IV SA/Wr 211/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 1 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi H. B. na Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. – Z. w przedmiocie przyznania pomocy ze środków publicznych Skarbu Państwa postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu; II. umorzyć postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w miejscu zamieszkania w celu reprezentowania jego interesów przed wszystkimi sądami RP, Trybunałem Konstytucyjnym i Międzynarodowym, co wynika z rubryki nr 5 formularza wniosku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie otrzymuje dochodów. Został pozbawiony środków do życia, prawa do opieki lekarskiej i prawa do zatrudnienia. Posiada [...] stopień niepełnosprawności. Jest nękany, represjonowany i dyskryminowany przez pracowników jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa. Posiada zobowiązania wobec tych jednostek. Podał, że nie posiada nieruchomości oraz oszczędności, papierów i przedmiotów wartościowych. W nawiązaniu do wspomnianego wniosku o wyznaczenie adwokata z urzędu w miejscu zamieszkania, pismem referendarza sądowego z dnia 18 lipca 2016 r. poinformowano skarżącego, że z treści art. 244 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) wynika, że jeżeli strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała adwokata, właściwa okręgowa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, wyznaczy adwokata wskazanego przez stronę. W związku z powyższym w piśmie tym wezwano skarżącego do wskazania, którego konkretnie adwokata (z podaniem imienia i nazwiska) prowadzącego kancelarię adwokacką w miejscu jego zamieszkania ma wyznaczyć właściwa Okręgowa Rada Adwokacka. W odpowiedzi na to pismo skarżący pismem wysłanym 4 sierpnia 2016 r. podał, że nie zna adresów kancelarii adwokackich i radcowskim, którym mógłby powierzyć swoją sprawę, zwłaszcza tą o pozbawieniu go prawa do zabezpieczenia społecznego, co odpowiada art. 3 i art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Oświadczył, że nie wskazał we wniosku żadnego adwokata ani radcy prawnego, a jedynie wniósł o wyznaczenie obrońcy z urzędu z terenu jego miejsca zamieszkania. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z treści przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), wynika, że ustanowienie adwokata z urzędu obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Mając na uwadze trudną sytuację materialną skarżącego, który jest osobą niepełnosprawną i niepozostającą w zatrudnieniu, przyjąć należy, że wykazał on, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, co orzeczono w pkt I sentencji. Powołana ustawa nie przewiduje natomiast możliwości ustanowienia adwokata z konkretnej miejscowości, gdyż zgodnie z treści art. 244 § 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała konkretnego adwokata, właściwa okręgowa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, wyznaczy adwokata wskazanego przez stronę. W związku z powyższym skarżący powinien był wskazać konkretnego adwokata z podaniem imienia i nazwiska, czego nie uczynił, skoro w piśmie wysłanym do Sądu w dniu 4 sierpnia 2016 r. ponownie podał, że wnosi o wyznaczenie obrońcy z urzędu z terenu jego miejsca zamieszkania. Dodać ponadto należy, że zgodnie z art. 243 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie zaś do art. 254 § 1 tej ustawy rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy. W świetle powyższego wojewódzki sąd administracyjny jest uprawniony do rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy złożonych w celu wszczęcia postępowania przed tym sądem lub wniosków o przyznanie tego prawa złożonych w toku postępowania toczącego się przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przepisy powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują zatem możliwości przyznania stronie prawa pomocy w celu reprezentacji przed Trybunałem Konstytucyjny, czy "Trybunałem Międzynarodowym". Z tych względów sąd administracyjny nie jest władny do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego z urzędu) w celu reprezentacji strony przed Trybunałem Konstytucyjny, czy "Trybunałem Międzynarodowym" lub też sądami powszechnymi. Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że strona skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W tej sytuacji postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu jako zbędne na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i 249a w związku z art. 239 pkt 1 lit "a" i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.