IV SA/Wr 224/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Henryk Ożóg, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej I. oddala skargę w całości; II. przyznaje radcy prawnemu K.T. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 590,40 ( słownie: pięćset dziewięćdziesiąt 40/100 ) złotych w tym 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody D. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty D. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] orzekającą o utracie statusu osoby bezrobotnej przez A.G. z dniem 15 stycznia 2016 r. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Starosta D. orzekł o uznaniu A. G. z dniem 8 grudnia 2015 r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku. W dniu 15 stycznia 2016 r. strona otrzymała skierowanie na rozmowę kwalifikacyjną w sprawie stażu w sklepie "[...]" w Ł. na stanowisku sprzedawca-kasjer. Strona zgłosiła się w dniu 21 stycznia 2016 r. do urzędu pracy ze skierowaniem, na którym organizator stażu zaznaczył, że skierowana odmówiła przyjęcia oferty stażu z powodu ciężko chorego dziecka. Ponadto strona złożyła pisemne oświadczenie, wyjaśniając że jest osobą samotnie wychowującą dziesięcioletniego syna, który jest chory i wymaga stałej opieki z jej strony. Oświadczyła, że jest gotowa i zdolna do podjęcia zatrudnienia tylko do południa, ponieważ w godzinach popołudniowych nie ma kto zająć się synem. Strona w dniu 1 lutego 2016 r. przedłożyła zaświadczenie lekarskie, zgodnie z którym dziecko ze względu na liczne problemy zdrowotne wymaga stałej opieki ze strony matki. W dniu 15 lutego 2016 r. strona oświadczyła na piśmie, że na dzień przedłożenia propozycji stażu nie była w stanie podjąć stażu z powodu braku gotowości i zdolności do podjęcia pracy i nadal nie jest gotowa i zdolna do podjęcia pracy, ponieważ w godzinach popołudniowych nie może zagwarantować opieki dziecku. Ponadto z akt administracyjnych sprawy wynika, że strona w piśmie z dnia 29 stycznia 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie dodatku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem, a następnie w pismach z dnia 2 lutego i 8 lutego 2016 r. uzupełniła powyższy wniosek. Powyższy wniosek strony wraz z pismami uzupełniającymi został przekazany do rozpatrzenia według właściwości Ośrodkowi Pomocy Społecznej w N.. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] organ pierwszej instancji orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej przez stronę z dniem 15 stycznia 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że z chwilą uzyskania statusu osoby bezrobotnej zainteresowana wyraziła gotowość do podjęcia zatrudnienia lub bądź udziału w innej formie pomocy. Na osobie bezrobotnej ciążą z woli ustawodawcy obowiązki, których nieprzestrzeganie wywołuje określone prawem skutki. Skoro zainteresowana od 15 stycznia 2016 r. pozostaje w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia pracy, należało orzec o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 15 stycznia 2016 r. zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 149 ze zm.), dalej powoływana jako ustawa o promocji zatrudnienia. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, wyjaśniając że syn jest przewlekle chory od urodzenia i cierpi na poważne schorzenie jelita grubego. W 2010 r. syn przeszedł operację jelita grubego, wymaga stałej opieki innej osoby ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji, ponieważ jest to choroba nieuleczalna. Strona wskazała, że w tej sytuacji nie jest możliwe podjęcie przez nią zatrudnienia. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda D. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, zaznaczają że strona nie została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej z powodu odmowy bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji pracy lub innej formy pomocy, lecz z powodu złożonego w dniu 15 stycznia 2016 r. oświadczenia o braku gotowości do podjęcia pracy. Przyczyna ta wyklucza stronę z katalogu osób, którym przysługuje status osób bezrobotnych. Status osoby bezrobotnej nabywa się z własnej inicjatywy osoby zainteresowanej. Jest to więc uprawnienie, a nie obowiązek prawny. Jednakże na osobie, której przyznano status osoby bezrobotnej, ciążą z woli ustawodawcy pewne obowiązki, których nieprzestrzeganie wywołuje określone prawem skutki. Skoro zainteresowana oświadczyła, że jest gotowa do podjęcia zatrudnienia tylko "do południa", to zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia nie spełnia warunków do posiadania statusu osoby bezrobotnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, o przyznanie zasiłku opiekuńczego oraz o przyznanie prawa do leczenia w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że nie może podjąć żadnej pracy z powodu ciężkiej choroby jedenastoletniego syna i konieczności stałej opieki nad dzieckiem. W 2010 r. syn przeszedł operację jelita grubego z powodu wrodzonej i nieuleczalnej choroby. Syn wymaga stałej opieki matki ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji. Ponadto syn cierpi na chorobę oczu, chorobę serca i problemy rozwojowe (upośledzenie rozwoju psychicznego, nadpobudliwość, wada wymowy). Według skarżącej, w tej sytuacji nie można zmuszać matki bardzo chorego dziecka do pracy i pozbawiać ją ubezpieczenia zdrowotnego i dostępu do badań lekarskich. Wszystkie twierdzenia o możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą są bezpodstawne, a urzędy państwowe powinny udzielać wszelkiej pomocy życiowej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 8 grudnia 2016 r. pełnomocnik strony wyznaczony z urzędu zarzucił naruszenie art. 8 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej i przez brak wszechstronnego wyjaśnienia skarżącej powodów wydania decyzji, a także pominięcie sytuacji skarżącej oraz naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia przez uznanie, że skarżąca nie pozostaje w gotowości do podjęcia zatrudnienia, podczas gdy z oświadczeń skarżącej wynikało, że jest w stanie podjąć zatrudnienie w godzinach przedpołudniowych z uwagi na konieczność opieki nad chorym i niepełnosprawnym dzieckiem. W uzasadnieniu pełnomocnik wyjaśnił, że organ arbitralnie pozbawił skarżącą prawa do ubezpieczenia społecznego, w tym do korzystania z opieki lekarskiej. Postępowanie prowadzone było w sposób pozbawiony empatii do ciężkiej sytuacji drugiej osoby, a jedynie w oparciu o przepisy prawne. Skarżąca chce podjąć pracę, jednakże w godzinach przedpołudniowych, co umożliwiałoby opiekę nad dzieckiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór pomiędzy stronami dotyczy prawidłowości decyzji, orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej przez skarżącą z dniem 15 stycznia 2016 r. W rozpatrywanej sprawie w pierwszej kolejności należy wskazać zadania, do wykonywania których powołane zostały urzędy pracy zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia. Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 3, pkt 4, pkt 13 i pkt 14 lit. a) ustawy o promocji zatrudnienia do zadań samorządu powiatu w zakresie polityki rynku pracy należy: udzielanie pomocy bezrobotnym i poszukującym pracy w znalezieniu pracy przez pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe, rejestrowanie bezrobotnych i poszukujących pracy, przyznawanie i wypłacanie zasiłków oraz innych świadczeń z tytułu bezrobocia, wydawanie decyzji o uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną oraz utracie statusu bezrobotnego. Zadania te są wykonywane przez powiatowe urzędy pracy wchodzące w skład powiatowej administracji zespolonej (art. 9 ust. 2 cyt. ustawy). Wobec powyższego, wbrew twierdzeniom skarżącej, że "urzędy państwowe powinny udzielać wszelkiej pomocy życiowej", powiatowe urzędy pracy zobowiązane są do wykonywania zadań nałożonych przepisami ustawy o promocji zatrudnienia, mających na celu pomoc osobom bezrobotnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia "bezrobotnym" jest osoba (...) zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy (...). Tak więc, aby posiadać status osoby bezrobotnej, osoba winna być zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Wyjątek dotyczy tylko osób niepełnosprawnych, które winny być zdolne i gotowe do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby skarżąca była osobą niepełnosprawną, co oznacza że w celu utrzymania statusu osoby bezrobotnej winna być zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast skarżąca w swoich oświadczeniach i wyjaśnieniach wskazuje, że co najwyżej jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia "w godzinach przedpołudniowych" z powodu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem. W dniu 21 stycznia 2016 r. skarżąca oświadczyła, że jest gotowa i zdolna do podjęcia zatrudnienia tylko do południa, ponieważ w godzinach popołudniowych nie ma kto zająć się synem. Natomiast w dniu 15 lutego 2016 r. strona oświadczyła, że na dzień