IV SA/Wr 231/10
WyrokWSA we Wrocławiu2010-09-29
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Tadeusz Kuczyński, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie statusu osoby bezrobotnej z powodu podpisania kontraktu socjalnego jest prawidłowe, jeśli skierowanie do tego kontraktu zostało wydane po upływie sześciomiesięcznego terminu od utraty prawa do zasiłku, a sam kontrakt został podpisany przed wydaniem skierowania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią decyzję organu I instancji, uznając, że pozbawienie statusu osoby bezrobotnej z powodu podpisania kontraktu socjalnego było wadliwe. Kluczowe naruszenia polegały na wydaniu skierowania do kontraktu socjalnego po upływie sześciomiesięcznego terminu materialnoprawnego od utraty prawa do zasiłku oraz na błędnym uznaniu przez organ, że skierowanie może sankcjonować stan faktyczny wynikający z samodzielnie zawartej umowy.Stan faktyczny
E. D. została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej decyzją Starosty J. z dnia [...] z dniem 22 maja 2009 r. z powodu podpisania kontraktu socjalnego. Wojewoda D. decyzją z dnia [...] uchylił decyzję Starosty w części dotyczącej daty pozbawienia statusu i orzekł o pozbawieniu statusu z dniem 23 maja 2009 r. E. D. wniosła skargę do WSA, kwestionując prawidłowość pozbawienia jej statusu bezrobotnego, wskazując na wadliwość proceduralną organów, w szczególności na wydanie skierowania do kontraktu socjalnego po upływie ustawowego terminu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody D. oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Starosty J. w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński(spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska- Ilków Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 września 2010 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Starosty J. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej; II. nie orzeka, w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Decyzją Wojewody D. z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2, ust. 1 pkt 2, art. 33, ust. 4 pkt 2b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.) – po rozpatrzeniu odwołania E. D. od decyzji Starosty J. z dnia [...], nr [...], orzekającej o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej z dniem 22 maja 2009 r., orzeczono: 1) o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej pozbawienia statusu osoby bezrobotnej, 2) o pozbawieniu E. D. statusu osoby bezrobotnej z dniem 23 maja 2009 r.
W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podano, że E. D. dokonała rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. G. w dniu 11 stycznia 2008 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku na okres 12 miesięcy – o ile nie zajdą okoliczności powodujące jego wcześniejszą utratę. E. D. zgłaszała się w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swojej gotowości do pracy. Uczestniczyła również w szkoleniu organizowanym przez urząd z zakresu usług SPA. Z dniem 18 stycznia 2009 r. upłynął okres zasiłkowy E. D., w związku z czym orzeczono o utracie prawa do zasiłku, a zainteresowana pozostała w ewidencji osób bezrobotnych – bez prawa do zasiłku – zgłaszając się w wyznaczonych terminach. W dniu 06 lipca 2009 r. złożyła m.in. wniosek o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej.
W dniu 09 lipca 2009 r. do PUP w J. G. wpłynął, za pośrednictwem faksu, wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sz. P. o skierowanie E. D. do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym, zawartym w dniu 22 maja 2009 r. Ten sam wniosek wpłynął pocztą w dniu 13 lipca 2009 r. W odpowiedzi, w oparciu o przepisy art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz Porozumienie z dnia 16 kwietnia 2009 r. zawarte pomiędzy PUP w J. G. i MOPS w S. P. wydane zostało takie skierowanie do uczestnictwa E. D. w kontrakcie socjalnym.
Następnie w dniu 14 lipca 2009 r. wydana została decyzja Nr [...] o pozbawieniu E. D. statusu osoby bezrobotnej z dniem 22 maja 2009 r.
E. D. złożyła odwołanie od decyzji, nie godząc się z pozbawieniem statusu osoby bezrobotnej z uwagi na uczestnictwo w kontrakcie socjalnym, w którym wzięła udział wyłącznie dzięki swoim staraniom.
Organ zatrudnienia w J. G. w dniu [...] wydał decyzję znak [...] o zmianie, na podstawie art. 132 kpa, zaskarżonej decyzji z dnia 14 lipca 2009 r. – orzeczono o pozbawieniu E. D. statusu osoby bezrobotnej nie z dniem 22 maja 2009 r., lecz z dniem 23 maja 2009 r., tj. od następnego dnia po dniu podpisania kontraktu socjalnego.
E. D. złożyła odwołanie od tej decyzji podtrzymując wcześniejsze argumenty oraz zarzuty co do trybu działania urzędu pracy w J. G.
