IV SA/Wr 229/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi B. K.-G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy, po rozpatrzeniu odwołania B. K.-G. (dalej skarżąca) decyzję Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych D.Ośrodka Polityki Społecznej we W. działającego z upoważnienia Marszałka Województwa D. z dnia [...] 2011 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na P. G. za okres od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007 oraz na R. G. od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007. Z dotychczasowego postępowania wynika, że w dniu 26 maja 2011 r. do D. Ośrodka Polityki Społecznej we W. wpłynął wniosek B. K.-G. z dnia 13 lipca 2006 r. o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych na dzieci – P. G. i R. G. na okres zasiłkowy 2006/2007. Organ orzekający wskazał, że z akt sprawy wynika, że Marszałek Województwa D. wydał postanowienie z dnia [...] 2011 r. ([...]), na mocy którego stwierdzono, że w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych na dzieci mają, od dnia 1 maja 2004 r., zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Mianowicie, ojciec dzieci – T. G., był zatrudniony w wyżej wymienionym okresie jako pracownik najemny w Niemczech, natomiast skarżąca w tym czasie nie pracowała zawodowo. Natomiast od dnia 12 czerwca 2006 r. podjęła pracę w Polsce. Mając to na względzie, organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] 2011 r., którą odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczeń rodzinnych, uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał na przekroczenie przez skarżącą ustawowego kryterium dochodowego. Od tej decyzji strona odwołała się, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu odwołania zakwestionowała ustalenia organu w zakresie wysokości uzyskiwanych dochodów, w tym w szczególności w odniesieniu do otrzymywanych alimentów na dzieci od ich ojca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...] uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu wskazało, że uzasadnienie zawarte w zakwestionowanej decyzji nie odpowiada wymogom dotyczącym sposobu i zakresu wyliczenia wysokości dochodu rodziny, stawianym decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczeń z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] 2011 r., którą odmówił przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego na P. G. od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007 oraz na R. G. na okres od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007. Organ pierwszej instancji ustalił, że na dochód rodziny w 2005 r. składały się przychody z tytułu alimentów w wysokości 12.000 zł oraz stypendium w kwocie 704 zł. (1058,67 zł. miesięcznie). W dniu 12 czerwca 2006 r. skarżąca podjęła zatrudnienie, stąd do miesięcznego dochodu rodziny za 2005 r. doliczono kwotę wynagrodzenia uzyskaną w lipcu 2006 r., czyli 623, 73 zł. Wobec tego dochód na osobę w rodzinie wyniósł 560, 80 zł, przekraczając tym samym ustawowe kryterium dochodowe. Strona odwołała się od tej decyzji, prosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że w 2005 r. nie otrzymywała alimentów na dzieci w pełnej, zasądzonej przez sąd kwocie. Jednocześnie dodał, że nie dysponuje zaświadczeniem komorniczym o bezskuteczności egzekucji powyższych alimentów. Jak wskazało dalej Kolegium, zgodnie z art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE. L. 149 z 5 lipca 1971 r.), pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa członkowskiego są uprawnione, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują na terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. W myśl art. 1 lit. a) ww. rozporządzenia, określenie "pracownik najemny" i "osoba prowadząca działalność na własny rachunek" oznacza odpowiednio każdą osobę, która jest ubezpieczona w ramach ubezpieczenia obowiązkowego lub fakultatywnego w odniesieniu do jednego lub więcej ryzyk w ramach działów systemu zabezpieczenia społecznego dla pracowników najemnych lub osób prowadzących działalność na własny rachunek lub w ramach specjalnego systemu dla urzędników służby cywilnej. Stosownie do art. 13 ust. 1 i 2 lit. a) i b) ww. rozporządzenia, pracownik najemny zatrudniony na terytorium jednego Państwa Członkowskiego podlega ustawodawstwu tego państwa, nawet jeżeli zamieszkuje na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub jeżeli przedsiębiorstwo lub pracodawca, który go zatrudnia ma swoją zarejestrowaną siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności na terytorium innego Państwa Członkowskiego. Ponadto, osoba