IV SA/Wr 228/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak (sprawozdawca) Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi T. Ś. na decyzję Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania należności pieniężnych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej I. uchyla decyzje I i II instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej powoływanej jako k.p.a. oraz art. 68 ust. 2, art. 83 ust. 1, 2, 5, art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2-3, art. 95 pkt 2-5, art. 97 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie przyznawania żołnierzom zawodowym dodatkowego uposażenia rocznego (Dz. U. Nr 108, poz. 1146), § 2 ust. 1 i § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 marca 2004 r. w sprawie gratyfikacji urlopowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 66, poz. 611, utrzymał w mocy decyzję Dowódcy JW. [...] w B. Nr [...] z dnia [...] r. przyznającą T. Ś. należności finansowe w związku ze zwolnieniem żołnierza w dniu 31 stycznia 2008 r. z zawodowej służby wojskowej. Rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] r. T.Ś., pełniący zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej [...] w B., został zwolniony z tej służby i przeniesiony do rezerwy z dniem 31 stycznia 2008 r. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Dowódca Jednostki Wojskowa [...] w B. przyznał T. Ś. następujące należności finansowe w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej: 1. odprawę, w kwocie 10.304,00 zł., tj. należną w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej odprawę w wysokości 320% uposażenia należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej, wypłaconą w dniu 31 stycznia 2008 r. 2. ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, za 31 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w kwocie 4.537,27 zł.; 3. dodatkowe uposażenie roczne za 2007 r. w kwocie 2.714 zł.; 4. dodatkowe uposażenie roczne za rok zwolnienia w wysokości 1/12 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. w kwocie 268,33 zł.; 5. gratyfikację urlopową za 2008 r. niewykorzystaną w roku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w wysokości 3.300 zł. T. Ś. złożył odwołanie od powyższej decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w B., domagając się jej zmiany w części dotyczącej odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jak podnosił, przerwa w służbie (od dnia zakończenia pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej w dniu 24 marca 1996 r. do dnia powołania do zawodowej służby wojskowej w dniu 1 kwietnia 1996 r.), skutkiem której przy obliczeniu przysługującej odprawy pominięty został okres poprzedzający powołanie do zawodowej służby wojskowej, rzeczywiście nie miała miejsca. W tym okresie odwołujący stawiał się bowiem codziennie do służby i wykonywał obowiązki służbowe w Szefostwie Wojsk Inżynieryjnych Dowództwa Ś. Okręgu Wojskowego we W., na potwierdzenie czego dołączył oświadczenia oficerów, którzy w tym czasie pełnili służbę w Szefostwie Wojsk Inżynieryjnych. Przerwa ta nie powstała zatem z jego "opieszałości czy niezdecydowania, lecz ewidentnie z nierzetelności osób prowadzących w tamtym okresie sprawy kadrowe". Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Uznał, że organ I instancji właściwie ustalił katalog przysługujących odwołującemu należności finansowych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i prawidłowo obliczył ich wysokość - także w zakresie wysokości przysługującej odprawy. Zgodnie bowiem z treścią art. 94 ust. 1 i 2 ustawy pragmatycznej, żołnierzowi zawodowemu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa, która po dziesięciu latach pełnienia służby wojskowej wynosi 300 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze należnego w ostatnim dniu pełnienia służby i wzrasta o 20 % za każdy następny rok pełnienia służby - nie więcej niż do 600 %. Do okresu służby wojskowej uwzględnianej przy obliczaniu wysokości przysługującej odprawy, po myśli art. 94 ust. 3 tej ustawy, zalicza się wyłącznie okresy nieprzerwanej służby wojskowej. T. Ś. pełnił nieprzerwanie służbę wojskową przez okres 11 lat i 10 miesięcy (od 1 kwietnia 1996 r. do 31 stycznia 2008 r.). Oznacza to, że przysługuje mu odprawa w wysokości 320 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Okres służby wojskowej poprzedzający powołanie do zawodowej służby wojskowej (od 24 października 1990 r. do 24 marca 1996 r.) nie może zostać uwzględniony przy ustaleniu prawa do odprawy, ponieważ po myśli cytowanego wyżej art. 94 ust. 3 ustawy pragmatycznej, przy ustalaniu prawa do odprawy uwzględnia się tylko nieprzerwany okres pełnienia czynnej służby wojskowej, odwołujący zaś w okresie od dnia 25 marca 1996 r. do dnia 31 marca 1996 r. nie pełnił żadnej formy czynnej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. Ś. domaga się zmiany decyzji. Podnosi, że pomimo wygaśnięcia okresu służby nadterminowej z dniem 24 marca 1996 r., po zapewnieniu przez przełożonych, że kontrakt na pełnienie zawodowej służby wojskowej otrzymał, stawiał się do służby każdego dnia w okresie od 25 do 31 marca 1996 r. Skarżący zarzuca, że organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonego przez niego w odwołaniu faktu, iż przerwa w pełnieniu służby nie była spowodowana jego niedbałością, lecz powstała wskutek nierzetelności i opieszałości osób prowadzących sprawy kadrowe. Odpowiadając na skargę Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego wniósł o jej oddalenie w całości. W ocenie strony przeciwnej działania organów wojskowych podjęte w niniejszej sprawie były zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Jak wynika z dokumentacji dotyczącej przebiegu służby wojskowej skarżącego, po zakończeniu okresu pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej (w dniu 24 marca 1996 r.) do dnia powołania do zawodowej służby wojskowej tj. do dnia 1 kwietnia 1996 r. nie pełnił on czynnej służby wojskowej. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 obowiązującej w tym okresie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1992 r. Nr 10, poz. 55 - z późn. zm.), stosunek służbowy żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej powstaje w drodze powołania, na podstawie umowy, zwanej dalej "kontraktem", zawartej pomiędzy osobą, która dobrowolnie zgłosiła się do tej służby, a właściwym organem wojskowym. Po myśli zaś § 20 ust. 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 lipca 1992 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 60, poz. 305 z późn. zm.), osoba zainteresowana pełnieniem zawodowej służby wojskowej jako służby kontraktowej rozpoczyna jej pełnienie z dniem określonym w kontrakcie. Jak wynika z treści kontraktu nr [...] na pełnienie zawodowej służby wojskowej, zawartego w dniu [...] r. pomiędzy Ministrem Obrony Narodowej, reprezentowanym przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w B., a T. Ś., dzień rozpoczęcia pełnienia przez Skarżącego zawodowej służby wojskowej ustalony został na dzień 1 kwietnia 1996 r. W świetle powyższego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest okoliczność faktyczna podnoszona przez skarżącego, iż w dniach 25-31 marca 1996 r. codziennie stawiał się on do służby, albowiem dopiero w dniu 1 kwietnia 1996 r. skarżący mógł rozpocząć pełnienie zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W oparciu o kryterium legalności sąd administracyjny eliminuje decyzję z obrotu prawnego, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż narusza ono prawo w stopniu nakazującym jej eliminację z obrotu prawnego. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem osądu musi być skutecznie wyartykułowany pod adresem organów administracji wojskowej zarzut nieprawidłowej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów prawa materialnego. Sąd podziela zarzut skarżącego, że zaskarżona decyzja nie jest należycie uzasadniona. Organ przedstawił jedynie stan prawny oraz przebieg służby wojskowej skarżącego, nie odniósł się natomiast do przedłożonych przez skarżącego dowodów w postaci oświadczeń oficerów, którzy w spornym okresie tj. od 25 marca 1996 r. do 1 kwietnia 1996 r. pełnili służbę w Szefostwie Wojsk Inżynieryjnych Ś. Okręgu Wojskowego we W., nie podał przyczyn, dla których odmówił im mocy dowodowej oraz nie poczynił żadnych ustaleń w celu stwierdzenia sytuacji faktycznej i prawnej skarżącego po zakończeniu nadterminowej czynnej służby wojskowej, a przed rozpoczęciem zawodowej służby wojskowej. Z oświadczeń skarżącego złożonych na rozprawie wynika bowiem, że "do momentu podpisania kontraktu nieprzerwanie stawiał się do pracy – tego oczekiwali od niego przełożeni – dysponował przepustką i nie rozliczył się z jednostką." Zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. W myśl art. 7, 75, 77 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest dopuścić jako dowód wszystko, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy i dopiero na podstawie całokształtu tego materiału oceniać, czy dana okoliczność została udowodniona. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych naruszało art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ I, jak i II instancji, który jako organ odwoławczy niejako ponownie rozstrzyga sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stworzyłoby podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie doszło także do naruszenia zasady zaufania do państwa i jego organów. Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy przede wszystkim odnieść się do dowodów w postaci oświadczeń oficerów, którzy w okresie od 25 marca 1996 r. do 1 kwietnia 1996 r. pełnili służbę w Szefostwie Wojsk Inżynieryjnych Ś. Okręgu Wojskowego. Należy również ustalić w sposób rzetelny i obiektywny sytuację faktyczną skarżącego w okresie po zakończeniu nadterminowej czynnej służby wojskowej, a przed rozpoczęciem służby zawodowej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zatem dokonać ustaleń w nakreślonym wyżej kierunku. Organ administracyjny zadba też, by ustalenia te miały właściwe oparcie w zebranym materiale dowodowym. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.), orzeczono, jak w sentencji. Z uwagi na charakter sprawy Sąd, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawarł rozstrzygnięcia w przedmiocie wykonalności decyzji.