IV SA/Wr 221/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.B. na pismo Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 czerwca 2023 r., nr 010070/680/3738312/2023 w przedmiocie uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 29 marca 2024 r. Z. B. (dalej: strona, skarżący) wniósł do Sądu skargę na opisane w sentencji pismo Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, Prezes ZUS) w przedmiocie uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze. Z akt sprawy wynika, że w dniu 31 marca 2023 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o świadczenie wychowawcze na dziecko M. B. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. (dalej: wniosek). W tym samym dniu, z takim samym wnioskiem, wystąpiła matka dziecka. W związku z powyższym, pismem z dnia 21 czerwca 2023 r. organ poinformował skarżącego, że z wnioskiem na to same dziecko wystąpiły dwie osoby uprawnione do pobierania świadczenia wychowawczego. Jednocześnie organ wezwał stronę do uzupełnienia wniosku przez dostarczenie dokumentów potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem bądź do złożenia pisemnego oświadczenia o sposobie sprawowania opieki nad dzieckiem. Z załączonej dokumentacji wynika również, że w związku z brakiem reakcji skarżącego na wezwanie zawarte w piśmie z dnia 21 czerwca 2023 r., decyzją z dnia 14 sierpnia 2023 r., nr 010070/680/3738312/2023 organ odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia wychowawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi z punktu widzenia objętej zakresem normowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023, poz. 1634 ze zm., dalej: u.p.p.s.a.) kognicji sądu administracyjnego do orzekania w sprawie. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 u.p.p.s.a., zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 u.p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 u.p.p.s.a.): 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a u.p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 u.p.p.s.a.). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 u.p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 u.p.p.s.a. Przedmiotem skargi w sprawie jest pismo Prezesa ZUS z dnia 21 czerwca 2023 r., w którym organ poinformował skarżącego, że z wnioskiem na to same dziecko wystąpiły dwie osoby uprawnione do pobierania świadczenia wychowawczego (skarżący oraz matka dziecka) i wezwał stronę do uzupełnienia wniosku przez dostarczenie dokumentów potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem bądź do złożenia pisemnego oświadczenia o sposobie sprawowania opieki nad dzieckiem. Biorąc pod uwagę treść i charakter pisma z dnia 21 czerwca 2023 r., uznać należy, że zaskarżone pismo nie mieści się we wskazanym w u.p.p.s.a. katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego, a zatem wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Brak jest także przepisów szczególnych, które przewidywałyby w takiej sytuacji kontrolę sądowoadministracyjną. Zaskarżone pismo nie jest decyzją, ani postanowieniem, nie stanowi też aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 u.p.p.s.a. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że kognicji sądów administracyjnych podlegają wyłącznie akty lub czynności dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Konieczne jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Zaskarżone pismo ma natomiast charakter stricte informujący oraz wzywający do uzupełnienia braków formalnych wniosku o świadczenie wychowawcze i jako takie nie posiada cech aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z tych względów - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego - orzeczono jak w sentencji postanowienia.