IV SA/Wr 23/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia NSA Anna Moskała, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia; III. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., odmówił B. S. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu postanowienia organ orzekający wskazał, że strona posiadała uprawnienia kombatanckie przyznane przez b. ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od sierpnia do września 1952 r. Kierownik Urzędu mając na uwadze art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach (...) wszczął postępowanie administracyjne, które zakończyło się decyzją z dnia [...] pozbawiającą stronę uprawnień kombatanckich. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] nr [...]. Zainteresowany zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w dniu 25 lutego 2004 r. skargę oddalił. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który tę skargę oddalił. Strona ponownie zwróciła się do Urzędu w 2005 r. Wówczas Kierownik Urzędu, po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia lub zmiany decyzji administracyjnej w trybie art. 154 k.p.a. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] nr[...]. Strona po raz kolejny rozpoczęła korespondencję z Urzędem we wrześniu 2005 r. kierując kolejny wniosek o wzruszenie decyzji ostatecznej z dnia [...]. Wniosek został uznany za próbę wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Kierownik Urzędu odmówił uchylenia lub zmiany decyzji, decyzją z dnia [...]. Decyzja ta została następnie uchylona decyzją z dnia [...], a sprawa skierowana do ponownego rozpatrzenia. Po jej rozpoznaniu wydaną decyzję strona zakwestionowała we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pomimo tego, Kierownik Urzędu utrzymał w mocy decyzję wydaną w trybie art. 154 k.p.a., decyzją z dnia 13 kwietnia 2006 r. Strona zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 9 listopada 2006 r. oddalił skargę nie dopatrując się uchybień organu, które podniesiono w skardze. Wywiedziona od tego wyroku skarga kasacyjna została przez Sąd odrzucona z powodu niewłaściwego jej opłacenia. Zainteresowany, w kwietniu 2007 r., wniósł do organu wniosek o wznowienie postępowania. Postępowanie wznowiono postanowieniem z dnia [...] nr [...], a następnie odmówiono uchylenia decyzji w dniu [...] Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ zwrócił się wtedy do zainteresowanego z zapytaniem, czy jego pismo z dnia 17 kwietnia 2007 r. należy odczytywać jako wniosek o przywrócenie terminu. Strona potwierdziła to w odpowiedzi z dnia 11 grudnia 2007 r. Organ uchylił wówczas, decyzją z dnia [...], decyzję z dnia [...] i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzję ze [...] strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zgodnie z pouczeniem w niej zawartym. Sąd, wyrokiem z dnia 12 czerwca 2008 r., uchylił decyzje obu instancji oraz postanowienie z dnia [...] o wznowieniu postępowania, w uzasadnieniu wskazując na wydanie przez organ decyzji odmawiającej wznowienia postępowania z powodu przekroczenia terminu miesięcznego, o jakim stanowi art. 148 § 1 k.p.a. Kierownik Urzędu mając na uwadze powyższe wytyczne Sądu odmówił wznowienia postępowania decyzją z dnia [...] nr [...]. Wnioskodawca skierował wówczas do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który rozpoczął postępowanie w II instancji zakończone decyzją o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...], decyzją z dnia [...] nr [...]. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który w wyroku z dnia 30 czerwca 2009 r. stwierdził, że organ nie rozpatrzył wniosku z dnia 17 kwietnia 2007 r. jako podania o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Jak dalej podał Kierownik Urzędu, art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Samo bowiem wniesienie prośby nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, koniecznym jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić dopiero w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Przeszkoda ta musi być nagła i nie do przezwyciężenia, tj. taka, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zainteresowany, poza potwierdzeniem w piśmie z dnia 11 grudnia 2007 r., że wniosek z dnia 17 kwietnia 2007 r. był wnioskiem o przywrócenie terminu do wznowienia postępowania nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu miesięcznego z art. 148 § 1 k.p.a. Nie doszło więc do spełnienia przesłanki, która jest warunkiem koniecznym do przywrócenia terminu. Niezgadzając się z tym rozstrzygnięciem B.S. zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy kwestionowane postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy i powołał treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a. wskazując, że samo wniesienie prośby nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, koniecznym jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić dopiero w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Przeszkoda ta musi być nagła i nie do przezwyciężenia, tj. taka, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Organ orzekający stwierdził, iż o okolicznościach mających być podstawą wznowienia postępowania strona wiedziała już w chwili wszczęcia postępowania weryfikacyjnego. Słusznie zauważył organ w kwestionowanym postanowieniu, że strona poza potwierdzeniem w piśmie z dnia 11 grudnia 2007 r., że jej wniosek z 17 kwietnia 2007 r. był wnioskiem o przywrócenie terminu do wznowienia postępowania nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu miesięcznego, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Nie doszło więc do spełnienia przesłanki, która jest warunkiem koniecznym do przywrócenia terminu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona również nie wskazała na żadne okoliczności mogące uprawdopodobnić, iż uchybienie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło bez jej winy. Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył B.S. wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia z dnia [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 145 § 1 w związku z art. 148 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie doszło do spełnienia przesłanki określonej w art. 148 § 1 pkt 4 k.p.a., jako warunku koniecznego do wznowienia postępowania w sprawie, przez nieprzyjęcie daty adwokackiej porady prawnej, jako daty, w której strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania; - art.art. 7, 75, 77, 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wnikliwie postępowania dowodowego i niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia; - zastosowanie błędnej podstawy prawnej, a to art. 138 § 1 k.p.a., która dotyczy decyzji administracyjnych, a nie ma zastosowania do postępowań w sprawie wznowienia postępowania i zażaleń na rzeczone postanowienia (art. 126 k.p.a.); - podanie błędnej sygnatury utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem postanowienia. Na rozprawie, w dniu 2 czerwca 2010 r., skarżący uzupełnił zarzuty skargi, podnosząc nadto naruszenie art.art. 140, 141 i 124 § 2 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem skargi jest postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. Z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący w dniu 17 kwietnia 2007 r. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tegoż organu o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. Jako podstawę wznowienia tego postępowania wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Jednocześnie przywołał art. 148 § 1 k.p.a. oświadczając, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania dowiedział się w toku udzielanej mu porady prawnej "w Kancelarii Adwokackiej w dniu 2 kwietnia 2007 r." Pismem z dnia 23 listopada 2007 r. organ orzekający zwrócił się do skarżącego z zapytaniem, czy powyższe stwierdzenie należy traktować jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Odpowiedź skarżącego, z dnia 11 grudnia 2007 r., była twierdząca. W oparciu o to oświadczenie skarżącego organ orzekający rozpoznał wniosek odmownie, wskazując na nieuprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu miesięcznego terminu, o jakim stanowi art. 148 § 1 k.p.a. Zaniechał natomiast wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 64 § 2 w związku z art.art. 7, 8, 9, k.p.a., a to wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez udzielenie informacji niezbędnych do jego prawidłowego rozpoznania. Po myśli art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przepis ten ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą z nich jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Drugą, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią, dochowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Biegnie on od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Czwartą, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był on ustanowiony. Jednakże powyższa regulacja prawna nie jest jedyną, stosowaną w trakcie załatwiania tego rodzaju sprawy administracyjnej. Do jej rozpoznania stosuje się jednocześnie zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, a to art. 7 k.p.a., który ustanawia zasadę dążenia do prawdy obiektywnej, poprzez zobowiązanie organów administracji publicznej w rozumieniu art. 1 k.p.a. do stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący gwarancję realizacji tej zasady i zobowiązujący organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przed rozstrzygnięciem sprawy. Przepis art. 8 k.p.a., który ustanawia zasadę prowadzenia postępowania w taki sposób, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz ich świadomość i kulturę prawną oraz art. 11 k.p.a. formułujący obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, jakimi organy kierują się przy załatwianiu sprawy. W prawidłowo skonstruowanym rozstrzygnięciu nie sposób też pominąć zasad wynikających z art. 107 § 3 k.p.a., który nakazuje w uzasadnieniu faktycznym orzeczenia wskazywać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, przyczyny dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w uzasadnieniu prawnym wyjaśnić podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Standardom tym nie odpowiada zaskarżone postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...]. Oznacza to, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów procesowych, zobowiązujących organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem postępowania jest przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Ze wspomnianych wcześniej zasad przywracania uchybionego terminu w postępowaniu administracyjnym wynika m.in., że w razie tego uchybienia należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podstawowym zatem warunkiem przywrócenia terminu jest jego uchybienie. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu organ zobowiązany jest więc w pierwszej kolejności dokładnie ustalić ramy terminu (jego początek i koniec) po to, by móc następnie stwierdzić, że termin ten został uchybiony. Dopiero takie ustalenie pozwoli organowi ocenić, czy w tym terminie zachodziły okoliczności, które uniemożliwiły stronie, bez jej winy, dokonanie czynności procesowej, a więc czy wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać uwzględniony. Badając niniejszą sprawę stwierdzić należy, że organ administracyjny nie dokonał takich ustaleń. Skarżący wskazał, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania dowiedział się w toku udzielanej mu porady prawnej "w Kancelarii Adwokackiej w dniu 2 kwietnia 2007 r." W tej sytuacji, skoro data ta wydawała się Kierownikowi Urzędu mało wiarygodna, zobowiązany był wezwać skarżącego do usunięcia braku podania w postaci wskazania okoliczności potwierdzających zachowanie terminu. Co więcej, nawet przechodząc już do merytorycznego rozpoznania wniosku organ orzekający, nie będąc w posiadaniu żadnych informacji mających za zadanie uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminowi, celem wypełnienia wszelkich reguł procesu nałożonych na organy administracyjne przez ustawodawcę, również zobligowany jest wezwać ją do uzupełnienia wniosku w sposób pozwalający na właściwe zbadanie tej kwestii. Odnosząc się natomiast do uzasadnień postanowień Kierownika Urzędu powiedzieć trzeba, że motywując swe stanowisko lakonicznie stwierdził, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu miesięcznego z art. 148 k.p.a., w związku z czym nie spełniła się przesłanka konieczna do jego przywrócenia. Tego rodzaju uzasadnienie uniemożliwia skarżącemu polemikę z nim i godzi w wyrażone wcześniej zasady prawa procesowego. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.