IV SA/Wr 231/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędziowie: Sędzia NSA Asesor WSA -Wanda Wiatkowska- Ilków - Henryk Ożóg (spr.) - Alojzy Wyszkowski Protokolant: Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2005 r. przy udziale Prokurator Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu Anny Głowacińskiej sprawy ze skargi L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej we W., na podstawie art. 4, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1, 2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą, odmówił udzielenia L. F. pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na pokrycie kosztów egzaminu z matematyki, przejazdów na trasie W.-W. oraz zakwaterowanie i wyżywienie w W. , a także kosztów związanych z zabezpieczeniem minimalnych standardów mieszkaniowych zgodnych z ustawodawstwem Unii Europejskiej. W uzasadnieniu wskazano, że L. F. nie udziela wymaganych ustawą o pomocy społecznej informacji, a możliwość udzielenia wsparcia uzależniona jest od współpracy z pracownikiem socjalnym. Nadto poinformowano wnioskodawcę o możliwości korzystania z internetu, a także porad doradców zawodowych w Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej oraz, że w celu pomocy w nauce może się zgłosić do nauczycieli i studentów działających przy kościele położonym przy ul. B.. Od powyższej decyzji odwołał się L. F. podnosząc, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie jest zainteresowany poprawą jego sytuacji materialnej i osobistej, a noclegownie są obozami, w których nie respektuje się prawa do prywatności i przebywają w nich osoby chore psychicznie, alkoholicy itd. Decyzją z [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 39 w związku z art. 2 ustawy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że przesłanką pozwalającą na przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o wsparcie ustawowego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7, np. bezrobocia czy długotrwałej choroby. Zgodnie z art. 39 w celu 2 Sygn. akt IV SA/Wr 231/05 zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zdaniem Kolegium L. F. spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Jednak spełnienie wymagań do otrzymania zasiłku celowego nie oznacza automatycznie jego przyznania. Świadczenie to nie ma charakteru obowiązkowego i jego udzielenie następuje po wszechstronnym wyjaśnieniu i rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy. Rozpatrując sprawę o przyznanie zasiłku celowego należy mieć na uwadze, że pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a osoby i rodziny korzystające z pomocy są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Oznacza to, że świadczenia przewidziane w ustawie o pomocy społecznej adresowane są do tych osób, które wykorzystały własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a mimo to znajdują się w trudnej sytuacji życiowej i występują o wsparcie. Przez własne możliwości należy rozumieć oprócz sytuacji materialnej i dochodowej również osobistą aktywność w rozwiązywaniu problemów, jak również gotowość do podejmowania samodzielnych prób rozwiązania własnej trudnej sytuacji życiowej z uwzględnieniem możliwości psychofizycznych osoby ubiegającej się o pomoc. W tym kontekście samo pozostawanie bez pracy i środków do życia nie stanowi jeszcze o automatycznym uznaniu osoby ubiegającej się o zasiłek za uprawnioną do tego zasiłku. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że L. F. nie współdziała z pracownikami socjalnymi, uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu w miejscu faktycznego zamieszkiwania, (jego stałemu przebywaniu na dworcu PKP zaprzeczyli pracownicy kolei). Odmawia podania adresu do korespondencji, choć posiada i korzysta ze skrytki pocztowej. Wnioskodawca uważa, że Ośrodek powinien być 3 Sygn. akt IV SA/Wr 231/05 zainteresowany udzieleniem mu pomocy. W ocenie Kolegium pomoc społeczna ma charakter uzupełniający, tj. ma jedynie wspierać osoby zainteresowane w samodzielnym rozwiązywaniu przez nie problemów osobistych i materialnych. Zakres tej pomocy uzależniony jest od możliwości organu i osobistej aktywności zainteresowanego. Z akt sprawy wynika, że pomimo braku współdziałania wnioskodawcy organ udziela mu wsparcia, umożliwia korzystanie z porad doradcy zawodowego, dostępu do internetu w celu poszukiwania ofert pracy, w ramach pracy socjalnej udziela informacji o możliwości dokształcania, a ponadto w [...] wydał mu abonament do jadłodajni [...] na gorące posiłki. Nadto Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z art. 48 ustawy osoba ma prawo do schronienia, jeżeli jest tego pozbawiona. Udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego w noclegowniach, schroniskach, domach dla bezdomnych i innych miejscach do tego przeznaczonych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu L. F. podtrzymał zarzuty podniesione w odwołaniu. Wskazał, że organ żąda od niego osobistej aktywności w rozwiązywaniu jego problemów życiowych a nie dostrzega, iż uzyskanie średniego wykształcenia, jak i stałego meldunku zwiększyłoby szansę na poprawę jego sytuacji, a "zabezpieczenie minimalnych potrzeb mieszkaniowych" jest niezbędne do egzystencji i rozwoju człowieka. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. 4 Sygn. akt IV SA/Wr 231/05 Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 39 ust. 1 i 2 pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego. Według powyższego przepisu prawa w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że zawarte w powyższym przepisie prawa wyliczenie nie ma charakteru zamkniętego. Kryteria natomiast uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 omawianej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy, takich jak np. bezrobocie, długotrwała choroba. W myśl art. 2 ust. 1 pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, w których się znalazły i nie są w stanie ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z art. 4 ustawy zaś wynika, że osoby korzystające ze świadczeń są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie budzi wątpliwości, że L. F. jako bezrobotny spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Jak ustaliły organy pomocy społecznej skarżący jednakże nie wykazał chęci współdziałania z pracownikami socjalnymi uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jego faktycznego zamieszkiwania, odmawiając podania adresu do korespondencji, mimo posiadania i korzystania 5 Sygn. akt IV SA/Wr 231/05 ze skrytki pocztowej. Skarżący odmówił również przyjęcia propozycji zatrudnienia i zrezygnował z wcześniej wykonywanej pracy. Rozpatrując niniejszą sprawę trzeba mieć na względzie, że osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność pokonania w ten sposób trudnych sytuacji życiowych stanowi przesłankę włączania się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma zatem charakter uzupełniający. Zakres tej pomocy uzależniony jest przy tym od możliwości organu administracyjnego i osobistej aktywności zainteresowanego. Zatem przepisy ustawy wyraźnie nakładają obowiązek współudziału osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przesłanką odmowy udzielenia L. F. zasiłku celowego jest negatywna ocena jego postawy wyrażająca się brakiem osobistej aktywności we współdziałaniu z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Samo pozostawanie bez pracy i środków do życia, jak utrzymuje skarżący, nie stanowi o obowiązku przyznania mu prawa do zasiłku. Należy także stwierdzić, że organ pomocy społecznej nadal udziela skarżącemu wsparcia poprzez takie działania jak umożliwienie korzystania z porad doradcy zawodowego, dostępu do internetu w celu poszukiwania ofert pracy, udzielanie informacji o możliwości dokształcania oraz przyznanie abonamentu do jadłodajni na gorące posiłki. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje, nie naruszyły prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak na wstępie. 6