IV SA/Wr 22/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia NSA – Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia NSA –Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia WSA – Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr DO [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla decyzję I i II instancji; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz K. G. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., Nr DO [...] na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tekst jednolity: Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm./ po ponownym rozpatrzeniu sprawy K. G. utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Nr DO [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W motywach uzasadnienia stwierdzono, że K. G. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich wskazując, iż podczas II wojny światowej /lata 1943-1944/ przebywał w obozie zagłady w S. Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] r. odmówił wnioskodawcy przyznania uprawnień kombatanckich stwierdzając, że strona nie przedstawiła wystarczających dowodów potwierdzających, że podlegała represjom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /dalej jako ustawa o kombatantach .../. K. G. w ustawowym terminie wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że w obozie zagłady w S. przebywał jako 3 letnie dziecko do 1943r., a wcześniej był w tymczasowym obozie w Ch. Stwierdził, że w celu wyjaśnienia podanych okoliczności próbuje skontaktować się z T. B. , który przebywa w USA oraz z W. Ż. , która także była w obozie i mieszka nadal w Ż. koło S. Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zważył, co następuje. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach ... o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Z treści tego przepisu wynika, że dla uzyskania uprawnień kombatanckich konieczne jest złożenie przez zainteresowaną osobę wniosku, rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego oraz, o ile nie w pierwszej kolejności, poparcie tego wniosku odpowiednimi dowodami. Dowody te, oceniane w trybie przewidzianym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, winny dokumentować działalność kombatancką lub równorzędną wnioskodawcy lub podleganie przez niego represjom określonym w ustawie. Ograniczenie się wyłącznie do uprawdopodobnienia okoliczności objętych dyspozycją poszczególnych przepisów ustawy o kombatantach ... nie jest wystarczające. W toku uzupełniającego postępowania dowodowego przeprowadzonego w instancji odwoławczej Kierownik Urzędu przeprowadził dowód z przesłuchania strony, wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej – Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z prośbą o opinię dotyczącą obozu w S. , Muzeum Pojezierza Ł. –W. , Żydowskiego Instytutu Historycznego oraz dokonał innych niezbędnych czynności. W ocenie Kierownika Urzędu zainteresowany nie udokumentował, że podczas drugiej wojny światowej podlegał represjom, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o kombatantach ..., to jest przebywał w obozach w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady. Na potwierdzenie tego faktu K. G. przedstawił kopie życiorysów sporządzanych w latach 50 – tych ubiegłego wieku, gdy rozpoczynał pracę w Pogotowiu Ratunkowym we W. i Spółdzielni Pracy [...] . W życiorysach tych – na prawach dokumentu prywatnego – znajdują się wpisy, z których wynika, iż K. G. /gdy miał [...] lata – było to zatem w 1943 roku/ z obawy przed banderowcami uciekł z matką z W. do Ch. L. , skąd trafił do obozu w S. Wskazać jednak należy, że w wielostronicowej ankiecie personalnej w rubryce [...] . Czy był represjonowany w czasie okupacji i w jaki sposób? a) aresztowany? b) obóz koncentracyjny? c) obóz jeńców? ... K. G. wpisał odpowiedź Nie. W tej samej ankiecie wzmianka o pobycie w obozie w S. znalazła się tylko w rubrykach dotyczących rodziców. Przesłuchany w charakterze strony w dniu [...] r. w siedzibie Urzędu K. G. zastrzegając oczywiście, że z najmłodszych lat nie pamięta zbyt wiele zeznał jednak, zanim znalazł się w S. został wykradziony z [...] w W. – pozostawał wówczas pod opieką ciotek /S. G. i drugiej kobiety – nazwisko rodowe P. ?, po mężu M. /. Ciotki chciały z nim przedostać się do ZSRR. W drodze do ZSRR trafił do obozu przejściowego w Ch. L. , skąd z jedną z ciotek trafił do obozu w S. Tam został przemycony do obozu polskiego – z obozu został uratowany w związku z buntem, który miał tam