IV SA/Wr 217/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu organowi właściwemu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 27 ust. 1 i ust. 2, art. 2 pkt 2, 3, 8 i 10, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U nr 192, poz. 1378 ze zm.); dalej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, po rozpoznaniu odwołania B. G. od decyzji Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] zobowiązującej do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym: K.O. i W. O., w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r., w kwocie 8.400 zł wraz z ustawowymi odsetkami biegnącymi do dnia całkowitej spłaty zadłużenia – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] przyznał na rzecz K. O. i W. O. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 700 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. Mając powyższe na uwadze organ ten dnia 10 listopada 2010 r. wydał zaskarżoną decyzję zobowiązującą B. G. do zwrotu należności świadczeń wypłaconych osobom uprawnionym z funduszu alimentacyjnego. B. G. odwołała się od tej decyzji, wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl ust. 2 tego przepisu organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ponadto stosownie do art. 2 pkt 2 powołanej ustawy bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Z kolei dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Jak wynika z akt sprawy B. G. została na mocy wyroku Sądu Rejonowego we Wrocławiu z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt III RC 142/09 zobowiązana do ponoszenia alimentów na dzieci - K. O. i W. O. w łącznej kwocie 700 zł miesięcznie. Zgodnie z treścią zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. z dnia 29 lipca 2010 r. egzekucja tych alimentów była nieskuteczna. Stąd w myśl powołanych wyżej przepisów B. G. uzyskała status dłużnika alimentacyjnego. Organ I instancji, wspomnianą wyżej, decyzją z dnia 11 września 2009 r. przyznał na rzecz K. O. i W. O. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 700 zł miesięcznie na okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. Z kolei po zakończeniu okresu świadczeniowego, tj. po 30 września 2010 r. organ I instancji, na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wydał decyzję zobowiązując odwołującą się do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. w kwocie 8.400 zł. Kolegium podkreśliło, że obowiązujące w powyższym zakresie przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zobowiązują organ do wydania decyzji nakładającej na dłużnika alimentacyjnego obowiązek zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, ilekroć organ ten ustali, że zakończył się okres świadczenia, na jaki zostały przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Stwierdzenie przesłanek mających charakter konkretny i sprawdzalny, określonych w art. 27 powołanej ustawy, przesądza zatem o treści decyzji. Jednocześnie Kolegium poinformowało, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, 50 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów oraz 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Ponadto w myśl art. 30 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Zastosowanie tych przepisów wymaga jednakże odrębnego wniosku dłużnika alimentacyjnego i jest możliwe po wydaniu decyzji zobowiązującej do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W obu przypadkach, określonych w art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zastosowanie ulgi uzależnione jest od uznania organu rozpatrującego wniosek. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca działająca przez pełnomocnika – ojca A. G., wyjaśniła, że o wyroku zasądzającym alimenty dowiedziała się w października 2009 r. i w związku z tym w grudniu 2009 r. wniosła pozew o "zawieszenie płatności alimentów". M. O. otrzymał pismo procesowe i uczestniczył w rozprawach w tej sprawie. Dlatego wnosi o ustalenie czy obowiązkiem M. O. było zawiadomić o sprawie sygn. akt III RC 17/10 organ, który płacił alimenty oraz o ustalenie czy, do czasu wydania prawomocnego wyroku w sprawie sygn. akt III RC 17/10, MOPS miał prawo wszczynać postępowanie przeciwko skarżącej jako uchylającej się od płacenia alimentów. Wskazała, że dołączyła do akt sprawy prowadzonej przez organ I instancji szereg dokumentów dotyczących m. in. powyższej kwestii, jak również wykaz kosztów utrzymania dzieci, które zostały przez M. O. sfałszowane oraz dowody potwierdzające, że ukrył on przed sądem rejonowym szereg faktów. Oczekiwała, że Sekcja Dłużników MOPS odpowie pisemnie na tę część dokumentów, o których ten wydział wiedział, a resztę dokumentów przekaże w trybie administracyjnym do Sekcji Realizacji Świadczeń. Nie miała prawa wystąpić o dane chronione M. O., natomiast oczekiwała, że uruchomi "właściwe działania i udzieli odpowiedzi lub poinformuje kto i kiedy może uzyskać dane potrzebne do sądu". Bezczynność MOPS spowodowała, że sąd okręgowy oddalił jej apelację, a przedstawione przez M. O. koszty utrzymania uznano za udowodnione. Stwierdziła też, że wyrok z dnia 9 lipca 2009 r., który stanowił podstawę działań MOPS, wydany był zaocznie i oparty został na nieprawdziwych ustaleniach. