IV SA/Wr 22/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia NSA - Henryk Ożóg Protokolant Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. G. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla decyzję I i II instancji, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...], nr [...], na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2005r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o właściwości i trybie postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. nr 133, poz. 1422 ze zm.) orzeczono wobec M. G. w grupie I kategorię N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W rozpoznaniu podano: 1. Nieprawidłowe wartości biochemicznych enzymów wydolności wątroby - § 44 p 6 2. Nietolerancja glukozy - § 54 p 4 (w zast.) 3. Hiperlipidemia mieszana - § 60 p 1 (w zast.) 4. Skrzywienie przegrody nosa - § 26 p 3 5. Wzrost powyżej 185 cm - § 1 p 1 Stwierdzono, że schorzenie podane w pkt 1 powoduje niezdolność do zawodowej służby wojskowej, a rodzaj i stopień nasilenia schorzeń ustalono w oparciu o badania specjalistyczne oraz badania własne komisji. W odwołaniu od tej decyzji M. G. podniósł, że po stwierdzeniu przez komisję nieprawidłowych wartości biochemicznych enzymów wydolności wątroby (§ 44 p 6) zrobił sobie powtórne badania i uzyskał dobre wyniki. Nigdy nie miał problemów zdrowotnych, a złe wyniki mogły być przyczyną spożywanego dwa dni wcześniej alkoholu i tłustych potraw. Orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G. od opisanego wyżej orzeczenia na podstawie art.127 § 1 i art.138 kpa w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.05.2004r. r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybie postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, utrzymano w mocy orzeczenie I instancji. W motywach uzasadnienia podano, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania i analizie całości dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zgromadzonej w tej sprawie nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. Ze zgromadzonych dokumentów wynika jednoznacznie, że u skarżącego stwierdza się zaburzenie biochemiczne mieszczące się w zakresie pojęciowym § 54 p 5 (w zast.), § 60 p 1 (w zast.) oraz § 44 p 6 z zał. Nr 2 do rozp. MON z dn. 10.05.2004r. (Dz.U .Nr 133. poz.1422 z póz.zm.) co w Gr.I osób badanych (kandydaci do zawodowej służby wojskowej) jednoznacznie kwalifikuje do kategorii "N"- niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Skarżący nie przedstawił innej dokumentacji mogącej powodować uzasadnione wątpliwości co do wyników badań lekarskich przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych TWKL w Ł. Biorąc powyższe pod uwagę RWKL W. postanowiła jak na wstępie. W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego M. G. zarzucił nieprzeprowadzenie przez RWKL we W. w trybie odwoławczym dodatkowych badań lekarskich specjalistycznych odnośnie zaburzeń rozpoznanych w pkt 8 orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej I instancji uznającego go niezdolnym w charakterze kandydata do zawodowej służby wojskowej - Kat. "N". W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie. Stwierdzono, że rodzaj i stopień nasilenia schorzeń został ustalony w oparciu o wyniki przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych TWKL w Ł. badań laboratoryjnych w świetle których jednoznacznie wynika, że stwierdzone u skarżącego nieprawidłowości w myśl obowiązujących przepisów rozp. MON z dnia 10.05.2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej mieszczą się w zakresie pojęciowym § § 44 p. 6, § 54 p. 4 (w zast.), § 60 p. 1 (w zast.), § 26 p. 3, § 1 p. 1 z Zał. Nr 2 do w/w rozp. MON co uzasadnia kwalifikacje do w/w kategorii zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej. Skarżący w trakcie czynności orzeczniczych w trybie odwoławczym nie załączył innej dokumentacji medycznej mogącej powodować wątpliwości co do oceny orzeczniczej wojskowej komisji lekarskiej I instancji. W tej sytuacji wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia nie stwierdziła konieczności przeprowadzenia dodatkowych badań lub konieczności uzupełnienia materiału w sprawie i zgodnie z § 32 ust. 2 rozp. MON z dnia 10.05.2004r. rozpatrując odwołanie orzekła na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne - o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej - sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. przepisami prawa obowiązującymi w dniu podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybie postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, dalej: rozporządzenie, wraz z i załącznikiem nr 2 - wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, powołanego wyżej (dalej: załącznik). Według § 23 rozporządzenia orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, i dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 14, wykorzystując w szczególności: 1) odpis przebiegu zawodowej służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego; 2) opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki oraz czynniki ryzyka na stanowisku służbowym zajmowanym