IV SA/Wr 233/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Ekonomicznego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nieprzyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przedmiotem skargi jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej (dalej: Komisja) Uniwersytetu Ekonomicznego we W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak. [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia 1 marca 2016 r. w sprawie odmowy przyznania R. R. (dalej: skarżąca) stypendium rektora dla najlepszych studentów w semestrze zimowym roku akademickim 2015/2016. Zaskarżona decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 6 października 2015 r. skarżąca zwróciła się do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wydziału Inżynieryjno-Ekonomicznego Uniwersytetu Ekonomicznego we W. o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów na semestr zimowy 2015/16 z tytułu osiągnięć artystycznych. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. znak [...] Komisja, na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 181, art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) dalej: ustawa, w związku z art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej: kpa oraz Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu Ekonomicznego we W. – dalej: regulamin, wprowadzonego Zarządzeniem Rektora nr 48/2015 z dnia 15 września 2015 r., nie przyznała skarżącej w semestrze zimowym roku akademickim 2015/2016 stypendium Rektora dla najlepszych studentów. W uzasadnieniu powołano się na § 24 ust. 1 regulaminu według którego wnioskowane świadczenie może zostać przyznane studentowi, który znalazł się w grupie do 10% studentów każdego kierunku, którzy na liście rankingowej osiągnęli najwyższą ilość punktów obliczoną zgodnie, z załącznikiem nr 3 regulaminu. Wskazano, że po rozpatrzeniu wszystkich wniosków złożonych przez studentów kierunku Zarządzania i Inżynierii Produkcji sporządzono listę rankingową i ustalono, że próg punktowy uprawniający do otrzymania stypendium wynosi 0. Podano, że stypendium otrzymują wszyscy, którzy uzyskali średnią 4,0 lub wyższą oraz złożyli wniosek. Stwierdzono, że liczba punktów uzyskanych przez skarżącą wynosi 0 (przy średniej 3,69 zał. nr 3 regulaminu) i nie spełnia przesłanek uprawniających do otrzymania rzeczonego stypendium. Od tej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uważa, że spełnia przesłanki z § 22 ust. 1 regulaminu uprawniające do otrzymania rzeczonego stypendium. Komisja, po rozpoznaniu powyższego wniosku skarżącej utrzymała w mocy decyzję z dnia 1 marca 2016 r. Uzasadniając decyzję Komisja wskazała, że skarżąca uzyskała minus 31 punktów ze średnią ocen (śr. 3,69) oraz 30 punktów za osiągnięcia dodatkowe i w związku z tym skarżąca otrzymała minus 1 punkt (śr. 3,99) co nie kwalifikuje jej do przyznania stypendium. W skardze na niniejszą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji zarzucając nieuwzględnienie faktu, iż w roku akademickim 2015/2016 został zmieniony regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. Podniosła, że według zmian w regulaminie o stypendium rektora dla najlepszych studentów mogą starać się studenci, którzy uzyskali w poprzednich dwóch semestrach wysoką średnią lub posiadają osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe. Nadmieniła, że ubiegała się właśnie o stypendium za osiągnięcia artystyczne dla przyznania którego nie jest wymagana średnia ocen. Zdaniem skarżącej nie ma podstaw do odejmowania punktów za niską średnią. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit.c). Kontrolowaną decyzją odmówiono skarżącej przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów w semestrze zimowym roku akademickiego 2015/2016. Określone przepisem art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.), dalej ustawa, stypendium rektora dla najlepszych studentów, jest jedną z ustawowych form pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Zgodnie z art. 181 ust. 1 ustawy stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Wprowadza się jednak bardzo istotne dla studentów i rektora kryteria ustalania liczby studentów, którym rektor może przyznać stypendium, o którym mowa w powyższym przepisie. I tak przepis art. 174 ust. 