Po analizie organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jednocześnie przekazano również do analizy dodatkowe pismo E. D., które wpłynęło bezpośrednio do organu II instancji, zawierające zarzuty co do stosowania przepisów kpa.
Organ zatrudniona w J. G. w piśmie z dnia 18 grudnia 2009 r. ponownie opisał sprawę E. D., ustosunkowując się do podniesionych przez stronę zarzutów. Następnie, w ślad za podanym wyżej pismem, przekazał kolejne pismo E. D. - z dnia 29 grudnia 2009 r., zawierające w swej treści ponownie odwołanie od decyzji pozbawiającej statusu osoby bezrobotnej z powodu uczestnictwa w kontrakcie socjalnym oraz opis starań związanych z uzyskaniem dofinansowania planowanego rozpoczęcia działalności gospodarczej oraz zarzucające naruszenie, przez organ I instancji, przepisów kpa.
Organ II instancji uznał za celowe przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w związku z tym wystąpił do MOPS w Sz. P.
Po otrzymaniu odpowiedzi instancja odwoławcza zważyła co następuje:
Przedmiotem rozpatrywania w niniejszej sprawie na szczeblu II instancji jest orzeczenie organu zatrudnienia w J. G. pozbawiające E. D. statusu osoby bezrobotnej z dniem 22 maja 2009 r. E. D. dokonała rejestracji jako osoba bezrobotna w dniu 11 stycznia 2008 r. i nieprzerwanie pozostawała w ewidencji urzędu pracy, aż do dnia pozbawienia statusu orzeczonego zaskarżoną decyzją.
Organy administracji publicznej mają obowiązek działać na podstawie przepisów prawa. Organy zatrudnienia opierają się w szczególności na przepisach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zarówno przyznanie uprawnień takich jak status bezrobotnego, prawo do zasiłku, jak też pozbawienie uprawnień następuje na podstawie powołanej wyższej ustawy. Przepis art. 33 ust. 4 określa sytuacje, które obligują starostę do pozbawienia statusu osobę bezrobotną – w oparciu o pkt 2b starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który rozpoczął realizację indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu socjalnym lub podpisał kontrakt socjalny, o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 2; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu [...] podpisania kontraktu socjalnego. Systematyka powołanego przepisu wskazuje, że w sytuacji, gdy osoba bezrobotna rozpoczyna realizację kontraktu socjalnego, starosta nie tyle może, co ma obowiązek orzec o pozbawieniu takiej osoby statusu bezrobotnego.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że E. D. z dniem 22 maja 2009 r. rozpoczęła realizację kontraktu socjalnego. Kontakt socjalny, jak stanowi art. 6 pkt 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, to pisemna umowa zawarta z osobą ubiegającą się o pomoc, określająca uprawnienia i zobowiązania stron umowy, w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny. Wraz z rozpoczęciem przez E. D. realizacji kontraktu socjalnego wystąpiły okoliczności określone w ustawie o promocji zatrudnienia... dające podstawę, a zarazem zobowiązujące starostę do pozbawienia E. D. statusu osoby bezrobotnej. Pouczenie o takim działaniu organu zatrudniania znajduje się na druku Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy, zapoznanie z którą potwierdziła E. D. w dniu 06 lutego 2009 r. Drugi egzemplarz Informacji został bezrobotnej wręczony do zapoznania się ( pkt III. 4 mówi o powyższej sytuacji). Tym samym, jeżeli chodzi o pozbawienie E. D. statusu osoby bezrobotnej, to organ odwoławczy nie dopatruje się w działaniu organu I instancji niezgodności z prawem. Natomiast niewłaściwa jest data pozbawienia statusu – przepis art. 33 ust. 2b stanowi, iż pozbawienie statusu następuje od następnego dnia po dniu podpisania kontraktu. Kontrakt został podpisany w dniu 22 maja 2009 r., w związku z tym pozbawienie statusu bezrobotnego winno nastąpić z dniem 23 maja 2009 r. W tym zakresie organ II instancji zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa – niniejszą decyzją uchylił zaskarżoną decyzję organu zatrudnienia w J. G. w części dot. daty pozbawienia E. D. statusu osoby bezrobotnej (22 maja 2009 r.) i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy – orzekł o pozbawieniu E. D. statusu osoby bezrobotnej z dniem 23 maja 2009 r. Działanie takie nie narusza art. 139 kpa.