przedłożenia propozycji stażu nie była w stanie podjąć stażu z powodu braku gotowości i zdolności do podjęcia pracy i nadal nie jest gotowa i zdolna do podjęcia pracy, ponieważ w godzinach popołudniowych nie może zagwarantować opieki dziecku. Należy zaznaczyć, że posiadanie statusu bezrobotnego jest prawem, a z prawem tym wiążą się określone obowiązki. Stosownie do art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Status bezrobotnego, w świetle definicji bezrobotnego określonej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia uzależniony jest bowiem nie tylko od spełnienia warunku pozostawania bez pracy, ale także od zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, co oznacza, że bezrobotny musi być pod tym względem w pełni dyspozycyjny. W tym miejscu należy też zaznaczyć, że celem przyznania statusu bezrobotnego nie jest zapewnienie świadczeń opieki zdrowotnej, lecz aktywizacja zawodowa bezrobotnego. Samo pozostawanie bez pracy, rejestracja w organie zatrudnienia oraz zamiar korzystania z określonych świadczeń i przywilejów nie determinują jeszcze przynależności do grupy bezrobotnych w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia. Istotnymi cechami charakteryzującymi pojęcie prawne "bezrobotnego" jest bowiem zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Wobec nie spełnienia przez skarżącą warunku zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, organ zasadnie pozbawił skarżącą statusu osoby bezrobotnej zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia. W myśl art. 33 ust. 4g pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia starosta nie może pozbawić statusu bezrobotnego matki dziecka z uwagi na brak zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia spowodowany opieką nad tym dzieckiem przez okres, przez który przysługiwałby jej, zgodnie z odrębnymi przepisami, zasiłek macierzyński w okresie urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego. Tego rodzaju okoliczności nie były jednak podnoszone przez skarżącą. W ocenie Sądu nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia przez uznanie, że skarżąca nie pozostaje w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut naruszenia art. 8 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej i przez brak wszechstronnego wyjaśnienia skarżącej powodów wydania decyzji. Skarżąca otrzymała bowiem w dniu 8 grudnia 2015 r. przy składaniu wniosku o rejestrację egzemplarz pisemnego pouczenia o obowiązkach i uprawnieniach osoby rejestrowanej w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, w tym o warunkach uzyskania statusu osoby bezrobotnej (pkt 3 pouczenia), co skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem. Natomiast uzasadnienie decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Jeżeli chodzi o wnioski skarżącej o przyznanie zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem oraz o przyznanie prawa do leczenia w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, w tym kontrolę wydawanych przez organy administracji decyzji. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do przyznawania stronom postępowania wnioskowanych świadczeń. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca wystąpiła do organu administracji z wnioskiem o przyznanie świadczenia z tytułu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem. Decyzja wydana w tej sprawie przez organ administracji będzie podlegała kontroli sądu administracyjnego po ewentualnym wniesieniu przez skarżącą skargi na tę decyzję. Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących pozbawienia jej opieki medycznej związanej ze statusem osoby bezrobotnej należy wskazać na możliwość korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych również w przypadku utraty statusu osoby bezrobotnej. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1793 z późn. zm.) do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie (...) spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 i 1583), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Stosownie natomiast do art. 54 ust. 1 tej ustawy dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Zgodnie z art. 54 ust. 3 cyt. ustawy decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających posiadanie obywatelstwa polskiego, 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2. Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia (art. 54 ust. 4 cyt. ustawy). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.