4 ustawy stanowi, że środki z dotacji, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4, przeznaczone na stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni stanowią nie więcej niż 40% środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi. Przepis ten zawiera nie tylko określenie liczby studentów, którzy mogą otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów - nie więcej niż 10% najlepszych studentów każdego z kierunków studiów prowadzonego w uczelni, a również określa limit środków przeznaczonych na te stypendia (ten nakaz zawarty jest w ust. 4 - w sformułowaniu "stanowią") - nie więcej niż 40% środków z dotacji z budżetu państwa przeznaczonej na bezzwrotną pomoc materialną dla studentów i doktorantów uczelni (art. 94 ust. 1 pkt 7 ustawy) otrzymanej przez uczelnię, przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne i zapomogi (art. 173 ust. 1 pkt 1,3 i 8). Z kolei wart. 186 ust. 1 ustawy zamieszczona została delegacja dla rektorów wyższych uczelni do ustalania, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa wart. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wnioskowo przyznanie świadczenia pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta i organy danej uczelni orzekające w przedmiocie świadczeń obligowane są stosować się do postanowień zawartych w regulaminie ustanowionym przez jej rektora. Zasady przyznawania studentom Uniwersytetu Ekonomicznego we W. świadczeń pomocy materialnej, w tym stypendium Rektora dla najlepszych studentów określa "Regulamin ustalania wysokości, przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu Ekonomicznego we W." stanowiący załącznik do zarządzenia nr [...]Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego we W. z dnia 15 września 2015 r. – zwany dalej – "regulaminem". Zgodnie z § 22 ust. 1 regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów na dany semestr może otrzymać student, który: uzyskał zaliczenie ze wszystkich przedmiotów, objętych planem studiów w ostatnich dwóch semestrach, niezależnie od formy ich zaliczenia (pkt 1) oraz uzyskał w poprzednich dwóch semestrach wysoką średnią ocen, nie niższą niż 4,0 ze wszystkich przedmiotów, objętych planem studiów i programem nauczania na danym kierunku studiów (pkt 2), lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe (pkt 3). Według § 22 ust. 5 szczegółowe zasady oceny osiągnięć naukowych, artystycznych i wyników sportowych określa załącznik nr 3 do niniejszego Regulaminu. Stosownie do § 24 ust. 1 regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów każdego kierunku, którzy na liście rankingowej osiągnęli najwyższą ilość punktów obliczoną zgodnie z załącznikiem nr 3 do Regulaminu (ust. 1). Studentów klasyfikuje się na osobnych listach rankingowych dla każdego Kierunku studiów w ramach danego wydziału (ust. 2). Lista rankingowa, na podstawie której będzie przyznawane stypendium rektora dla najlepszych studentów, ustalana jest na podstawie sumy punktów, uzyskanych (ust. 3) za: 1) wysoką średnią ocen – liczba punktów, to liczba występująca po przecinku, w średniej ocen wyższej od 4.0 zaokrąglona do setnych; 2) każde uznane osiągnięcie naukowe, artystyczne lub wysoki wynik sportowy. Średnia ocen to średnia arytmetyczna ze wszystkich ocen uzyskanych z przedmiotów ujętych w programie studiów, z wyłączeniem seminarium, wychowania fizycznego, praktyk egzaminu dyplomowego i pracy dyplomowej uzyskanych w dwóch ostatnich semestrach lecz nie później, niż do 5 marca (za semestr zimowy) i do 5 października (za semestr letni (pkt 4). Przeliczanie ocen z uczelni, które stosują inne skale ocen, następuje w sposób określony w załączniku nr 3 do Regulaminu (ust. 5). W § 4 ust. 1 załącznika nr 3 "Ocena osiągnięć artystycznych", postanowiono, że punkty przyznaje się za: a) miejsce I – III w konkursach, przeglądach, festiwalach o zasięgu międzynarodowym – 20 punktów; b) miejsce IV – V w konkursach, przeglądach, festiwalach o zasięgu międzynarodowym – 15 punktów; c) miejsce VI – X w konkursach, przeglądach, festiwalach o zasięgu międzynarodowym – 10 punktów; d) miejsce I – III w konkursach, przeglądach, festiwalach o zasięgu ogólnopolskim – 10 punktów; e) miejsce IV – V w konkursach, przeglądach, festiwalach o zasięgu ogólnopolskim – 8 punktów. Punkty uzyskane za w.w. osiągnięcia sumuje się (ust. 2). Suma punktów przyznanych za osiągnięcia artystyczne nie może przekroczyć 30 (ust. 3). Powyższe osiągnięcia artystyczne powinny być udokumentowane dyplomem lub innym dokumentem poświadczonym przez organizatora konkursu przeglądu lub festiwalu i zawierać co najmniej: nazwę konkursu, przeglądu lub festiwalu, miejsce i datę konkursu, przeglądu lub festiwalu oraz uzyskane miejsce (ust. 4) w przypadku, gdy osiągnięcie ma charakter zbiorowy należy złożyć listę uczestników, którzy zdobyli nagrodę. Istotny jest także w niniejszej sprawie art. 207 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z ust. 2, przepis ust. 1 stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 175 ust. 3 i art. 176 ust. 3 ustawy. Odwołać się w tym miejscu należy, do poglądu wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny, że odpowiednie stosowanie przepisów kpa oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (por. wyrok TK z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt SK 19/99 publik. OTK nr 7, poz. 258). Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym, odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawień strony (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1304/11, LEX 1069584). Skoro z powyższych ustaleń wynika, że odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, to w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium winny być przestrzegane tak ogólne zasady postępowania administracyjnego jak i respektowane podstawowe założenia procedury administracyjnej. Na mocy art. 11 kpa organ administracji publicznej powinien wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy (...). Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które w myśl art. 107 § 3 k.p.a. winno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Przede wszystkim organ winien przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich istotnych faktów i dowodów oraz podanie przyczyn nieuwzględnienia niektórych z nich. Skarżąca we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podniosła, że udokumentowała zdobyte osiągnięcia artystyczne oraz zaliczyła dwa semestry. Wskazała, że zgodnie z załącznikiem 3 do regulaminu liczba uzyskanych przez nią punktów wynosi 30. Z listy rankingowej wynika, iż na kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji próg punktowy wynosi 0. Skarżąca uważa, że spełnia wymogi określone w § 22 ust. 1 regulaminu do otrzymania rzeczonego stypendium. Odwoławcza Komisja Stypendialna nie odniosła się w uzasadnieniu skarżonej decyzji do istotnego argumentu, który skarżąca przedstawiła w opisanym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Podniosła w nim bowiem, że spełnia wymogi określone w § 22 uregulowania do otrzymania wnioskowanego stypendium. Komisja nie ustosunkowała się do tej podstawy przyznania stypendium za osiągnięcia artystyczne, całość rozważań skupia się na § 24 z pominięciem relacji między § 22 i § 24 regulaminu. Decyzja kwestii tej w ogóle nie wyjaśnia i z uwagi na jakość tego orzeczenia także nie może być poddana kontroli przez Sąd. Jakie było rozumowanie komisji pomijające § 22 regulaminu trudno ocenić, bowiem ani jedna ani druga Odwoławcza Komisja Stypendialna nie wypowiedziała się w tym przedmiocie. Niezależnie od tego ważną kwestią jest to, że skarżącej nie przedstawiono sposobu wyliczenia średniej ocen jaką uzyskała. Okoliczność ta natomiast jest istotna w sprawie i ona także nie daje się ocenić w toku kontroli sądowej bowiem toku rozumowania Komisji brak. Sąd administracyjny natomiast nie może przyjmować na siebie roli organu, który będzie wyjaśniać niedomogi orzeczenia administracyjnego wypełniając luki jakie dostrzega w warstwie argumentacyjnej; te same uwagi odnoszą się w tym samym stopniu do decyzji z dnia 1 marca 2016 r. Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że skarżone decyzje zapadły z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, o której mowa wyżej. Stąd też Sąd wyeliminował orzeczenia z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. Nadto Sąd wskazuje, na zasadzie art. 141 § 4 p.p.s.a., że powyższe rozważania stanowią jednocześnie wskazówki do dalszego procedowania w sprawie. H.B.23.01.2017 r.