IV SA/Wr 233/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego ustanowionego z urzędu T. S. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 360 zł powiększonej o podatek VAT w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnemu, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł; II. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 21 lipca 2014 r. oddalił skargę. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2014 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Dnia 19 sierpnia 2014 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych we W. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego T. S.. Pismem z dnia 1 października 2014 r. pełnomocnik z urzędu sporządził skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu. W skardze tej wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 360 zł obejmującej 150 % stawki minimalnej i oświadczył, że opłaty z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 6 października 2014 r. referendarz sądowy przyznał pełnomocnikowi z urzędu kwotę 221,40 zł, zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Od powyższego postanowienia radca prawny T. S. wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Uzasadniając wskazał, że nakład pracy w sporządzenie w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej był ponadprzeciętny, jeśli chodzi o dołożoną staranność zawodową. Wyrażał się on, jego zdaniem w: - przedstawieniu NSA do oceny zarówno zarzutów procesowych, jak i materialnych – co istotne, także w ujęciu ewentualnym, opisanym na stronie 5 i 6 złożonej skargi kasacyjnej; - wyszukaniu i analizie orzecznictwa, a zwłaszcza wyroków, w których w analogicznych sprawach zapadły odmienne orzeczenia, aniżeli skarżony wyrok WSA we Wrocławiu; - w znacznej obszerności akt sprawy – zwłaszcza akt administracyjnych, jako że w sprawie zapadły w sumie po trzy decyzje organu I i II instancji i było prowadzone szerokie postępowanie wyjaśniające, co tym samym powoduje konieczność analizy obszernego stanu faktycznego. Dalej wskazał, że za błędne należy uznać odwoływanie się przez referendarza w zaskarżonym postanowieniu do orzeczeń sądów powszechnych, gdyż nie znany jest charakter tych sprawy i nakład pracy pełnomocników, oraz zapadły one w latach 2006 i 2009, a więc przed 8 i 5 laty, a czynnik czasu stanowi ostateczny argument przemawiający za zwiększeniem wynagrodzenia pełnomocnikowi do maksymalnej stawki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. wyznaczony adwokat lub radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Natomiast w myśl art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia strona może wnieść środek odwoławczy określony w art. 259 p.p.s.a. W przypadku wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, wobec wniesienia sprzeciwu przez radcę prawnego T. S., postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 października 2014 r. utraciło moc. W takiej sytuacji Sąd rozpatrzył wniosek zawarty w skardze kasacyjnej z dnia 1 października 2014 r. Kwestię kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Z treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1 wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" ). Wynagrodzenie radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który nie brał udziału w postępowaniu przed sądem I instancji, wynosi zatem 75% stawki minimalnej, czyli 180 zł (75 % x 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1 (za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego), sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Pojęcie opłaty określa § 1 pkt 1 rozporządzenia, z którego wynika, iż obejmuje ono opłaty za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Należało zatem przyznać radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną, obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, w kwocie 180 zł - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług obejmującą kwotę 41,40 zł (23% x 180) - w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł). Nieuzasadniony jest natomiast wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia w pozostałym zakresie, przekraczającym wysokość stawki minimalnej, przede wszystkim z tego względu, że żądana kwota 360 zł przekracza maksymalną kwotę opłat, jaką może zasądzić sąd na rzecz pełnomocnika z urzędu, uregulowaną w treści § 15 pkt 1 rozporządzenia, a więc w niniejszej sprawie kwotę 270 zł (180 zł x150 % = 270 zł), z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku, gdy pomoc prawna jest świadczona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, sąd podwyższa opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w § 2 st. 1 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-4, przy czym rozdział 4 w § 14 ust. 2 określa stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzając natomiast opłatę za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy radcy prawnego, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1). Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Zdaniem Sądu okoliczności takie w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą. Zdaniem Sądu, zgodzić się należy ze stanowiskiem referendarza, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności. Przywołane przez pełnomocnika argumenty dotyczące przedstawienia NSA do oceny zarówno zarzutów procesowych, jak i materialnych, wyszukanie i analiza orzecznictwa, a zwłaszcza wyroków, w których w analogicznych sprawach zapadły odmienne orzeczenia, aniżeli skarżony wyrok WSA we Wrocławiu oraz znacznej obszerności akt sprawy – zwłaszcza akt administracyjnych, nie przekracza granic zwykłej staranności prowadzenia sprawy. W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych, ponieważ pełnomocnik nie wskazał żadnych szczególnych okoliczności wymagających zwiększonego nakładu pracy ani też na czym miałaby polegać jej szczególna aktywność, o której mowa w orzecznictwie uzasadniająca przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. Aktywność pełnomocnika z urzędu przejawiła się bowiem w przejrzeniu akt sprawy w dniach 2 i 26 września 2014 r. oraz sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej. Z tych względów, na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit "b" w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, należało orzec jak w sentencji.