miejsce w październiku 1943 roku. K. G. zeznał, że obie ciotki już nie żyją, po wojnie nie utrzymywał z nimi kontaktu. W tym miejscu wskazać należy, że zeznanie to jest sprzeczne z relacją zawartą w życiorysach z lat 50 – tych przede wszystkim w tym zakresie, że w życiorysach K. G. wskazał, że uciekał z W. na zachód, a przesłuchiwany zeznał, iż była to droga z W. w kierunku wschodnim. Kolejne sprzeczności ujawniają się po lekturze dokumentów nadesłanych przez Żydowski Instytut Historyczny przy piśmie z dnia [...] r. Z dokumentu dotyczącego wstępnej weryfikacji wynika np., że Z. M. była przyjaciółką S. G. /z zeznań wynikało, iż była to kolejna ciotka strony/. Wynika z niego również /co też jest sprzeczne z zeznaniem/, iż w połowie lipca 1943 roku w związku z utworzeniem tzw. Vorlager w S. okupant potrzebował pracowników przymusowych do pracy, których rekrutował z okolicznej ludności i osób osadzonych w obozach przejściowych. W drugiej połowie października 1943r. Vorlager został zlikwidowany – część robotników rozpuszczono, pozostałych ewakuowano w słabo strzeżonych transportach, zdarzały się ucieczki. W pisma Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] r. /znak: [...] / wynika, że transporty więźniów przywożonych do S. były dzielone na stacji - po kilka wagonów podstawiano na rampę obozową, skąd ofiary kierowano wprost do komór gazowych. Tak samo postępowano z ofiarami pędzonymi pieszo do ośrodka lub przywożonymi samochodami. Nic nie wiadomo, aby na terenie ośrodka zagłady istniał obóz polski, a także by osoby przywożone do S. były poddawane segregacji w obozie w Ch. Zbliżonej treści informacje zawiera również publikacja Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945. Informator encyklopedyczny, Warszawa 1979. Kierownik Urzędu oczywiście dostrzega, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Żydowskiego Instytutu Historycznego potwierdzające osadzenie K. G. w obozie, jednakowoż nie może ono decydować o wydaniu korzystnego dla strony rozstrzygnięcia, a to z uwagi na liczbę i wagę ujawnionych w sprawie sprzeczności i rozbieżności, które oceniane łącznie czynią relację strony całkowicie niewiarygodną. Wskazać należy, że zaświadczenie to zostało wydane właściwie wyłącznie w oparciu o relację strony popartej tym, że na W. w K. przed wojną zamieszkiwały rodziny żydowskie o nazwisku N. /N. i zbliżone/. Jest to domniemanie całkowicie dowolne w sytuacji, gdy zainteresowany przesłuchany dnia [...] r. nie potrafił podać żadnych danych o swoim pochodzeniu. W skardze do sądu administracyjnego K. G. zakwestionował powyższą decyzję. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie powtarzając swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W trakcie postępowania administracyjnego K. G. podnosił, że w celu wyjaśnienia okoliczności jego sprawy, tzn. potwierdzenia faktu przebywania skarżącego w obozie zagłady w S. próbuje skontaktować się z T. B. przebywającym w USA oraz z W. Ż. , która także była w obozie i mieszka nadal w miejscowości Ż. koło S. Organ decyzyjny nie tylko zaniechał podjęcia jakichkolwiek czynności procesowych zmierzających do uzupełnienia i weryfikacji postępowania z uwzględnieniem zgłoszonych dowodów, ale także nie ustosunkował się do oceny ich ewentualnego znaczenia dla wyniku postępowania. Podczas rozprawy w dniu [...] r. skarżący przedłożył Sądowi oświadczenie W. B. /z domu Ż. / z [...] r., w którym podała, że zna K. G. z czasu pobytu w obozie zagłady w S. w 1943r. Stwierdziła, że pracowała w kuchni obozowej i widziała skarżącego w baraku obozowym jako dziecko. Wraz z powyższym przedłożył decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] przyznającą jej uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu pobytu w obozie pracy III Rzeszy od [...] r. do [...] r. oraz plik dokumentów w sprawie odszkodowawczej W. B. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ I, jak i II instancji, który jako organ odwoławczy niejako ponownie rozstrzyga sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stworzyłoby podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy przede wszystkim odnieść się do dowodu w postaci oświadczenia W. B. , ustosunkować się do celowości i zasadności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania /odebrania oświadczenia/ T. B. i ocenić powyższe w relacji i powiązaniu z już zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przy czym naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w.w. ustawy. H.B. 20.07.2007r.