Okolicznością budzącą największy sprzeciw E. D. jest to, że organ zatrudnienia w J. G., na wniosek MOPS w Sz. P. wydał skierowanie do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym i – że nastąpiło to po upływie okresu 6 miesięcy od dnia utraty przez zainteresowaną prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Zarzuciła, że Urząd Pracy w J. G. podjął działania w tym zakresie podczas, gdy to wyłącznie dzięki swoim staraniom i zapobiegliwości E. D. zawarła kontrakt socjalny. W tym zakresie powtórzyć należy za organem I instancji – wydanie skierowania do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym i przesłanie go do MOPS w Sz. P. pismem z dnia 20 lipca 2009 r. było działaniem następczym – sankcjonowało stan faktyczny i prawny – E. D. od dnia 22 maja 2009 r. była już uczestnikiem kontraktu socjalnego. I rozpoczęcie uczestnictwa nastąpiło niewątpliwie w okresie 6 miesięcy od dnia utraty przez E. D. prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Zwłoka z wystąpieniem z formalnym wnioskiem MOPS o skierowanie E. D. do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym, z samym stosowaniem tego instrumentu pomocy osobom zainteresowanym, spełniającym określone kryteria leżała po stronie MOPS i była związania z wątpliwościami prawnymi i oczekiwaniem na stanowisko Ministra Pracy i Polityki Społecznej – jak wynika z pisma MOPS z dnia 08 lutego 2010 r. (przesłanym do wiadomości E. D.). Choć – wg zapisów § 4 Porozumienia zawartego w dniu 16 kwietnia 2009 r. pomiędzy PUP, a MOPS – Ośrodek zobowiązał się niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni poinformować PUP w formie pisemnej o dniu rozpoczęcia realizacji m.in. kontraktu socjalnego.
Co do podnoszonych przez stronę zarzutów oraz obszernie wskazywanych naruszeń prawa przez powiatowy urząd pracy – niezachowanie terminów nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy z zakresu pozbawienia E. D. statusu osoby bezrobotnej (organ II instancji zwrócił uwagę na podnoszone przez stronę kwestie). Nadto zainteresowana ma prawo wniesienia skargi na działanie PUP w J. G. do Rady Powiatu. Natomiast sprawa dot. możliwości skorzystania ze środków na podjęcie działalności gospodarczej jest nadal otwarta – jeżeli E. D. jest nadal osobą bezrobotną i dokona rejestracji, ma prawo złożyć wniosek o przyznanie takich środków.
Reasumując – organ odwoławczy nie dopatruje się w działaniu PUP w J. G. nieprawidłowości mających wpływ na orzeczenie decyzyjne. W świetle przepisów dot. bezrobocia oraz pomocy społecznej nie można stwierdzić, aby istniały przesłanki do odmowy wydania skierowania do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym. E D. Zauważyć można, że formalne wydanie skierowania, tzn. usankcjonowanie stanu faktycznego i prawnego wzajemnych relacji pomiędzy MOPS w Sz. P. i E. D. nastąpiło w odpowiedzi na wniosek, który wpłynął do urzędu pracy w dniu 09 lipca 2009 r. Sam kontrakt zawarty został natomiast już w dniu 22 maja 2009r. Oceniając sytuacje, jaka powstała stwierdzić należy, że organ zatrudnienia w J. G., po powzięciu wiadomości o zawartym kontrakcie socjalnym (i wydaniu skierowania) nie miał innych możliwości prawnych, jak tylko zastosować przepis art. 33 ust. 4 pkt 2b ustawy o promocji zatrudnienia..., tj. pozbawić E. D. statusu osoby bezrobotnej od następnego dnia, po dniu podpisania kontraktu, tj. od dnia 23 maja 2009 r. (a nie z dniem 22 maja 2009 r.). Tym samym organ II instancji potwierdza, że zastosowanie w sprawie E. D. przepisu powołanego wyżej jest prawidłowe i zgodne z prawem.
Natomiast co do argumentów E. D. i jej rozgoryczenia związanego z powstałą sytuacją, krzyżującą na określony czas plany zawodowe organ podkreślił, że osoba bezrobotna w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia... oraz osoba współpracująca z ośrodkami pomocy społecznej ma prawo wymagać, aby była traktowana podmiotowo. Wszelkie działania, choćby pomocowe, powinny być podejmowane w porozumieniu z nią, z pouczeniem o przewidywanych skutkach w różnych sferach życia tej osoby. Wydaje się, że zabrakło takiego działania - MOPS w Sz. P. objął swoim programem E. D., co jest działaniem na pewno pozytywnym, natomiast z opóźnieniem dopełniono formalności w postaci uzyskania wymaganego skierowania z urzędu pracy. Gdyby o takie skierowanie wystąpiono przed podpisaniem kontraktu socjalnego, E. D. miałaby świadomość, że uczestnictwo w kontrakcie skutkuje wyłączeniem z ewidencji bezrobotnych i wówczas podjęłaby odpowiednią dla swoich planów osobistych i zawodowych decyzję. Z akt sprawy wynika, że E. D. wykazywała aktywność zawodową, prawidłowo wywiązała się ze swoich obowiązków osoby bezrobotnej, zgłaszała się w wyznaczanych terminach, była zainteresowana podjęciem – w oparciu m.in. o środki FP – działalności gospodarczej. Bez zaniedbania i winy E. D. plany te zostały zmienione, a co najmniej opóźnione.