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z powodów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślając, że w postępowaniu administracyjnym organ administracji nie może badać, czy zobowiązanie przed sąd rodziny strony do ponoszenia alimentów na rzecz dzieci było zasadne, czy orzeczenie wydano w sposób prawidłowy, czy oparto się na zgodnych z prawdą ustaleniach. Działania organu podejmowane na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów mają charakter wtórny, w tym znaczeniu, że stanowią konsekwencję prawomocnego orzeczenia o zasądzeniu alimentów przez sąd rodzinny, któremu nadano klauzulę wykonalności. W postępowaniu tym organ administracji ustala jedynie, czy zostały wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Również w postępowaniu w sprawie przyznania tych świadczeń organ administracji nie może w żaden sposób oceniać prawomocnego orzeczenia sądu zasądzającego alimenty ani zaświadczenia prowadzącego postępowanie egzekucyjne stwierdzające bezskuteczność egzekucji. Bez znaczenia pozostają podniesione w skardze uwagi i zastrzeżenia dotyczące możliwości finansowych i zawodowych ojca dzieci uprawnionych do alimentów. Dla prowadzonego przez organy obu instancji postępowania nie mógł mieć znaczenia również fakt, iż skarżąca wniosła pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego, ewentualnie obniżenie wysokości alimentów. Abstrahując od faktu, że sąd okręgowy oddalił apelację od skarżącej od wyroku oddalającego takie powództwo, trzeba zauważyć, że sam fakt prowadzenia takiego postępowania nie wstrzymał egzekucji alimentów prowadzonej na podstawie prawomocnego wyroku. Na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, m. in. że M. O. od chwili urodzenia córki W. O. nie płaci alimentów. Nie płaci również alimentów na dwójkę innych dzieci w Warszawie. Ma sprawy o oszustwa i wyłudzenia trzech kredytów. Zobowiązał się do uregulowania tych należności i skarżącą interesuje czy są one regulowane z alimentów na rzecz dzieci. M. O. nie płacił na utrzymanie, wobec czego należy wyjaśnić, na jaki cel były przeznaczone pieniądze wypłacone przez Fundusz Alimentacyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na decyzje administracyjne ( art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 27 ust. 2 w związku z ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W myśl ust. 2 tego przepisu organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1 tej ustawy). Organ właściwy wierzyciela to wójt, burmistrz, prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (art. 2 pkt 10). Pojęcie dłużnika alimentacyjnego zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 3 powołanej ustawy, zgodnie z którym dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Natomiast bezskuteczność egzekucji oznacza w myśl art. 2 pkt 2 ustawy m. in. egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. z dnia 29 lipca 2010 r., nr [...] o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych stwierdza, że wyrokiem Sądu Rejonowego Wrocław- Krzyki z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt III RC 142/09 zaopatrzonym w klauzulę wykonalności zasądzono od skarżącej - na rzecz K. O. i W. O. alimenty w wysokości 350 zł dla każdej z nich, czyli łącznie 700 zł miesięcznie, zaś egzekucja tych świadczeń w okresie ostatnich dwóch miesięcy okazała się bezskuteczna. . Z zaświadczenia tego wynika zatem, że skarżąca jest zobowiązana do świadczeń alimentacyjnych na podstawie wyroku zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, zaś egzekucja wobec niej w okresie ostatnich dwóch miesięcy okazała się bezskuteczna. Skarżąca spełnia zatem przesłanki, o których mowa w art. 2 pkt 3 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, określające pojęcie dłużnika alimentacyjnego. Jedną z przesłanek, o których mowa w art. 27 ust. 2 wspomnianej ustawy, upoważniających organ właściwy wierzyciela do wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest upływ okresu świadczeniowego. Okres ten oznacza, w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Okres świadczeniowy, o którym mowa w art. 27 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 8 powołanej ustawy, został określony w niniejszej sprawie w ostatecznej decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] września 2009 r., nr [...] przyznającej osobom uprawnionym świadczenia z funduszu alimentacyjnego i obejmuje on okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. Upływ tego okresu, który nastąpił z dniem 30 września 2010 r., upoważniał zatem organ właściwy wierzyciela do wydania decyzji, o której mowa w art. 27 ust. 2 cytowanej ustawy. W postępowaniu prowadzonym na podstawie powołanych wyżej art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ administracji ustala jedynie, czy upłynął okres na jaki zostały przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie; ewentualnie czy została uchylona decyzja przyznająca te świadczenia. Organ administracji nie jest natomiast uprawniony do oceny wyroku sądu rodzinnego i opiekuńczego zasądzającego alimenty na rzecz osób uprawnionych ani też ustaleń poczynionych w toku postępowania prowadzonego przed tym sądem, jak również do oceny zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji. Z tego względu zarzuty skarżącej dotyczące wyroku zasądzającego od niej alimenty na rzecz uprawnionych dzieci pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Słusznie przy tym podkreśla Kolegium, iż wniesienie przez skarżącą pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego, ewentualnie o obniżenie wysokości alimentów nie stanowi przesłanki uzasadniającej odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu przez skarżącą, na podstawie art. 27 ust. 2 powołanej ustawy, świadczeń alimentacyjnych wypłaconych uprawnionym do nich dzieciom. Bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy pozostają również podniesione na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej argumenty dotyczące kwestii na jaki cel ojciec dzieci przeznacza otrzymywane przez nich świadczenia alimentacyjne. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.