pomocy społecznej, rozliczył w równych częściach na kolejne miesiące przez okres odpowiadający okresowi, za który uzyskano dochód. I tak miesięczną wysokość zasiłku pielęgnacyjnego w kwotach po [...] zł organ zaliczył do dochodu za miesiące [...] i [...]r, natomiast kwotę przyznanego dodatku kombatanckiego i ryczałtu energetycznego w wysokości [...]zł organ rozliczył w miesiącach [...],[...] i [...]r. Zatem dochód skarżącego w [...]r., stanowiący podstawę obliczenia zasiłku stałego w [...]r., wynosił [...]zł. Stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy). A zatem stronie przysługuje zasiłek stały w kwocie [...]zł jako różnica kwoty 461 zł zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" a kwotą [...]zł dochodem strony. Organ I instancji podjął czynności mające na celu pełnego wyjaśnienia sprawy poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Z notatek służbowych zgromadzonych w materiale dowodowym wynika, że pracownik socjalny MOPS w dniach [...] i [...]r. udał się do A. D. celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, lecz w tych dniach nie zastał nikogo w domu. Organ I instancji wystąpił do strony o nawiązanie, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, kontaktu z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w L., celem ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod rygorem, że brak kontaktu skutkować będzie wydaniem decyzji na podstawie posiadanego materiału dowodowego (pismo [...]r. Nr [...]). Powyższe pismo strona otrzymała, co potwierdziła podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Ponadto zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu poprzez wezwanie pismo z [...] r. Nr [...]oraz z dnia [...]r. Nr [...]do zapoznania się, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Powyższe pismo strona otrzymała, co potwierdziła podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Tym samym zostały spełnione przesłanki określone w art. 106 ust. 4 ustawy, że decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy, rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin, w tym, o których mowa w art. 103, wydania opinii w celu ustanowienia rodziny zastępczej w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie ustanowienia rodziny zastępczej, przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, dokonywania oceny sytuacji opiekuńczo-wychowawczej dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki oraz skierowania dziecka do placówki opiekuńczo-wychowawczej. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych /art. 107 ust. 4 ustawy/. Sąd uznał, że organ I jak II instancji wydając zaskarżone decyzje dokonały wnikliwej i wszechstronnej oceny materiału, nie naruszając tym samym przepisów prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak na wstępie.