E. D. złożyła skargę na decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżąca w całości podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko, zawarte we "wcześniejszych odwołaniach". Wniosła o niepozbawianie statusu osoby bezrobotnej oraz o rozpatrzenie wniosku o dofinansowanie – przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej. W treści skargi E. D. zasadniczo powtórzyła argumenty i zarzuty podnoszone w swoich wcześniejszych pismach i odwołaniach.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna stwierdziła, że argumenty organu zatrudnienia w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji zostały przedstawione w uzasadnieniu tejże decyzji. W sprawie na dzień wniesienia skargi nie zaszły nowe okoliczności, nie wyszły na jaw nowe fakty, nie znane wcześniej organom orzekającym. W związku z tym uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest w pełni aktualne.
Natomiast sprawa z zakresu ewentualnego dofinansowania działalności gospodarczej nie była przedmiotem odwoławczego postępowania administracyjnego i w związku z tym nie podlega zaskarżeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wojewody Dolnośląskiego wniesiono oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w ten sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w graniach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołanej w niej podstawy prawnej.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego.
Skarga jest zasadna, a zatem zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, powołanej wyżej oraz, co nie zostało odzwierciedlone w materialnoprawnej podstawie decyzji pierwszej instancji i decyzji odwoławczej, przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. (Dz. U. z 2009r., nr 175 poz. 1362 ze zm.)
Do przepisów należących do pierwszej grupy należy zaliczyć art. 50 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 49 pkt 5 oraz art. 33 ust. 4 pkt 2 "b" ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Druga grupa obejmuje przepisy art. 108 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 50 ust. 2 pkt. 2 w związku z art. 49 pkt. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotnym będącym w szczególnej sytuacji na rynku pracy (w tym, jak skarżąca samotnie wychowujących co najmniej jedno dziecko do 18 roku życia – dop. sądu), korzystającym ze świadczeń pomocy społecznej, powiatowy urząd pracy w okresie 6 miesięcy od dnia utraty prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania, na wniosek ośrodka pomocy społecznej może skierować do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym, indywidualnym programie usamodzielnienia, lokalnym programie pomocy społecznej, o którym mowa w przepisach o pomocy społecznej, lub uczestnictwa w indywidualnym programie zatrudnienia socjalnego, o którym mowa w przepisach o zatrudnieniu socjalnym.
W myśl art. 33 ust. 4 pkt. 2 "b" cytowanej ustawy, starosta (...) pozbawia statusu bezrobotnego, bezrobotnego, który rozpoczął realizację indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu socjalnym lub podpisał kontrakt socjalny, o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 2; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu rozpoczęcia realizacji indywidualnego zatrudnienia socjalnego lub podpisania kontraktu socjalnego.
Zgodnie z przepisem art. 108 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osób bezrobotnych, będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy, wskazanej w art. 49 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy podpisanie kontraktu socjalnego, w ramach którego są realizowane działania na rzecz wzmocnienia aktywności osoby bezrobotnej, jest dokonywane na podstawie skierowania powiatowego urzędu pracy na zasadach określonych w art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Wskazany wyżej art. 50 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że w sytuacji, w jakiej znalazła się skarżąca, jako osoba korzystająca ze świadczeń pomocy społecznej i zarejestrowana jako bezrobotna powiatowy urząd pracy oraz ośrodek pomocy społecznej są obowiązane informować się wzajemnie o planowanych działaniach wobec bezrobotnych w trybie określonym w zawartym porozumieniu.
Z łącznej interpretacji powołanych przepisów ustawy o promocji zatrudnienia... i ustawy o pomocy społecznej można zrekonstruować normę prawną, która stanowi, co następuje: 1) bezrobotnego, który mieści się w katalogu osób będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy, 2) korzystającego ze świadczeń pomocy społecznej, 3) w okresie 6 miesięcy od dnia utraty prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania, 4) urząd pracy może, na wniosek ośrodka pomocy społecznej, skierować do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym, 5) którego podpisanie jest dokonywane na podstawie skierowania powiatowego urzędu pracy na zasadach określonych w zawartym porozumieniu.