prowadząca działalność na własny rachunek na terytorium jednego Państwa Członkowskiego podlega ustawodawstwu tego państwa, nawet jeżeli zamieszkuje na terytorium innego Państwa Członkowskiego. Według ogólnej zasady, wskazanej w preambule i w art. 13 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71, ustawodawstwem właściwym jest ustawodawstwo miejsca pracy (lex loci labori). Stosownie do art. 76 rozporządzenia nr 1408/71, jeżeli w trakcie tego samego okresu, na tego samego członka rodziny i z tego samego tytułu (działalności zawodowej), zbiega się prawo do świadczeń, uzyskane według ustawodawstwa państwa członkowskiego, będącego państwem zamieszkania członków rodziny, w którym podejmowana przez jednego z rodziców aktywność zawodowa jest warunkiem uzyskania prawa do świadczeń z prawem uzyskanym zgodnie z art. 73 lub art. 74 rozporządzenia nr 1408/71 przez drugiego aktywnego zawodowo rodzica (prawo do świadczeń według ustawodawstwa państwa zatrudnienia jednego pracującego rodzica przy jednoczesnym zamieszkiwaniu członków rodziny w innym państwie członkowskim), to pierwszeństwo ma świadczenie należne na podstawie ustawy kraju zamieszkania członków rodziny. Wówczas świadczenia rodzinne należne na podstawie ustawodawstwa innego państwa członkowskiego ulegają zawieszeniu do wysokości kwoty przewidzianej przez ustawodawstwo pierwszego państwa członkowskiego. Jeżeli natomiast w trakcie tego samego okresu, na tego samego członka rodziny i z różnych tytułów zbiega się prawo do świadczeń należnych na podstawie art. 73 lub art. 74 rozporządzenia nr 1408/71 (z tytułu zatrudnienia) z prawem przysługującym w kraju zamieszkania członków rodziny wyłącznie z tytułu zamieszkiwania, wtedy możliwe są, stosowanie do art. 10 § 1 lit. a i b rozporządzenia nr 574/72, dwie sytuacje: 1) osoba mieszkająca na terytorium państwa członkowskiego razem z dzieckiem nie wykonuje żadnej działalności zawodowej; wtedy pierwszeństwo daje się ustawodawstwu miejsca pracy (lex loci labori) oraz 2) osoba mieszkająca na terytorium państwa członkowskiego razem z dzieckiem wykonuje działalność zawodową; wtedy pierwszeństwo daje się ustawodawstwu miejsca zamieszkania dziecka, pod warunkiem, że według tego ustawodawstwa świadczenie jest należne osobie mieszkającej razem z dzieckiem. Natomiast świadczenia należne na podstawie ustawodawstwa innego państwa członkowskiego z tytułu zatrudnienia drugiego z rodziców podlegają zawieszeniu do wysokości świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo państwa członkowskiego, na którego terytorium zamieszkuje członek rodziny (dziecko). Warunkiem uznania, że w sprawie zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego jest zatem stwierdzenie, iż członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych podlega ustawodawstwu innego Państwa Członkowskiego, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jak wynika z akt sprawy, ojciec dzieci był zatrudniony w okresie od dnia 1 maja 2004 r. jako pracownik najemny w Niemczech, natomiast matka dzieci od dnia 12 czerwca 2006 r. podjęła pracę w Polsce i w lipcu 2006 r. uzyskała pierwsze wynagrodzenie. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami oraz ustalonym stanem faktycznym sprawy, państwem właściwym do przyznania i wypłaty świadczeń rodzinnych na dzieci odwołującej się w okresie od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. była Polska. Dalej Kolegium Odwoławcze podało, że organ pierwszej instancji odmawiając prawa do zasiłków od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r., stwierdził przekroczenie przez skarżącą ustawowego kryterium dochodowego. Powołał się na art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: ustawa, że zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł lub 583 zł, gdy członkiem rodziny jest niepełnosprawne dziecko. Z kolei art. 3 ust. 2 ustawy stanowi, że za dochód rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Nadto, po myśli art. 5 ust. 4b ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Z materiału dowodowego wynika, że w 2005 r. na dochód rodziny odwołującej się składały się dochody z tytułu alimentów w wysokości 12.000 zł (500 zł na dwoje dzieci), wyliczone na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Z. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] 2002 r. (sygn. akt [...]). Kolegium zauważyło bowiem, że wobec braku zaświadczenia komornika o bezskuteczności egzekucji, przy wyliczaniu dochodu rodziny dla celów ustalenia uprawnień do świadczeń rodzinnych uwzględnia się wysokość alimentów wynikającą z wyroku sądowego. Do dochodu wliczono także przychód z tytułu stypendium w kwocie 704 zł. Wobec tego miesięczny dochód rodziny w 2005 r. wynosił 1.058,67 zł. W dniu 12 czerwca 2006 r. strona podjęła zatrudnienie, stąd do miesięcznego dochodu rodziny za 2005 r. zostało wliczone wynagrodzenie uzyskane w lipcu 2006 r. tj 623, 73 zł. Wobec tego dochód na osobę w rodzinie strony wyniósł 560,80 zł, przekraczając tym samym ustawowe kryterium dochodowe (504 zł) o kwotę niższą niż najniższy zasiłek rodzinny (68 zł). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. W ustalonym stanie faktycznym sprawy, nie został spełniony drugi z wymienionych łącznie warunków przyznania zasiłku rodzinnego pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, a mianowicie w poprzednim okresie zasiłkowym zasiłek rodzinny nie przysługiwał. Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji w zakresie ustalenia dochodu rodziny Jednocześnie podało, że podnoszona przez skarżącą okoliczność wiedzy organu o fakcie przebywania i zatrudnienia ojca dzieci w Niemczech nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu przedstawiła swą sytuację rodzinną i materialną. Podniosła, że o tym, iż ojciec dzieci mieszka i pracuje w Niemczech organ pomocy społecznej wiedział. Za każdym razem informowała też o kwocie faktycznie otrzymywanych alimentów. Świadczenia pobierała w dobrej wierze, a wszelkie nieścisłości wynikają z winy organu pomocy społecznej, w szczególności z powodu braku odpowiedniego pouczenia z jego strony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 12 czerwca 2012 r. skarżąca wniosła o zwrot kosztów dojazdu do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych D. Ośrodka Polityki Społecznej z dnia [...] 2011 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na P. G. od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007 oraz na R. G. od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł lub 583 zł, gdy członkiem rodziny jest niepełnosprawne dziecko. Z kolei, art. 3 ust. 2 ustawy stanowi, że za dochód rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z materiału dowodowego wynika, że w 2005 r. na dochód rodziny skarżącej składały się dochody z tytułu alimentów w wysokości 12.000 zł (500 zł na dwoje dzieci), wyliczone na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Z. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] 2002 r. (sygn. akt [...]). Wobec braku zaświadczenia komornika o bezskuteczności egzekucji, przy wyliczaniu dochodu rodziny dla celów ustalenia uprawnień do świadczeń rodzinnych uwzględnia się wysokość alimentów wynikającą z wyroku sądowego. Do dochodu wliczono także przychód z tytułu stypendium w kwocie 704 zł. Z tej racji miesięczny dochód rodziny w 2005 r. wynosił 1.058,67 zł. W dniu 12 czerwca 2006 r. skarżąca podjęła zatrudnienie, stąd do miesięcznego dochodu rodziny za 2005 r. zostało wliczone wynagrodzenie uzyskane w lipcu 2006 r. w kwocie 623, 73 zł. Wobec tego dochód na osobę w rodzinie strony wyniósł 560,80 zł, przekraczając tym samym ustawowe kryterium dochodowe (504 zł) o kwotę niższą niż najniższy zasiłek rodzinny (68 zł). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. W ustalonym stanie faktycznym sprawy, nie został spełniony drugi z wymienionych łącznie warunków przyznania zasiłku rodzinnego pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, a mianowicie w poprzednim okresie zasiłkowym zasiłek rodzinny nie przysługiwał. Sąd w pełni podziela argumentację rozstrzygnięć organów obu instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem. Podnoszona przez skarżącą okoliczność wiedzy organu o fakcie przebywania i zatrudnienia ojca dzieci w Niemczech nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Wydanie zaskarżonej decyzji i ją poprzedzającej zostało dokonane z wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Nie doszło też do naruszenia art. 8 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Podkreślić przy tym należy, że argumenty podnoszone przez skarżącą w skardze, niewątpliwie istotne z punktu widzenia sytuacji życiowej i materialnej rodziny, nawet przy najwyższym stopniu zrozumienia, nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ dotyczyły sfery pozaprawnej. Z tej racji Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. W piśmie z dnia 12 czerwca 2012 r. skarżąca wniosła o zwrot kosztów dojazdu do Sądu w dniu 13 czerwca 2012 r. Stosownie do treści art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów strony do sądu oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W związku z powyższym wniosek o zwrot kosztów postępowania należało uznać za bezzasadny.