przez żołnierza zawodowego; 3) historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego; 4) wyniki pomiarów ; czynników szkodliwych występujących w środowisku służby; 5) kartę badań profilaktycznych i okresowych; 6) książkę zdrowia żołnierza zawodowego; 7) informacje zawarte w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 32 ust. 2). Zgodnie z przepisem § 26 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji nie sprostały tym wymaganiom. Wystarczy zapoznać się z lakonicznymi uzasadnieniami obu orzeczeń. Na wstępie należy jednak zwrócić uwagę na rozbieżność interpretacyjną między orzeczeniami lekarskimi. Spośród pięciu stwierdzonych u skarżącego nieprawidłowości rozpoznanych ze względu na wymagania zawodowej służby wojskowej, jako dyskwalifikujące go do tej służby komisja lekarska I instancji wskazała jedynie schorzenie wymienione w punkcie 1, tj. nieprawidłowe wartości biochemicznych enzymów wydolności wątroby - § 44 pkt 6 załącznika nr 2. Tymczasem, zdaniem komisji lekarskiej II instancji, dyskwalifikujący charakter do tej służby należy przypisać trzem stwierdzonym schorzeniom, t.j. poza wymienionym w punkcie 1, także wskazanemu w punkcie 2 (zakwalifikowanemu przez I instancję jako nietolerancja glukozy - § 54 pkt 4 (w zast.), natomiast przez II instancję jako wielogruczołowe zaburzenia czynnościowe nieznacznie upośledzające przemiany hormonalne - § 54 pkt 5 (w zast.) oraz w punkcie 3, t.j. hiperlipidemia mieszana - § 60 pkt 1 (w zast.). Rozbieżności tych nie wyjaśniono. Istotniejsze są jednak uchybienia popełnione przez obie instancje lekarskie w zakresie obowiązku zebrania w wyczerpujący sposób oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Należy mianowicie zauważyć, że zgodnie z opisem podanych w załączniku nr 2 zaleceń odnoszących się do oceny poszczególnych schorzeń ze względu na zdolność do zawodowej służby wojskowej, w zaleceniu do schorzenia wymienionego w § 44 pkt 6 (i pozostałych punktów tego przepisu) tzn. nieprawidłowe wartości biochemicznych wskaźników wydolności wątroby zawarto następującą wskazówkę: "ocena orzecznicza wymaga dokumentacji dotychczasowego leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej." Oparcie orzeczenia na przedmiotowej dokumentacji zostało ujęte w postaci "wymogu". Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by organy lekarskie oparły swoje rozpoznanie stosując się do tak sformułowanego zalecenia, wręcz przeciwnie, że oparły je na wynikach jednorazowych badań. W przypadku rozpoznania schorzenia opisanego w § 54 pkt 4 lub pkt 5 sformułowano następujące zalecenie: "kandydatów do służby w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego należy kwalifikować jako niezdolnych". Z analizy treści tego zalecenie bezspornie wynika, że kwalifikacja kandydata do służby jako zdolnego lub niezdolnego ze względu na rozpoznane w tym przepisie schorzenie może być uzależnione od warunków (właściwości) służby, do której ubiega się kandydat, w tym wypadku od odbywania jej lub nie w zasięgu promieniowania mikrofalowego. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by status skarżącego był analizowany przez komisje lekarskie z uwagi na wskazaną okoliczność. Wobec schorzenia ujętego w § 60 pkt 1 zalecono, co następuje: "rozpoznanie powinno być potwierdzone obserwacją lub leczeniem szpitalnym oraz dokumentacją z leczenia w poradni endokrynologicznej lub innej poradni specjalistycznej". Z dokumentacji sprawy również nie wynika, by i to zalecenie wzięto pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, że kwalifikując schorzenie rozpoznane u skarżącego do § 54 pkt 4 oraz 5 oraz do § 60 pkt 1 użyto sformułowania "w zast." Sąd tylko może się domyślać, gdyż to nie wynika z motywów uzasadnienia, że chodzi o jednostki chorobowe nie znajdujące swojego dokładnego odpowiednika w wykazie zamieszczonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 maja 2004r., i które na zasadzie bliższej lub dalszej analogii można "podciągnąć" pod schorzenie wskazane w którymś z wymienionych przepisów. Jednakże, z uwagi na to, że rozpoznane schorzenia wykazują jedynie podobieństwo cech do schorzeń wymienionych w odpowiednich przepisach, lecz tych cech do końca nie wyczerpują rzeczą komisji lekarskiej jest wyjaśnienie dlaczego takie schorzenia są traktowane na równi z chorobami znamiennymi pełnią składających się na nie właściwości podanych w zastępujących je przepisach załącznika. Jest to niezbędne zarówno do tego, by przekonać stronę do słuszności orzeczenia, ale i do tego, aby umożliwić Sądowi jego realną kontrolę. Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). W niniejszej sprawie zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, sprowadza się do wskazania jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiedniego paragrafu załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenia o zaliczeniu do kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, co nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu. Z uwagi na charakter decyzji, Sąd nie orzekał w przedmiocie jej wykonalności, o której mowa w art. 152 powołanej wyżej ustawy.