IV SA/Wr 21/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska(sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez G. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., Nr [...] , wydana na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2, w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 5, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, odmawiającą przyznania stronie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał na ustalenia poczynione w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r., z którego wynika , że rodzina wnioskodawczyni składa się z czterech osób i dochód rodziny wynosi [...] zł, a więc dochód na członka rodziny wynosi [...] zł . A to oznacza , iż przekracza kryterium ustawowe ustalone w wysokości 316 zł na osobę w rodzinie i tym samym przekroczenie powyższego kryterium nie kwalifikowało strony do otrzymania zasiłku stałego z pomocy społecznej. W odwołaniu sporządzonym przez pełnomocnika wnioskodawczyni - matkę F. G. podniosła ona , że ma na utrzymaniu córkę i jej dwoje dzieci , a jej córka nie uzyskuje żadnego dochodu. Dodała, że zamieszkują razem ze względu na chorobę córki – wnioskodawczyni - , która otrzymała orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Odwołująca zakwestionowała zaliczenie do dochodu rodziny dochodu ze stanowiącego jej własność pola o powierzchni [...] hektarów, które nieodpłatnie dzierżawi jej syn, utrzymując z niego rodzinę. Podniosła także , że jest w podeszłym wieku i jej renta nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich potrzeb rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia przywołało brzmienie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, według którego zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Organ II instancji wskazał na orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] r. ([...]) , z którego wynika ,że G. S. zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do [...] r., zatem w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i spełnia jeden z warunków do uzyskania zasiłku stałego. Organ odwoławczy stwierdził dalej , że strona i jej dwoje dzieci mieszkają u matki F. G. , która uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł oraz z tytułu pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania P. S. i R. S. w wysokości [...] zł miesięcznie na każde z dzieci. Wyjaśnił jednak , że dochód z tytułu pomocy nie jest uwzględniany przy obliczaniu dochodu rodziny na potrzeby ustalania prawa do zasiłku stałego. Natomiast do dochodu rodziny należy doliczyć dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł, którego F. G. jest właścicielką. Zdaniem organu odwoławczego nie ma znaczenia dla sprawy fakt , że nie uprawia ona swojego pola, Wobec tego zgodził się z organem I instancji ,że miesięczny dochód rodziny w wysokości [...] zł, więc w wysokości [...] zł na osobę w rodzinie, nie kwalifikuje G. S. do otrzymania zasiłku stałego z pomocy społecznej, gdyż dla skutecznego ubiegania się o tę formę pomocy niezbędne jest łączne spełnienie obydwu warunków wskazanych w z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej tj. niepełnosprawności i dochodu na osobę. W skardze na decyzję ostateczną skarżąca ponowiła zarzuty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził ,iż wydano ją w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy zgodnie z przedmiotem sprawy. Spór w niniejszej sprawie nie dotyczy faktów , lecz wniosków jakie wyprowadziły organy z poczynionych przez siebie ustaleń , których prawidłowości strona skutecznie nie podważyła. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), wedle którego zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ma rację organ odwoławczy ,kiedy stwierdza ,że dla zrealizowania uprawnienia do zasiłku określonego w art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej muszą zostać spełnione łącznie wszystkie ustawowe przesłanki wymienione w przytoczonym wyżej przepisie . W badanej sprawie pozostaje poza sporem fakt, że strona posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności stwierdzony orzeczeniem z dnia [...] r., Nr [...] wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności na okres do [...] r. Oznacza to ,że niewątpliwie spełnia ona jeden z warunków do uzyskania zasiłku stałego, gdyż w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oznacza całkowitą niezdolność do pracy. Wskazać jednak należy, że drugą z koniecznych przesłanek uprawniających do otrzymania wnioskowanego świadczenia jest spełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej , zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł. Z niewadliwych ustaleń dokonanych w ramach wywiadu środowiskowego wynika, że G. S. wraz z dwójką dzieci mieszkają u matki F. G. , a na dochód tej rodziny składa się dochód z tytułu emerytury F. G. w wysokości [...] zł, pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania obojga dzieci w rodzinie zastępczej, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko, oraz dochód w wysokości [...] zł z tytułu należącego do F. G. prawa własności gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] hektara przeliczeniowego. Przepisy ustawy o pomocy społecznej dokładnie określają sposób, w jaki organy obowiązane są ustalać dochód osób ubiegających się o świadczenia. I tak przepis art. 6 pkt 3 ustawy określa co należy rozumieć przez pojęcie "dochód w rodzinie" oraz " dochód na osobę w rodzinie" .Zgodnie z nim dochodem w rodzinie jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie jest dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Natomiast przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przewiduje , że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania[...]. Z kolei według art. 8 ust. 10 omawianej ustawy dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z hektarów przeliczeniowych oraz z innych źródeł sumuje się. Jednocześnie w przepisie art.. 8 ust. 9 tej ustawy ustawodawca ustanowił pewną fikcję prawną , przyjmując ,że z 1 hektara przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł. Przyjęte w tym przepisie bezwarunkowe domniemanie nie pozostawia organom swobody w zakresie ustalania kwot dochodu i uzależniania jego wysokości od jakichkolwiek czynników mających wpływ na rzeczywistą wysokość osiąganych z tytułu własności gospodarstwa rolnego dochodów. Użyte w komentowanym przepisie sformułowanie "przyjmuje się" nie pozwala na jakiekolwiek odstępstwo przy ustalaniu dochodu rodziny w zakresie dochodu z gospodarstwa rolnego, niezależnie od faktycznej dochodowości danego gospodarstwa. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują bowiem możliwości obalenia przez stronę ustanowionego przez ustawodawcę w tym zakresie domniemania . Jeśli zatem członek rodziny, ubiegający się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej , wspólnie zamieszkuje i gospodaruje z osobą będącą właścicielem nieruchomości rolnej , to przy obliczaniu wysokości dochodu rodziny dla potrzeb świadczeń z pomocy społecznej zawsze uwzględnia się dochód miesięczny z 1 ha przeliczeniowego , o którym mowa w art. 8 ust.9 ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego trafnie organy orzekające w sprawie uwzględniły dochód z gospodarstwa rolnego matki skarżącej do dochodów rodziny , gdyż obowiązkiem organu jest obliczenie dochodu z tytułu własności określonej ilości hektarów przeliczeniowych oraz zsumowanie go z dochodami z innych źródeł na potrzeby ustalenia ustawowego progu kryterium dochodowego pozwalającego na przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. W związku z tym podniesiony przez skarżącą zarzut nie uzyskiwania przez jej matkę żadnych dochodów z gospodarstwa z powodu nieodpłatnego wydzierżawienia go syna nie może odnieść zamierzonego skutku , gdyż cytowany wyżej przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej nie zezwala organom na jakiekolwiek ustalenia w tym zakresie , a w szczególności na badanie czy i w jakiej wysokości faktycznie uzyskuje dochody właściciel nieruchomości rolnej . Stwierdzenie więc przez organy obu instancji ,że zamieszkała i gospodarująca ze stroną matka jest właścicielką gospodarstwa rolnego zobowiązywało organy do zastosowania dyspozycji komentowanego przepisu art.8 ust.9 . Zsumowanie zaś dochodów matki strony z tytułu emerytury i należących do niej [...] ha przeliczeniowych spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania skarżącej zasiłku stałego . Z tych względów zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) .