IV SA/Wr 23/18

PostanowienieWSA we Wrocławiu2018-03-09

Skład orzekający: Ewa Orłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie, które ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, wykazało brak wystarczających środków finansowych na pokrycie tych kosztów, zgodnie z wymogami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?
Ratio decidendi
Wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny, że jej sytuacja finansowa uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania. Stowarzyszenie posiada różne źródła przychodów, w tym z działalności statutowej i gospodarczej, a wykazana strata nie jest równoznaczna z brakiem płynności finansowej.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odmowy udostępnienia informacji publicznej, podając brak środków finansowych. Stowarzyszenie przedstawiło szczegółowe dane dotyczące swoich dochodów, wydatków, kredytów, aktywów i pasywów. Sąd wezwał do przedłożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, na co Stowarzyszenie odpowiedziało, przedstawiając część żądanych informacji, ale nie wszystkie. Ostatecznie sąd odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że Stowarzyszenie nie wykazało w sposób wystarczający braku środków na pokrycie kosztów sądowych.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Ewa Orłowska starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] z dnia [...] (bez numeru) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca Stowarzyszenie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł wniosło o zwolnienie z kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca Stowarzyszenie podało, że nie posiada środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego od skargi. Dodało, że jest organizacją pozarządową, nie działa w celu osiągniecia zysku i utrzymuje się z wpłat darowizn oraz grantów od prywatnych sponsorów. Aktualne bieżące środki finansowe wystarczają na opłacenie pensji i opłat związanych z utrzymaniem siedziby takich ja czynsz i telefony. Aby poszerzyć źródła finansowania w 2016 r. Stowarzyszenie wzięło kredyt na rozwój działalności gospodarczej, a w 2017 r. wzięło 2 kredyty na prowadzenie działalności statutowej w wysokości [...] zł i [...] zł. Wszystkie kredyty są wciąż spłacane, a miesięczne raty z tego tytułu wynoszą około 5500 zł. Obecnie stowarzyszenie stara się o uzyskanie kolejnego kredytu w celu utrzymanie płynności finansowej. Jednocześnie Stowarzyszenie zwróciło uwagę na to, że bez inicjowania postępowań sądowych w zakresie dostępu do informacji publicznej trudno osiągnąć pozytywne dla obywateli informacje w tym zakresie. Tymczasowa sytuacja finansowa nie pozwala na inicjowanie takich postępowań. W oświadczeniu o majątku i dochodach w rubryce nr 6 wysokość kapitału zakładowego stowarzyszenie podało, że środki finansowe na dzień 23 stycznia 2018 r. wynoszą na koncie [...]zł i w kasie [..] zł, a w rubryce nr 7 wartość środków trwałych według bilansu za poprzedni rok (2017) podało, że nie został jeszcze sporządzony bilans za 2017 r. Natomiast w rubryce nr 8 obejmującej wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy Stowarzyszenie również podało, że został jeszcze sporządzony bilans za 2017 r. Stowarzyszenie podało, że posiada 6 rachunków bankowych i określiło, że stan tych rachunków na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku był następujący [...] zł,[..] GBP. W rubryce nr 10 obejmującej m. in. stan środków w kasie Stowarzyszenie nie sprecyzowało stanu środków w kasie i jednocześnie podało, że co miesięczne wydatki wynoszą około 50.000 zł i obejmują : Internet i telefony 400 zł, druk 150 zł, ochrona 64 zł, czynsz 3800 zł, księgowość 3000 zł, wynagrodzenia (pełne koszty i ubezpieczenia ) 37.000 zł, spłata kredytów 5500 zł. Oświadczyło również, że zatrudnia radcę prawnego. Następnie pismem starszego referendarza z dnia 5 lutego 2018 r. sporządzonym na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego – wezwano stronę do nadesłania w terminie 10 dni kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej, tj.: wyciągów ze wszystkich kont bankowych, kart kredytowych, lokat oszczędnościowych za ostatnie cztery miesiące; deklaracji podatkowych za ostanie cztery miesiące, zeznania podatkowego za 2017 r., 2016 r. i 2015 r. (w tym deklaracji i zeznania za powyższy okres z tytułu działalności gospodarczej), bilansu oraz rachunku zysk i strat za 2017, 2016 r. i 2015 r. oraz bilansu rachunku zysków i strat za okres od października 2017 r. do stycznia 2018 r., deklaracje podatku VAT za okres od października 2017 r. do stycznia 2018 r., sprawozdanie finansowe za 2017 i 2016 r., dokumenty potwierdzające wysokość wszystkich dochodów za okres ostatnich sześciu miesięcy, w tym z tytułu dotacji, darowizn, grantów i innych źródeł wymienionych w par. 34 Statutu, wyjaśnienie dotyczące aktualnej wysokości kapitału zakładowego, majątku i środków trwałych oraz wyjaśnienie dotyczące wartości środków trwałych i wysokości zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu, ponieważ dane te nie zostały wpisane w rubryce nr 6,7,8 formularza, wyjaśnienie w jakiej liczbie stowarzyszenie zatrudnia pracowników i czy członkowie zarządu na podstawie par. 23 pkt 6 Statutu pobierają wynagrodzenie i w jakiej wysokości miesięcznie (dane te należy udokumentować), dokumenty potwierdzające aktualny raport kasowy oraz wysokość wydatków Stowarzyszenia podanych w rubryce nr 10 wniosku o prawo pomocy w tym kredytów, ostatnia uchwała Walnego Zgromadzenia w sprawie składki członkowskiej, o której mowa w par. 22 pkt 9 Statutu oraz wyjaśnienie dotyczące liczby członków Stowarzyszenia i wysokość składki członkowskiej, wyjaśnienie dotyczące tytułu prawnego do lokalu, w którym znajduje się siedziba Stowarzyszenia i jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi Stowarzyszenie, oświadczenie dotyczące źródeł finansowania radcy prawnego. W odpowiedzi na to pismo Stowarzyszenie nadesłało pismo procesowe z dnia 22 lutego 2018 r., w którym podało, że w zastępstwie wyciągów za okres od października 2017 r. do stycznia 2018 r. można zapoznać się z historią kont w formie tabeli ze względu na konieczność anonimizacji danych osób fizycznych wpłacających darowizny , a historia znajduje się w Biuletynie Informacji Publicznej. W Biuletynie (dalej: BIP lub Biuletyn) tym znajdują się także żądane sprawozdanie finansowe za 2016 r., a sprawozdanie to za 2017 r. nie zostało jeszcze sporządzone. Wszystkie wpływ na historiach kont są widoczne w BIP. Kapitał podstawowy wynosi O, zł, a wartość bilansowa wynosi 0 zł (środki trwałe 36.150,88 zł minus ich umorzenie 36.150.88 zł). Wysokość straty za 2017 r. według wstępnego rachunku zysków i strat wynosi [...] zł. Aktualnie Stowarzyszenie zatrudnia 9 osób na podstawie umowy o pracę, a członkowie zarządu (2 osoby) pobierają wynagrodzenie za wykonywanie swojej funkcji i jest ono opisane w BIP. Podało, że wynajmuje dwa lokale w dwóch różnych miejscowościach, tj. jeden w [..], a drugi w [..]. Natomiast radca prawny otrzymuje wynagrodzenie, które jest finansowane z darowizn i kredytów. Sprecyzowało zakres prowadzonej działalności gospodarczej wskazując, iż obejmuje ona m. in. sprzedaż detaliczną przez Internet, dom sprzedaży wysyłkowej, działalność portali internetowych, agencji reklamowych. Do pisma tego dołączyło deklarację VAT-9M za wrzesień, październik i grudzień 2017 r. z których wynika, że import usług wyniósł w 2017 r. we wrześniu [..] zł, w październiku [..] zł i grudniu [..] zł. Stowarzyszenie przedłożyło także deklarację VAT –UE za listopad 2017 r., w której nie wykazano transakcji z tytułu wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów i wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów i wykazano transakcje z tytułu wewnątrzwspólnotowego świadczenia usług w kwotach [..] zł i [...] zł (kwota transakcji w zł) i przedłożyło deklarację VAT –UE za grudzień 2017 