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie z pewnością nie zostały przez organ zatrudnienia spełnione dwa warunki, konieczne do uznania prawidłowości wydanej decyzji. Chodzi o warunki wskazane w pkt. 3, i 5 dokonanego wyżej wyliczenia.
Należy przede wszystkim skonstatować, że wskazany w art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia sześciomiesięczny termin, w ciągu którego bezrobotny będący w szczególnej sytuacji na rynku pracy, korzystający ze świadczeń pomocy społecznej, może zostać skierowany do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym, liczony od dnia utraty prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania jest terminem materialnoprawnym.
Jest to termin ustanowiony dla realizacji uprawnień (obowiązków) przysługujących (wynikających) z przepisów prawa materialnego. Istota terminów prawa materialnego polega bowiem na określeniu, w jakim czasie uprawniony może wystąpić z określonym żądaniem materialnoprawnym. Terminem materialnoprawnym jest zatem okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracjnoprawnego stosunku materialnego. Takie określenie charakteru terminu prawnego pociąga określone skutki prawne. Uchybienie terminu materialnego wywołuje bowiem skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym.
W rozpoznawanej sprawie sześciomiesięczny termin, na skierowanie skarżącej do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym został przekroczony. Skarżąca utraciła prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania z dniem 18 stycznia 2009 r. Oznacza to, że sześciomiesięczny termin, w ciągu którego urząd pracy mógł skierować skarżącą do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym upływał w dniu 18 lipca 2009 r. Tymczasem, sam organ przyznaje, że wydanie przedmiotowego skierowania do organu pomocy społecznej nastąpiło pismem z dnia 20 lipca 2009 r., przesłanym (nadanym) w dniu 27 lipca 2009 r., odebranym przez stronę w dniu 28 lipca 2009 r. ( poz. k. 52, k. 13 akt administracyjnych).
Obowiązujące w sprawie przepisy nie dopuszczają – bez względu na zaistnienie jakichkolwiek warunków wskazanych przez organ – możliwości nieuwzględnienia przez ten organ upływu terminu materialnopranego. Po upływie tego terminu stosunek materialnoprawny nie możne być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004).
Kolejna sprawa wiąże się z ustawowo uregulowaną procedurą kierowania bezrobotnych korzystających ze świadczeń pomocy społecznej do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym. Z jasno sformułowanych przepisów wynika jednoznacznie ustalony porządek postępowania. Skierowanie bezrobotnego przez urząd pracy do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym jest możliwe tylko na wniosek organu pomocy społecznej, a podstawą podpisania kontraktu wywierającego wprost skutki wskazane w art. 33 ust. 4 pkt. 2 "b" ustawy o promocji zatrudnienia...jest skierowanie powiatowego urzędu pracy na zasadach określonych w zawartym porozumieniu. Powyższe oznacza, że kontrakt socjalny – by wywoływać skutki prawne, o jakich mowa w podanych wcześniej przepisach – musi opierać się na skierowaniu urzędu pracy, inicjującym, stanowiącym punkt wyjścia dla jego zawarcia. Skutków takich nie może wywoływać wprost sytuacja, w której ośrodek pomocy społecznej oferuje pomoc w postaci kontraktu socjalnego bez skierowania wystawionego przez urząd pracy. Inaczej mówiąc, należy zakwestionować interpretację organu uważającego, że skierowanie do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym może być działaniem Zastępczym, sankcjonującym stan faktyczny i prawny wynikający z faktu samodzielnego zawarcia umowy socjalnej między osobą znajdującą się w trudnej sytuacji życiowej, a pracownikiem socjalnym. Wykładnia taka nie znajduje podstaw tak w przepisach ustawy o promocji zatrudnienia, ustawy o pomocy społecznej, jak i, co jest oczywiste, w porozumieniu zawartym w dniu 16 kwietnia 2009 r. między Powiatowym Urzędem Pracy w J. G. a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Sz. P. W takim wypadku utrata statusu bezrobotnego nie może być automatyczna, gdyż organ pracy powinien każdorazowo badać gotowość takiej osoby do podjęcia zatrudnienia.
Natomiast sprawa dotycząca ewentualnego dofinansowania działalności gospodarczej strony stanowi przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego i nie może być przedmiotem kontroli w tej sprawie. Wydana w tym zakresie decyzja – po, wyczerpaniu toku instancji – może być przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 "a" i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło