IV SA/Wr 214/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 14 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności wraz z ustawowymi odsetkami tytułem świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym postanawia: 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie. W sprawie S. P., którego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności tytułem świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wyrokiem z dnia 14 września 2010 r., wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W złożonym urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej skarżący podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną oraz dwiema nieletnimi córkami, ale żona mieszka oddzielnie, natomiast jedynym dochodem tego gospodarstwa jest świadczenie alimentacyjne w łącznej kwocie 1.000 zł. Z przedłożonego na wezwanie zaświadczenia Zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego w W. z dnia 7 lipca 2010 r. wynika, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności, w zakładzie karnym nie jest zatrudniony odpłatnie, na koncie depozytowym prowadzonym zgodnie z art. 126 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (tekst jednolity w Dz. U. z 2010 r. nr 125, poz. 842 ze zm.) posiada kwotę 1.764,16 zł, natomiast do jego dyspozycji na dzień wystawienia zaświadczenia pozostawała kwota 13 gr. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Stosownie do brzmienia art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W sprawie, przedmiotem skargi S. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności tytułem świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę. Rozstrzygnięcie to stanowi działanie organu w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej, o którym mowa w powołanym przepisie art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie ma zatem z mocy ustawy obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Dlatego postępowanie dotyczące jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w określonym na formularzu wniosku zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowe, i w konsekwencji, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy w zw. z art. 258 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, stwierdzić należało, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usług profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie referendarza sądowego sytuacja życiowa skarżącego (osadzenie w zakładzie karnym) oraz jego zadeklarowana i potwierdzona przesłanym zaświadczeniem Zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego w W. sytuacja materialna świadczą o wystąpieniu w sprawie obiektywnego braku możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego (zastępstwa procesowego) i przemawiają za uwzględnieniem rozpoznawanego wniosku. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.