r., w której nie wykazano transakcji z tytułu wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów i wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów i wykazano transakcje z tytułu wewnątrzwspólnotowego świadczenia usług w kwotach [..] zł (kwota transakcji w zł). Nadesłało także zeznanie podatkowe za 2015 r. CIT-8, z którego wynika, że przychody wyniosły [..] zł, koszty uzyskania przychodu [..] zł, dochód [..]2 zł, strata 0 zł, a dochody wolne wyniosły [...] zł i strata [...] zł ( strata O zł i dochody wolne [...] zł - [...] zł dochód) oraz zeznanie podatkowe za 2016 r. CIT-8 z którego wynika, że przychody wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodu [..] a dochód [...] zł, a dochody wolne wyniosły [...] zł i podstawa opodatkowania [...] zł ([...] zł dochód – [..]zł dochody wolne), podatek 38,14 zł. Przedłożyło również CIT-8/O za 2016 r. (dochody wolne od podatku), z której wynika, że przychody wolne wyniosły [..] zł i obejmowały dochody organizacji pożytku publicznego przeznaczone na działalność statutową [...] zł, dochody wolne od podatku [..] zł oraz składki członkowskie [..] zł oraz CIT-8/O za 2015 r. (dochody wolne od podatku), z której wynika, że przychody wolne wyniosły [..] zł i obejmowały dochody organizacji pożytku publicznego przeznaczone na działalność statutową [..] zł, dochody wolne od podatku [..] zł oraz składki członkowskie [..]1 zł (sygn. akt IV SA/Wr 23/18 k-54). Stowarzyszenie przedłożyło także PIT-4R za 2015 i 2016 i 2017 r., czyli deklaracje o pobranych zaliczkach na podatek dochody, które składają płatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, z których wynika, że w latach 2016 – 2017 Stowarzyszenie było zobowiązane do pobrania i odprowadzenia zaliczek na podatek od osób fizycznych oraz, że w grudniu 2015 liczba podatników (osób fizycznych) wyniosło 5, w grudniu 2016 r. 6 podatników, a grudniu 2017 r. 7 podatników oraz przedłożyło raport kasowy za styczeń 2018 r. [...] zł oraz fragment protokołu Walnego Zgromadzenia, z którego wynika, że podjęto uchwałę, że od 1 stycznia 2018 r. roczna składka członkowska wynosi 120 zł. Stowarzyszenie przedłożyło także bilans wersja wstępna, w którym podano, że jest ono sporządzony na dzień "29 stycznia 2017 r.", a piśmie z dnia 22 lutego 2018 r., że na dzień "29 stycznia 2018 r". Z bilansu tego którego wynika, że w roku 2016 Stowarzyszenie wykazało stratę netto w wysokości –[..] zł, a na koniec grudnia 2017 r. –[...] zł, a aktywa trwałe wyniosły na dzień 31 grudnia 2016 r. [..] zł, a na koniec 2017 r. [...] zł, a aktywa obrotowe wyniosły na koniec 2016 r. [...] zł, a na koniec 2017 r. wyniosły [...] zł. Aktywa te obejmowały m. in. należności krótkoterminowe wynoszące na koniec 2016 r. [...] zł a na koniec 2017 r. [..] zł oraz inwestycje krótkoterminowe, które wyniosły na koniec 2016 r. [..]zł, a na koniec 2017 r. [...] zł i obejmowały środki pieniężne w kasie i na rachunkach, które wyniosły na koniec 2016 r. [..] zł, a na koniec 2017 r. [...] zł. Wśród aktywów wyszczególniono także krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe w wysokości [..] zł na koniec 2016 r. oraz w wysokości [...] zł na koniec 2017 r. Zobowiązania wyniosły na koniec 2016 r. [..] zł, a na koniec 2017 r. wyniosły [..] zł, w tym zobowiązania długoterminowe (kredyty i pożyczki) wyniosły na koniec 2016 r. [..] zł, a na koniec 2017 r. [...] zł, a zobowiązania krótkoterminowe wyniosły na koniec 2016 r. [...] zł, a na koniec 2017 r. [..] zł oraz rozliczenia międzyokresowe na koniec 2016 r. [...] zł, a na koniec 2017 r. [..] zł. Kapitał własny według bilansu wyniósł na koniec 2016 r. –[...] zł (zys z lat ubiegłych [...] zł i strata netto z 2016 r. – [..] zł ), a na koniec 2017 r. – [...] zł (strata z lat ubiegłych –[...] zł i strata netto za 2017 r. –[...]2 zł). W kapitale własnym w 2016 r. i 2017 r. kapitał podstawowy wyniósł 0,00 zł, kapitał rezerwowy wyniósł 0,00 zł i kapitał zapasowy 0,00 zł. Z rachunku zysków strat (wersja wstępna w którym podano, że jest on "sporządzony na dzień 29 stycznia 2017 r.", a w piśmie z dnia 22 lutego 2018 r., że na dzień "29 stycznia 2018 r." ) wynika, że przychody z działalności statutowej (nieodpłatna działalność pożytku publicznego i odpłatna działalność pożytku publicznego ) w 2016 r. wyniosły [...] zł, a w 2017 r. [..] zł, a koszty realizacji zadań statutowych wyniosły w 2016 r. [..] zł, a w 2017 r. [..] zł, natomiast wynik finansowy dotyczący działalności stuatutowej wyniósł w 2016 r. [...] zł (wynik dodatni), a w 2017 r. –[...] zł (wynik ujemny). Natomiast przychody z innego źródła tj. z tytułu sprzedaży (produktów, usług, towarów), wyniosły w 2016 r. [..] zł, a w 2017 r. [...] zł, a koszty uzyskania tego przychodu wyniosły w 2016 r. [..] zł a w 2017 r.[..]zł, i w 2016 r. strata go tytułu wyniosła – [...] zł, a w 2017 r. dochód z tego tytułu wyniósł [..]zł. W rachunku zysków i strat wykazano koszty ogólnego zarządu, które w 2016 r. wyniosły [...] zł, a w 2017 r. [...] zł. Natomiast strata z tytułu działalności statutowej i gospodarczej wyniosła w 2016 r. – [..] zł, a w 2017 r. – [..] zł (pkt H zysku i strat). Pozostałe przychody operacyjne wyniosły w 2016 r. [...] zł, a w 2017 r. [...] zł, a pozostałe koszty operacyjne wyniosły w 2016 r. [...] zł, a w 2017 r. [..] zł, a strata na działalności operacyjnej (strata z tytułu działalności statutowej i gospodarczej powiększona o pozostałe przychody operacyjne pomniejszona o koszty operacyjne) wyniosła w 2016 r. –[..] zł, a w 2017 r. –[..] zł). W 2016 r. i w 20217 r. nie wykazano przychodów finansowych, a koszty finansowe (odsetki i inne) w 2016 r. [...] zł a w 2017 r. [...] zł. Podatek dochodowy wyniósł 2016 r. 39 zł , a w 2017 r. nie wystąpił podatek dochodowy (0,00 zł). Strata netto według zysku i strat wyniosła w 2016 r. – [...] zł a w 2017 r. – [...] zł. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Pomocy w zakresie częściowym obejmuje m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, co wynika z treści art. 245 § 3 ustawy zgodnie z którym prawo to obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1pkt 2 ustawy). W myśl zaś art.199 powołanej ustawy strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Przepis art. 246 § 2 pkt 2 ustawy nakazuje wykazania, że strona, która żąda przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (i że nie ma ich, pomimo iż podjęto wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków). Nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz osoby prawnej o braku takich środków. Wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż strona skarżąca nie wskazała, aby konieczność poniesienia kosztów sądowych przekraczała jej możliwości finansowe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (zob. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl zaś art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U z 2017, poz. 210 zm.) majątek stowarzyszania powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej (ust. 2 tego przepisu). Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może przyjmować darowizny, spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej (ust. 2 tego przepisu). Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków (art. 34 Prawa o stowarzyszeniach). W rozpoznawanej sprawie Stowarzyszenie wykazało, że uzyskuje wpływy z działalności statutowej i z działalności gospodarczej, skoro z opisanego wyżej rachunku zysków i strat wynika, że przychody z działalności statutowej (nieodpłatna działalność pożytku publicznego i odpłatna działalność pożytku publicznego ) wyniosły w 2016 r. [...]zł, a w 2017 r. [...] zł (rubryka A). Z rachunku tego wynika także, że Stowarzyszenie uzyskuje także przychody z tytułu działalności gospodarczej, które wyniosły w 2016 r. [..] zł, a w 2017 r. [..] zł (rubryka D) oraz przychody operacyjne, które w 2016 r. wyniosły [...]zł, a w 2017 r.[..] zł (rubryka I) . Powyższe źródła przychodów pozwalają na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia wykazana w rachunku zysków i strat strata netto, która w 2016 r. wyniosła – [..] zł, a w 2017 – [...] zł powtórzona w bilansie (pasywa rubryka nr VIII). Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej. Strata w 2017 r. wynika z tego, że np. koszty działalności statutowej przekraczają przychody z tej działalności (A-B), a strata z działalności statutowej (C) i zysk z działalności gospodarczej (F) jest liczbą ujemną – [..] zł (H zysk lub strata z działalności statutowej i z działalności gospodarczej), a strata na działalności operacyjnej (K) obejmująca zysk lub stratę z działalności statutowej i działalności gospodarczej (H) powiększony o przychody operacyjne [..]7 zł (I) pomniejszone o koszty operacyjne [..] zł (J) wynosi –[..] zł. Stratę kształtują zarówno przychody jak i koszty jego uzyskania, a wyżej wielkości przychodu uzasadniają przyjęcie, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe. Ponadto w 2017 r. Stowarzyszenie wykazało zysk z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł (przychód pomniejszony o koszty uzyskania), co również pozwala na poniesie kosztów sądowych, które powinny być traktowane na równi z innymi wydatkami (zobowiązaniami). Wskazuje na to także powołany art. 34 Prawa o stowarzyszeniach według którego dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych, a myśl par. 8 pkt 1 Statutu celem tym jest m. in. podejmowanie działań na rzecz dostępu do informacji publicznej. W orzecznictwie sądowym utrwalony został bowiem pogląd, iż w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem stowarzyszenie powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych (post. NSA z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 22/098, LEX nr 551904, post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt Ii OZ 321/04, LEX nr 479098). O prowadzeniu działalności świadczą np. nadesłane deklaracje VAT-UE za listopad i grudzień 2017 r. czy też deklaracje VAT-9M z opisanymi wyżej wielkościami transakcji. Ponadto z informacji CIT 8 za 2016 r. (CIT-8/O za 2016 r. dochody wolne od podatku), wynika, że przychody wolne wyniosły łącznie [..] zł i obejmowały dochody organizacji pożytku publicznego przeznaczone na działalność statutową [...] zł, dochody wolne od podatku [..]zł oraz składki członkowskie [..] zł. Dochody wole wykazane także w CIT w 2015 r. Powyższe pozwala na przyjęcie, iż skoro Stowarzyszenie w okresie od 2015 do 2016 uzyskało dochody wolne, w tym z tytułu składek członkowskich to mogło zgromadzić niezbędne środki na pokrycie kosztów sądowych. Natomiast wysokości wolnych dochodów w 2017 r. sprecyzowanych według danych podanych wynikających w CIT-8/O Stowarzyszenie nie wykazało. O możliwościach płatniczych Stowarzyszenia spółki świadczy choćby fakt, że w piśmie z dnia 22 lutego 2017 r. podało zakres prowadzonej działalności gospodarczej, co pozwala na przyjęcie, iż działalność ta jest w dalszym ciągu prowadzona i stanowi źródło przychodu. O możliwościach płatniczych świadczą również dane zawarte w bilansie na koniec grudnia 2017 r., z którego wynika, m. in. że aktywa obejmujące należności krótkoterminowe na rzecz Stowarzyszenia o okresie spłaty do 12 miesięcy wynoszą [...] zł (bilans, rubryka aktywa, pozycja nr II pkt 2a należności krótkoterminowe). Tym samym należy przyjąć, że strona ma możliwość pokrycia również kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą wpis sądowy od skargi 200 zł, a ewentualne przyszłe koszty sądowe mogą obejmować np. wpis od zażalenia 100 zł, od skargi kasacyjnej 100 zł, które w relacji do przykładowo wykazanych w bilansie na koniec grudnia 2017 r,. zobowiązań krótkoterminowych (w wysokości [...] zł) są stosunkowo niewielkie. Ponadto w bilansie na koniec grudnia 2017 r. po stronie aktywów w pozycji nr IV Stowarzyszenie wykazało krótkoterminowe rozliczenia okresowe (czyli przychody przyszłych okresów) na kwotę [..] zł. Mając na względzie możliwości finansowania celów statutowych stowarzyszenia określonych w par. 34 Statutu tj. m. in. składki członkowskie, darowizny, własna działalność i działalność gospodarcza, dotacje oraz twierdzenie zawarte we wniosku o prawo pomocy, że Stowarzyszenie otrzymuje darowizny i granty oraz zaciągnęło kredyty przyjąć trzeba, iż twierdzenie, że stowarzyszenie to nie posiada funduszy (majątku) na pokrycie kosztów postępowania sądowego przeczy zasadzie, iż podmiot ten prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W istocie skutkuje to przerzuceniem kosztów funkcjonowania stowarzyszenia na koszt Skarbu Państwa. Ponadto o możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie świadczą dane zawarte w treści pisma z dnia 22 lutego 2018 r. (uzupełnionego wyciągiem z Walnego Zebrania Członków) - dotyczące wysokości składki członkowskiej od 1 stycznia 2018 r. w kwocie 120 zł rocznie od jednej osoby oraz dane dotyczące liczby członków Stowarzyszenia, tj. [..] członków Stowarzyszenia. Skoro wysokość rocznej składki członkowskiej wynosi więcej niż połowę wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie lub przekracza wysokość innych ewentualnych wpisów, to Stowarzyszenie przy uwzględnieniu liczby członków, jest w stanie ponieść koszty sądowe. Podkreśla to również stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt I OZ 1209/15 w którym Sąd ten wskazał, że skoro organizacja jaką jest Stowarzyszenie, pragnie prowadzić sprawę sądową, to powinna zabezpieczyć na to odpowiednie fundusze, np. podwyższając i skutecznie ściągając składkę członkowską. Wykazanie bowiem przez organizację, że nie posiada żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania powinno zatem polegać na wykazaniu, iż organizacja ta nie ma możliwości pozyskiwania takich środków we własnym zakresie, czego skarżące Stowarzyszenie nie uczyniło w niniejszej sprawie. Poza tym w Statucie Stowarzyszenia nie przewidziano żadnego zwolnienia z tytułu opłacania składek członkowskich poza członkami honorowymi stowarzyszenia (par. 16 pkt 4 Statutu), a w par. 14 ust. 2 pkt 3 tego aktu postanowiono, że członkowie mają obowiązek regularnego opłacania składek członkowskich. Ponadto o możliwościach finansowych Stowarzyszenia świadczy wskazany w piśmie z dnia 22 lutego 2018 r. fakt zatrudnienia kolejnych pracowników, skoro w piśmie tym podano, że liczna zatrudnionych pracowników wynosi 9 pracowników, a z przedłożonych, opisanych wyżej, deklaracji PIT-4R za 2015 r. i 2016 r. i 2017 r., czyli deklaracji o pobranych zaliczkach na podatek dochody, które Stowarzyszenie złożyło jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych, wynika, że w latach 2016 – 2017 r. Stowarzyszenie było zobowiązane do pobrania i odprowadzenia zaliczek na podatek od osób fizycznych i że w grudniu 2015 liczba podatników (osób fizycznych) wyniosła 5 podatników, w grudniu 2016 r. 6 podatników, a w grudniu 2017 r. 7 podatników. Ponadto odmowę przyznania prawa pomocy uzasadnia okoliczność, że Stowarzyszenie nie przedłożyło wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych wymienionych w piśmie referendarza sadowego z dnia 5 lutego 2018 r., w tym np. rachunków bankowych, sprawozdań finansowych. Wymienione pismo referendarza sądowego zostało sporządzone na podstawie art. 255 p.p.s.a, z którego wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (post. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12). Współpracy tej, w pełnym zakresie, w niniejszej sprawie zabrakło, a obowiązku tego nie uchyla odmowa udostępnienia rachunków bankowych ze względu na konieczność anonimizacji danych osób fizycznych wpłacających darowizny i odesłanie w tym względzie do danych zwartych BIP. Podobne znaczenie ma odmowa udostępnienia rachunku zysków i strat i bilansu za 2015 r. i sprawozdań finansowych ze względu na ich opublikowanie w BIP. W tej sytuacji należało, na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło